Brief poranny, sobota, 12 września

Siły Hutich zajęły wyspę Majjun, znaną też jako Perim, po zdobyciu Mokhi, Dhubabu i części zachodniego wybrzeża Jemenu. Dało to ruchowi pozycje przy 28-kilometrowej cieśninie Bab al-Mandab. Po tym natarciu saudyjskie lotnictwo uderzyło w lotnisko w Mokhi, a przedstawiciele Hutich zapewniali, że żegluga handlowa może nadal się odbywać, z wyjątkiem statków powiązanych z Arabią Saudyjską. Jednostki sprzymierzone z jemeńskim rządem wycofały się z wyspy i pozycji nadbrzeżnych, a przedstawiciel władz powiedział AFP, że utracono ostatni zachodni korytarz nadmorski.

Zmiana na froncie uderzyła w rynki energii, bo Arabia Saudyjska już wcześniej korzystała z rurociągu Wschód-Zachód, by tłoczyć ropę do Janbu i omijać kłopoty w pobliżu Cieśniny Ormuz. Ataki dronów uszkodziły 1200-kilometrową magistralę, która może przesyłać 7 mln baryłek dziennie. Rijad wstrzymał pracę rurociągu, a ekipy sprawdzały stacje pomp i ogniska pożarów. Brent wzrósł do 108,68 dolara, a łączna presja na szlaki morskie i rurociągi dała traderom zgrabne, lecz paskudne zadanie z arytmetyki.

Badacz Chatham House Farea al-Muslimi przekonywał, że najnowsze zdobycze zmieniły układ nacisków w regionie, a nie tylko linię frontu.

Saudyjska powściągliwość wobec Iraku, po tym jak Bagdad poprosił o czas na zbadanie pochodzenia dronów, otworzyła dyplomacji niewielkie pole manewru. Problem w tym, że Huti kontrolują teraz teren, którego odbicie według analityków będzie kosztowne. Wąskie gardła rzadko pozostają sprawą lokalną, gdy ubezpieczyciele, rafinerie i marynarki wojenne zaczynają liczyć.

Anthropic opublikował raport o rozpoznaniu zagrożeń. Firma podała, że zablokowała próby wykorzystania modeli Claude do badań nad bronią biologiczną, prac nad oprogramowaniem do broni konwencjonalnej oraz operacji cybernetycznych powiązanych z państwami. W jednej ze spraw badacz związany z instytutem wojskowym prowadził prace nad modyfikacją wirusa chikungunya w badaniach typu gain-of-function. Inne przypadki dotyczyły eksperymentów z ptasią grypą, katalogowania jadów, oprogramowania dla dronów i pocisków oraz operacji powiązanych z Rosją, wymierzonych w ukraiński personel wojskowy, dyplomatyczny i rządowy.

Firma odnotowała też nielegalne próby destylacji modeli przez siedem chińskich laboratoriów. Podała, że podmioty z Chin, Rosji i Korei Północnej omijały ograniczenia geograficzne. Jacob Klein, szef zespołu Anthropic ds. rozpoznania zagrożeń, opisał ryzyko jako problem możliwości i niejednoznaczności, bo prace nad szczepionkami i bronią mogą mieć wiele wspólnych etapów laboratoryjnych. Raport ukazał się tuż po odejściu Jacoba Coxona z Anthropic. Coxon ostrzegł, że laboratoria pracujące nad modelami granicznymi weszły w wyścig, którego w pełni nie kontrolują.

Waszyngton odpowiedział propozycjami, które kilka lat temu brzmiałyby teatralnie, a dziś brzmią jak projekty ustaw. Senator Bernie Sanders i kongresmen Greg Casar wezwali do moratorium na rozwój nadinteligencji oraz do powołania federalnej agencji nadzoru. Kongresmen Ted Lieu forsował awaryjne wyłączniki w modelach o dużych możliwościach. Donald Trump odrzucił ograniczenia, sprowadzając sprawę do rywalizacji. Powiedział, że Stany Zjednoczone muszą wygrać wyścig AI.

Bezpośrednie ryzyko mniej przypomina zbuntowaną maszynę, a bardziej sprytnych ludzi używających potężnych narzędzi do brudnej roboty. Chatbot, który może przyspieszyć medycynę, może też przyspieszyć złą wolę. Stare pytanie o technologię wraca więc w ostrzejszej formie: kto dostrzegł zagrożenie i kto mógł jeszcze wyciągnąć wtyczkę.

Gonzalo Sanz, szef gabinetu delegata rządu Hiszpanii w Ceucie, podał się do dymisji po tym, jak odtajnione materiały wywiadowcze wykazały, że Narodowe Centrum Wywiadu ostrzegło go 29 lipca przed kanałami internetowymi wzywającymi do skoordynowanego przekroczenia granicy. Kanały te miały ponad 180 000 obserwujących, a ostrzeżenie nadeszło dzień przed wydarzeniami z 30 lipca, z którymi hiszpańska enklawa sobie nie poradziła. Delegat rządu Miguel Ángel Pérez Triano najpierw zaprzeczył, że otrzymał oficjalne ostrzeżenia, a potem przyznał, że wieczorem przed naporem rozmawiał z Sanzem przez 11 minut.

Sanz bronił się, odróżniając oficjalny raport wywiadu od ostrzeżenia przekazanego nieformalnymi kanałami. To rozróżnienie może bardziej zadowolić biurokratów niż sędziów, bo sędzia María Tardón bada, czy hiszpańskie władze właściwie zareagowały na ostrzeżenie oraz czy sieci działające w Maroku pomagały napędzać przekraczanie granicy.

Liczby zrobiły ze sporu administracyjnego sprawę ogólnokrajową. Minister spraw wewnętrznych Fernando Grande-Marlaska powiedział, że odnotowano 72 000 nielegalnych przekroczeń granicy, około 70 000 osób zawrócono do Maroka, a 2000 zostało w Ceucie. Lokalny prezydent Juan Jesús Vivas szacował, że pozostało około 6000 osób. Instytut medycyny sądowej do 4 sierpnia przyjął 79 ciał, a formalnie zidentyfikowano tylko dwie ofiary.

W relacjach dyplomatycznych z Marokiem jest teraz więcej napięć. José Manuel Albares wezwał ambasadora Maroka po marokańskich wypowiedziach o Ceucie i Melilli, a opozycyjna Partido Popular oskarżyła Rabat o odpowiedzialność za działania albo zaniechania. Zarządzanie granicą zwykle przedstawia się jako kwestię kontroli; tutaj stało się testem szczerości.

Ceny konsumpcyjne w USA wzrosły w sierpniu o 0,4 proc. po zwyżce o 0,1 proc. w lipcu, a roczna inflacja utrzymała się na poziomie 3,4 proc. Ceny bazowe wzrosły o 0,3 proc. miesiąc do miesiąca i o 2,4 proc. rok do roku. Dane opublikowano w czasie, gdy ropa podrożała powyżej 100 dol. za baryłkę, a diesel w Stanach Zjednoczonych przekroczył 6 dol. za galon. Rynek kontraktów terminowych wycenia teraz prawdopodobieństwo podwyżki stóp Fed o 25 punktów bazowych na 71,3 proc. na posiedzeniu, które zakończy się 16 września.

We Francji widać europejską wersję tej samej presji: inflacyjnie mniej dramatyczną, fiskalnie bardziej niewygodną. Minister gospodarki i finansów Roland Lescure obniżył rządową prognozę wzrostu na 2026 r. do 0,5 proc. z 0,7 proc. i zapowiedział, że deficyt publiczny przekroczy 5 proc. PKB. Insee zakłada jeszcze niższy wzrost, 0,4 proc., po spadku aktywności o 0,2 proc. w pierwszym kwartale i stagnacji w drugim. W tym samym czasie Niemcy, Włochy, Hiszpania i Wielka Brytania rosły.

Obie historie spotykają się na rynku obligacji. Wyższe koszty energii ograniczają bankom centralnym pole do łagodności, a słabszy wzrost podważa wiarygodność rządów, które obiecują bezbolesną konsolidację. Europejski Bank Centralny podniósł już stopy dwa razy w tym roku, a JPMorgan spodziewa się, że przed końcem roku zrobi to osiem z dziewięciu obserwowanych przez niego banków centralnych z rynków rozwiniętych.

Francja szykuje teraz budżet na 2027 r. przy założeniu, że wzrost odbije do 1,0 proc., a transport morski wróci do normy. To nie tyle plan, ile wąski most, a każdy dodatkowy dolar w cenie ropy sprawia, że zaczyna się chwiać.