Brief wieczorny, poniedziałek, 10 sierpnia

Po pierwszym szoku Kolumbia przeszła do akcji ratunkowej po trzęsieniu ziemi o magnitudzie 7,4, które w poniedziałek rano nawiedziło okolice San José del Palmar w Chocó, około 400 km na zachód od Bogoty. Lokalne władze potwierdziły co najmniej 20 ofiar śmiertelnych, w tym 18 w Pereirze i dwie w Manizales. Władze Cali podały, że zawaliły się budynki, a w środku są uwięzieni ludzie. Wstrząsy odczuto w Kolumbii, Ekwadorze i Panamie. Kolumbijski Urząd Lotnictwa Cywilnego zawiesił loty na sześciu lotniskach; inspektorzy sprawdzali, czy terminale i pasy startowe nie zostały uszkodzone.

Prezydent Abelardo de la Espriella objął kierowanie reakcją kryzysową i nakazał utworzenie Zunifikowanego Stanowiska Dowodzenia, które ma koordynować pracę służb. Gubernatorzy i burmistrzowie ostrzegli mieszkańców, że powinni spodziewać się wstrząsów wtórnych. Ekipy ratunkowe sprawdzały skalę zniszczeń w Pereirze, Quibdó, Manizales i innych miastach. Dzięki głębokości ogniska część obszarów mogła uniknąć silniejszych wstrząsów, ale pierwsze raporty już wskazywały na zawalone domy, uszkodzone budynki publiczne i zakłócenia w transporcie. Kolumbia boleśnie dobrze zna taki scenariusz: w 1999 roku słabsze trzęsienie ziemi zabiło ponad 1100 osób. Najbliższe godziny zdecydują, czy będzie to poważna katastrofa regionalna, czy ogólnokrajowy test standardów budowlanych, możliwości ratunkowych i politycznej sprawności.

Sztab Generalny Ukrainy podał, że w nocy ukraińskie siły uderzyły w rafinerię TANECO w Niżniekamsku. Określił nalot jako część kampanii, która ma ograniczyć potencjał wojskowy Rosji. Władze Tatarstanu poinformowały, że zginęło 13 osób, w tym siedmiu obywateli Uzbekistanu, gdy drony trafiły w obiekty przemysłowe i cywilne, a jeden uderzył w hostel. Jeśli bilans się potwierdzi, będzie to jeden z najbardziej śmiercionośnych ukraińskich ataków na terytorium Rosji od początku pełnoskalowej inwazji. Ministerstwo Obrony Rosji podało, że w nocy zneutralizowało 456 ukraińskich dronów nad europejską częścią Rosji i Krymem, a Ukraina poinformowała, że w tym samym czasie Rosja skierowała przeciwko niej 126 dronów.

Rosyjski Komitet Śledczy wszczął śledztwo w sprawie terroryzmu i oświadczył, że w zaatakowanych miejscach mieszkali cywile niemający związku z operacjami wojskowymi.

Kijów w ostatnich miesiącach coraz częściej atakuje rosyjskie rafinerie, próbując uderzyć w dostawy paliw i dochody z wojny. TANECO przerobiło w 2024 roku 17 mln ton ropy i już wcześniej tego lata było celem ataku, więc jest zarazem celem gospodarczym i symbolem tego, jak daleko potrafią dziś dolecieć ukraińskie drony. Rosja w tym czasie atakowała ukraińskie miejscowości. Ostrzał artyleryjski zabił pięciu cywilów w Buhajiwce w obwodzie charkowskim, a wcześniejsze uderzenia pozbawiły prądu dziesiątki tysięcy ludzi w Odessie. Wojna nie mierzy już tylko terytorium na linii frontu; mierzy, ile bólu każda ze stron potrafi zadać daleko od niej.

Iran zbliżył się do technicznego porozumienia z Omanem w sprawie szlaków żeglugowych, ale pozostawił zamkniętą Cieśninę Ormuz. Czeka na daleko idące ustępstwa Waszyngtonu. Teheran chce zniesienia sankcji, odblokowania zamrożonych aktywów, wypłaty reparacji wojennych, wycofania sił USA z regionu i zakończenia ataków na jego sojuszników. Przez cieśninę zwykle płynie około jedna piąta ropy sprzedawanej na świecie. W poniedziałek ceny surowca wzrosły, bo ponowne otwarcie było niepewne. Brent sięgnął 84,79 dol., a West Texas Intermediate 79,29 dol. To dołożyło Donaldowi Trumpowi problem gospodarczy do strategicznego.

Donald Trump na razie wybrał presję zamiast nowych uderzeń. Mówi, że Stany Zjednoczone prowadzą z Iranem tylko ograniczone rozmowy i liczą, że inflacja i kłopoty gospodarcze wymuszą ruch.

Rozsypał się też wątek Gazy. Benjamin Netanjahu publicznie odrzucił 15-punktowy plan Donalda Trumpa na posiedzeniu rządu. Powiedział, że Izrael nie wycofa się, dopóki Hamas nie odda całej broni.

Prywatnie, jak podał Axios, Benjamin Netanjahu powiedział Jaredowi Kushnerowi, że da planowi szansę. Ta rozbieżność wyglądała na skrojoną pod izraelską politykę wyborczą i presję skrajnej prawicy w koalicji. Waszyngton może znosić teatr, jeśli aktorzy wciąż trafiają w swoje kwestie. Ale Ormuz i Gaza pokazują teraz ten sam niewygodny fakt: sojusznicy i przeciwnicy Ameryki sądzą, że Donald Trump bardziej niż oni chce wyjścia.

Tajfun Dolphin uderzył w prowincję Zhejiang z wiatrem bliskim 150 km/h, a potem osłabł. Wcześniej władze ewakuowały jednak ponad milion osób we wschodnich Chinach. Wenzhou ewakuowało ponad 900 000 mieszkańców, Szanghaj ponad 200 000, a Fujian ponad 150 000. Stacja Xujiahui w Szanghaju odnotowała 313 mm deszczu w 24 godziny, najwyższą wartość w około 150-letniej historii pomiarów. W ciągu dwóch dni odwołano też ponad 3000 lotów na dwóch lotniskach miasta.

Europa miała odwrotny problem. Copernicus poinformował, że Europa Zachodnia miała najcieplejszy czerwiec i lipiec w historii pomiarów. Średnia za te dwa miesiące wyniosła 21,62°C. W lipcu wilgotność gleby spadła poniżej poziomów z wielkiej suszy z 2022 r. Cztery fale upałów od maja wysuszyły gleby, obniżyły przepływy w rzekach i podsyciły duże pożary we Francji i Hiszpanii.

Presja gospodarcza przeniosła się z pól i lasów na infrastrukturę. Wodowskaz na Renie w Kaub spadł do 24 cm, a firmy żeglugowe ostrzegły, że rzeka może podzielić się na odcinki żeglowne i nieżeglowne. Węgry zaczęły ponownie włączać turbinę w Paks do sieci po tym, jak Dunaj odbił o 19 cm od rekordowo niskiego poziomu. Rumunia szykowała się na kolejne kłopoty w Cernavodă, gdy poziom wody chłodzącej znów spadł. Pogoda była kiedyś tłem dla transportu i energetyki; dziś coraz częściej sama pisze rozkład jazdy(3f873-4997-b9d4-83ec2e781663).

Kryzys w Ceucie objął kolejne obszary polityki i bezpieczeństwa. Hiszpańskie władze potwierdziły 83 zgony po masowym przekroczeniu granicy 30 lipca, a marokańska organizacja praw człowieka poinformowała o 59 kolejnych ciałach znalezionych po stronie marokańskiej. Łączny bilans podawany przez aktywistów wzrósł tym samym do 142. Dowództwo wojskowe w Ceucie odwołało urlopy od 13 sierpnia w związku z internetowymi apelami o kolejną próbę masowego wejścia 15 sierpnia. Żołnierzom nakazano powrót, gdy w enklawie pozostawało ponad 1300 małoletnich bez opieki.

Spór graniczny uderzył też w system Schengen. Najpierw Włochy zawiesiły zasady swobodnego przepływu wobec Hiszpanii, powołując się na ryzyko migracyjne. Hiszpania odpowiedziała kontrolami osób przybywających z Włoch, które mają potrwać do 7 września. Pierwszego dnia Hiszpania skontrolowała 199 osób na 12 lotach i odmówiła wjazdu dziesięciu. Antonio Tajani nazwał reakcję Madrytu niedopuszczalną i przekonywał, że to Włochy są bardziej narażone.

Wielka Brytania i Francja zetknęły się z inną wersją tej samej presji. Francuscy ratownicy doliczyli się 230 osób, w tym ponad 20 dzieci, na jednej łodzi płynącej przez kanał La Manche. Pobito poprzedni rekord: 165 osób, ustanowiony w lipcu.

Giorgia Meloni i Mette Frederiksen wezwały tymczasem do twardszych działań UE, w tym do zwiększenia liczby deportacji i tworzenia ośrodków repatriacyjnych poza Europą. Europie nie brakuje kontroli granicznych; brakuje jej wiary, że wspólne zasady przetrwają następny tłum przy płocie albo następną łódź na morzu.