Hiszpania stawia Włochom ultimatum: koniec kontroli granicznych do 9 sierpnia albo retorsje

Ultimatum Hiszpanii

Rząd Hiszpanii wyznaczył w piątek Włochom termin do 9 sierpnia na zakończenie wyrywkowych kontroli granicznych, które Rzym przywrócił 1 sierpnia wobec pasażerów podróżujących drogą lotniczą i morską z Hiszpanii. W oficjalnym oświadczeniu wydanym po wideokonferencji pod przewodnictwem premiera Pedro Sáncheza, Madryt ostrzegł, że podejmie "proporcjonalne" środki zaradcze, jeśli Rzym nie zastosuje się do żądania. Hiszpania określiła decyzję Włoch jako "niesprawiedliwą, sprzeczną z interesami UE i dyskryminującą wobec ludności hiszpańskiej", podjętą "bez wcześniejszego powiadomienia, jednostronnie i na podstawie nieprawdziwych przesłanek, które nie są zgodne ani z Kodeksem granicznym Schengen, ani z prawdą". Rząd Hiszpanii wezwał Rzym do "naprawienia błędu" i traktowania Hiszpanów tak samo, jak pozostałych obywateli europejskich. Minister spraw zagranicznych José Manuel Albares w poprzednich dniach wyrażał się o Włoszech jeszcze ostrzej.

Uzasadnienie Włoch

Włochy zawiesiły stosowanie układu z Schengen wobec Hiszpanii po tym, jak w zeszłym tygodniu do hiszpańskiej enklawy w Afryce Północnej, Ceuty, przybyły dziesiątki tysięcy migrantów. Kontrole, które początkowo miały trwać miesiąc, dotyczą obywateli państw trzecich przybywających z Hiszpanii i mają na celu weryfikację posiadania przez nich dokumentów uprawniających do podróżowania w strefie Schengen. Ponieważ między Włochami a Hiszpanią nie ma bezpośredniej granicy lądowej, środki te dotyczą wyłącznie połączeń lotniczych i morskich, w tym lotów z Madrytu, Barcelony, Ibizy i Walencji oraz promów z Katalonii. Włochy skoordynowały również z Francją wzmocnione wspólne kontrole na granicy włosko-francuskiej w Ventimiglii, tunelu Frejus i pod Mont Blanc. Włoski minister spraw wewnętrznych Matteo Piantedosi bronił tej decyzji podczas nadzwyczajnej wideokonferencji ministrów UE w tym tygodniu.

Jest to decyzja zapobiegawcza i organizacyjna, mająca na celu ochronę bezpieczeństwa narodowego oraz integralności całego europejskiego systemu kontroli w czasie znacznego obciążenia, co zdarzało się już w wielu innych przypadkach.

Dodał, że środek ten "w żaden sposób nie jest wymierzony w Hiszpanię ani żadnego innego partnera" i wyraził "szczerą solidarność" Włoch z Hiszpanią w obliczu kryzysu w Ceucie.

Kryzys w Ceucie

Według rozbieżnych relacji mediów hiszpańskich i włoskich, w ciągu kilku dni w zeszłym tygodniu do Ceuty weszło od 70 000 do 72 000 migrantów. Hiszpańscy urzędnicy podkreślili, że Ceuta posiada specjalny status, a wjazd do enklawy nie oznacza automatycznego dostępu do strefy Schengen. Większość migrantów wróciła już do Maroka. Masowy napływ był rzekomo wywołany przez fake newsy krążące w mediach społecznościowych, twierdzące, że granice Hiszpanii są całkowicie otwarte, przy czym podobne fałszywe doniesienia pojawiają się ponownie w okolicach 15 sierpnia. Według Fanpage, 141 osób zginęło podczas próby przekroczenia granicy. Hiszpańska policja ogłosiła rozbicie jednej z największych sieci przemytu migrantów w basenie Morza Śródziemnego, aresztując 78 osób i przejmując 18 szybkich łodzi.

Kontrargumenty Hiszpanii

Madryt argumentował, że włoskie kontrole zakłóciły mobilność "tysięcy pasażerów" i stworzyły "niepewność prawną w środku sezonu letniego", opisując ten środek jako niemający precedensu w ostatnim czasie. Hiszpania wskazała ponadto na dane Frontexu, z których wynika, że Włochy odnotowały w ostatnich latach najwyższą liczbę nielegalnych przekroczeń granicy wśród państw członkowskich UE, z wynikami dwukrotnie wyższymi niż w Hiszpanii. Madryt zarzucił, że od 2022 roku Włochy nie przestrzegają rozporządzenia dublińskiego, co generuje dodatkową presję migracyjną na inne państwa członkowskie. Mimo to Hiszpania stwierdziła, że nigdy nie wprowadziła kontroli granicznych wobec Włoch i wykazała się solidarnością, przyjmując migrantów, którzy przybyli na Lampedusę w 2023 roku, oraz wielokrotnie otwierając swoje porty dla migrantów uratowanych na szlaku środkowośródziemnomorskim. Madryt podsumował, że rządy powinny promować zrozumienie między krajami, zamiast tworzyć podziały i jałowe konflikty napędzane wewnętrznymi motywacjami wyborczymi.

Małoletni i obecna sytuacja

Dziesiątki małoletnich bez opieki, którzy w zeszłym tygodniu nielegalnie weszli do Ceuty, zaczęły zgłaszać się na lokalne posterunki policji w celu identyfikacji. Oficjalnie zarejestrowano 528 małoletnich bez opieki, jednak wielu z nich unikało ośrodków recepcyjnych z obawy przed repatriacją. Po tym, jak rozeszła się wiadomość, że identyfikacja jest niezbędna, aby zostać objętym ochroną miasta autonomicznego, liczba zidentyfikowanych małoletnich wzrosła do 1 017 na dzień 7 sierpnia i oczekuje się, że będzie rosła. W międzyczasie hiszpańska Gwardia Cywilna odnalazła ciało młodego migranta z Afryki Subsaharyjskiej, który rozbił się w morzu podczas próby wjazdu do Ceuty na paralotni wystartowanej z gór Benzú.