Brief wieczorny, piątek, 24 lipca

Jemeńscy Huti ogłosili ataki na dwa saudyjskie tankowce na Morzu Czerwonym po zadeklarowaniu blokady saudyjskich portów, podczas gdy saudyjskie media państwowe potwierdziły pożar tankowca, a brytyjska instytucja morska potwierdziła incydent. Następnie Stany Zjednoczone przeprowadziły nowe uderzenia na irańskie cele wojskowe, twierdząc, że chcą ograniczyć zagrożenia dla żeglugi handlowej, gdy irańskie media państwowe informowały o trafieniach w rejonie Ahwazu, Bandar Abbas i Qeshm.

Problem strategiczny jest brutalnie prosty. Bab al-Mandab łączy Morze Czerwone z Zatoką Adeńską, a przechodzi przez nią około 12% światowego handlu i jedna czwarta ruchu kontenerowego. Saudi Aramco zaoferowało dodatkowe ładunki ropy z egipskiego portu Sidi Kerir nad Morzem Śródziemnym, co jest znakiem, że eksporterzy już szukają sposobów obejścia ryzyka.

Morze Czarne zapaliło własną lampkę ostrzegawczą. Masowiec pod banderą Liberii, przewożący amerykański węgiel do Ukrainy, zgłosił uszkodzenia w rumuńskiej wyłącznej strefie ekonomicznej, a rumuńscy urzędnicy stwierdzili, że wyrwę mógł spowodować dron morski lub mina morska, choć nie przypisali odpowiedzialności. Rumunia poderwała też samoloty i wydała alerty po tym, jak rosyjskie drony uderzyły w cele w Ukrainie w pobliżu granicy nad Dunajem. Niebezpieczeństwo tkwi teraz nie tyle w jednym dramatycznym zamknięciu, ile w tym, że ubezpieczyciele, kapitanowie i traderzy ropy uznają, że zbyt wiele szlaków stało się „być może”.

Administracja Trumpa zastąpiła wygasające tymczasowe globalne cło w wysokości 10% nowymi należnościami celnymi na poziomie 10% lub 12,5% na import z 60 partnerów handlowych, obejmującymi 99,4% amerykańskiego importu. Biały Dom oparł ten ruch na sekcji 301 ustawy o handlu z 1974 r. po tym, jak Sąd Najwyższy uchylił wcześniejszy system ceł, i wyłączył z niego ropę, gaz, nawozy, niektóre produkty spożywcze, stal, aluminium, samochody oraz wybrane towary objęte USMCA.

Konstrukcja nagradza niższą stawką kraje, które mają zakazy importu towarów związanych z pracą przymusową, choć Waszyngton wciąż twierdzi, że egzekwowanie przepisów jest niewystarczające. Unia Europejska, Kanada, Wielka Brytania, Indie i Meksyk trafiają do tej niższej grupy, podczas gdy Chiny, Australia, Brazylia i inni mierzą się z wyższym poziomem, a niektóre dwustronne wyłączenia nadal zaciemniają obraz w przypadku Japonii i Korei Południowej.

Reakcja przyszła szybko. Europejscy urzędnicy powiedzieli, że dotrzymali zeszłorocznego transatlantyckiego porozumienia handlowego, Australia i Brazylia nazwały cła nieuzasadnionymi, a Kanada argumentowała, że problem praw pracowniczych powinien być rozwiązywany z sojusznikami, a nie przez nocny próg celny. Ryzykiem handlowym są nie tylko wyższe ceny, lecz świat, w którym język praw człowieka staje się kolejną dźwignią trwałego, regulowanego protekcjonizmu.

Francja zarządziła całkowitą ewakuację półwyspu Cap Ferret, gdy pożary na wybrzeżu Atlantyku zmusiły 63 tys. osób do przemieszczenia się w szerszym regionie. Główny pożar w pobliżu Lège-Cap-Ferret strawił 10 tys. hektarów, uszkodził 80 budynków i zniszczył 50, a drugi pożar w pobliżu Biscarrosse pochłonął 2,5 tys. hektarów i zmusił kolejne tysiące osób do opuszczenia kempingów oraz dziecięcego obozu letniego.

Francja uruchomiła mechanizm ochrony ludności Unii Europejskiej, ściągając samoloty i śmigłowce z Chorwacji, Portugalii, Czech i Słowacji. Około 1,5 tys. strażaków walczyło z pożarem w Cap Ferret, a 700 pracowało przy pożarze w Biscarrosse, gdy urzędnicy próbowali nie dopuścić, by jedyna droga ewakuacyjna stała się kolejnym zagrożeniem.

Hiszpania mierzyła się z własnym kryzysem. Rząd ogłosił krajowy stan zagrożenia pożarami lasów w pobliżu Madrytu i Ávili, oddając koordynację pod władzę centralną po tym, jak pożary zagroziły kilku społecznościom i zmusiły do ewakuacji około 10 tys. osób. Meteorolodzy ostrzegali przed nadzwyczajnym niebezpieczeństwem, gdy temperatury w niektórych regionach sięgały 44°C, a bujny wiosenny wzrost roślin wyschnął w letnim upale i stał się paliwem.

Pożary obnażyły też niezręczny problem turystyki. Gospodarki wakacyjne sprzedają cień sosen, morskie bryzy i górskie drogi, ale te same krajobrazy mogą stać się ewakuacyjnymi łamigłówkami, gdy upał, wiatr i sucha roślinność zbiegną się w czasie. Sezon letni każe teraz rządom zarządzać odwiedzającymi równie uważnie jak płomieniami.

Komisja Europejska nałożyła na Google 890 mln euro grzywny na podstawie aktu o rynkach cyfrowych, dzieląc karę między sprawy dotyczące Google Search i Play Store. Bruksela stwierdziła, że firma faworyzowała w wynikach wyszukiwania własne usługi zakupowe, hotelowe, transportowe i sportowe, a także ograniczała deweloperom aplikacji możliwość kierowania użytkowników do tańszych kanałów zakupów poza sklepem Google.

Google ma 60 dni na dostosowanie się do decyzji albo grożą mu okresowe kary pieniężne w wysokości do 5% globalnych obrotów. Firma sprzeciwiła się decyzji, ostrzegła, że dostosowanie się może ograniczyć część narzędzi działających w czasie rzeczywistym oraz zabezpieczeń, i zostawiła sobie możliwość zaskarżenia decyzji. Komisja zapowiedziała, że będzie też monitorować, jak Google stosuje tę decyzję do AI Overviews i AI Mode, co ma znaczenie, bo wyszukiwanie nie jest już tylko listą niebieskich linków.

Waszyngton zareagował tak, jakby grzywna była polityką handlową prowadzoną innymi środkami. Jamieson Greer, przedstawiciel USA ds. handlu, powiedział, że decyzja zwiększa niepewność handlową, dokładając tarć właśnie wtedy, gdy Stany Zjednoczone nakładały nowe cła na znaczną część świata. Europa postrzega regulację strażników dostępu jako hydraulikę rynku, Ameryka coraz częściej widzi w niej podatek od swoich narodowych czempionów. Ta sprawa określi, ile przestrzeni ma Europa, by pilnować rynków cyfrowych, gdy każda wielka walka z platformą grozi tym, że stanie się walką handlową.

Polska prawica pękła publicznie po upływie terminu lojalności wyznaczonego przez Jarosława Kaczyńskiego, a Mateusz Morawiecki oświadczył, że stoi za nim 40 posłów, jeden senator i troje europosłów. Spór wyrósł ze stowarzyszenia Rozwój Plus i zobowiązania, które mieli podpisać członkowie PiS, podczas gdy Kaczyński stwierdził, że około 30 posłów postawiło się poza partią.

Niemcy zaproponowały bardziej uporządkowany oficjalny scenariusz, ale kulisy były bardziej chaotyczne. Friedrich Merz przeniósł Ninę Warken do urzędu kanclerskiego, mianował Carstena Linnemanna ministrem zdrowia i wysłał Thorstena Freia na czele frakcji parlamentarnej CDU/CSU, jednak obsada resortu transportu utknęła po tym, jak domniemany następca wycofał się SMS-em z powodów rodzinnych. Epizod ten pozostawił Patricka Schniedera nadal na stanowisku, a autorytet Merza wyglądał bardziej na improwizowany niż władczy.

Rząd Indii rozpoczął rozmowy z liderami Partii Karaluchów Janta po tym, jak aktywista Sonam Wangchuk zakończył 26-dniowy strajk głodowy w sprawie wycieków arkuszy egzaminacyjnych i śmierci studentów. Narendra Modi obiecał sądy w trybie przyspieszonym i projekt ustawy, podczas gdy protestujący nadal domagali się dymisji ministra edukacji, ochrony przed sprawami karnymi oraz odszkodowań dla rodzin pogrążonych w żałobie.

To różne systemy pod różnymi presjami, ale wzór się rymuje. Przywódcy, którzy polegają na dyscyplinie, procedurze i prestiżu, odkrywają, że terminy, rekonstrukcje i nocne ustępstwa też potrafią reklamować słabość.

Volkswagen poinformował o spadku zysku netto w drugim kwartale o 32,9 proc., do 1,54 mld euro, obniżył całoroczną prognozę przychodów i objął przeglądem nawet 50 tys. dodatkowych miejsc pracy na całym świecie. Ból skoncentrował się w Chinach, gdzie kwartalna sprzedaż spadła o ponad jedną trzecią, do 424 300 pojazdów, podczas gdy dostawy na świecie zmniejszyły się o prawie 9 proc., do 2,08 mln.

Cięcia nie będą łatwe. Rada nadzorcza Volkswagena odrzuciła najnowsze propozycje na wstępnym posiedzeniu, a Dolna Saksonia, przedstawiciele pracowników i IG Metall mają wystarczające wpływy, by każda decyzja dotycząca niemieckiego zakładu była zarówno polityczna, jak i handlowa. Dalsze rozmowy zaplanowano na wrzesień, co daje kierownictwu czas na liczenie oszczędności, a stronie pracowniczej czas na liczenie głosów.

SAP opowiedział inną niemiecką historię. Jego przychody z chmury w drugim kwartale wzrosły o 24 proc. przy stałych kursach walut, do 6,28 mld euro, a portfel zamówień chmurowych osiągnął 22,93 mld euro, uspokajając obawy, że ogólne narzędzia AI nadgryzą jego biznes oprogramowania. Zysk operacyjny nie spełnił jednak prognoz, a kierownictwo obniżyło perspektywę zysku na 2026 rok z powodu kosztów przejęć i inwestycji w sztuczną inteligencję.

Niemiecki podział korporacyjny staje się wyraźniejszy. Dawny czempion przemysłu musi skurczyć się wokół utraconej chińskiej poduszki, podczas gdy czempion oprogramowania musi dowieść, że AI wzmacnia jego bramkę poboru opłat, zamiast otwierać bezpłatną drogę wokół niej.