Brief wieczorny, niedziela, 2 sierpnia

Hiszpańska enklawa Ceuta przyjęła nagłe masowe przejście z Maroka, a według hiszpańskich relacji liczba przybyłych wyniosła około 50 000–60 000 osób, zaś potwierdzony bilans ofiar śmiertelnych sięgnął do niedzieli 72. Wiele ofiar utonęło, próbując opłynąć ogrodzenie graniczne w Tarajal, podczas gdy ośrodki recepcyjne zbudowane dla 512 osób mieściły ponad 700, a ponad 1000 czekało na zewnątrz. Madryt poinformował, że do niedzieli do Maroka wróciło ponad 48 000 osób, ale poszukiwania na morzu trwały, a niektóre doniesienia wskazywały na wyższy bilans.

Pedro Sánchez przedstawił ten epizod jako bezpośredni atak na suwerenność Hiszpanii i obwinił przemytników za sprzedawanie młodym ludziom śmiertelnej obietnicy. Następnie Włochy i Dania skupiły 22 państwa UE wokół listu domagającego się silniejszej kontroli granic zewnętrznych, szybszych powrotów i działań przeciwko temu, co nazwały czynnikami przyciągającymi, w tym niedawnej regularyzacji migrantów w Hiszpanii. Giorgia Meloni zagroziła nadzwyczajnymi środkami wobec Hiszpanii, podczas gdy Madryt oskarżył partnerów o zamienianie solidarności w teatr.

Bezpośrednia przyczyna pozostaje sporna. Hiszpańskie źródła wskazywały na pogłoski rozpowszechniane na TikToku i Facebooku, orzeczenie sądu ograniczające uproszczone zawracanie oraz kluczowy fakt, że marokańskie siły bezpieczeństwa przez wiele godzin nie zatrzymały ruchu. Oficjalne milczenie Maroka ma teraz ciężar dyplomatyczny, bo Ceuta znów pokazała, że zarządzanie granicami w Europie zależy nie tylko od płotów, lecz także od układów z sąsiadami, które nagle mogą zmięknąć. Katastrofa humanitarna sprawdzi, czy UE potrafi pilnować swojej granicy, nie zamieniając każdego narodowego wstrząsu w test lojalności wobec Schengen.

Donald Trump niespodziewanie oświadczył, że odwołał planowane amerykańskie uderzenia na Iran po tym, jak Teheran i inne państwa Bliskiego Wschodu miały go poprosić, by się wycofał, twierdząc, że uzgodniono parametry porozumienia mającego zakończyć pięciomiesięczną wojnę i ponownie otworzyć cieśninę Ormuz. Irańska agencja Mehr odrzuciła to twierdzenie jako fałszywe, a Fars zacytowała źródło bliskie negocjacjom nuklearnym, według którego cieśnina pozostanie zamknięta tak długo, jak Stany Zjednoczone będą prowadzić wrogie działania. Saudyjski następca tronu Muhammad ibn Salman w rozmowie z Donaldem Trumpem wzywał do deeskalacji, co odzwierciedla obawy państw Zatoki, że szersza walka uderzyłaby w infrastrukturę energetyczną.

Nastroje w Gazie nie były stabilniejsze. Izraelskie samoloty bojowe uderzyły w budynki mieszkalne w nocy z soboty na niedzielę, zabijając co najmniej osiem osób według palestyńskich służb obrony cywilnej, podczas gdy część mediów podawała liczbę 13. Ataki nastąpiły po opublikowaniu przez Radę Pokoju Trumpa 15-punktowej mapy drogowej, która wzywa do wstrzymania operacji wojskowych, stopniowego wycofania się Izraela i rozbrojenia ugrupowań zbrojnych, w tym Hamasu. Hamas twierdzi, że złożenie broni może nastąpić po wstrzymaniu izraelskich operacji i wycofaniu wojsk; izraelski urzędnik powiedział Reutersowi, że wycofanie wymaga najpierw rzeczywistego rozbrojenia.

Izraelscy ministrowie również podważyli pogląd, że nadszedł kres walk. Eli Cohen powiedział, że nie osiągnięto żadnego porozumienia w sprawie zatrzymania ataków na Gazę, a Itamar Ben-Gvir przekonywał, że Izrael powinien nadal zabijać przywódców Hamasu. Razem sprawy Iranu i Gazy pokazują Trumpa ogłaszającego dźwignię nacisku szybciej, niż strony ją akceptują. Zawieszenie broni, które istnieje głównie w oświadczeniach, wciąż może poruszać rynkami i armiami, ale nie może jeszcze wyprowadzić przerażonych cywilów z niebezpieczeństwa.

Węgry zaczęły wyłączać elektrownię jądrową Paks, gdy poziom Dunaju spadł do rekordowo niskich wartości, ograniczając produkcję z 2000 megawatów do 240 megawatów w obiekcie, który zwykle dostarcza około 40 procent rocznej energii elektrycznej kraju. Rzeka w Paks opadła do około minus 133 centymetrów na lokalnym wodowskazie, blisko progu bezpieczeństwa ostatniego bloku wynoszącego minus 134 centymetry, a prognozy sugerowały, że będzie gorzej. Péter Magyar ostrzegł, że pierwsze pełne wyłączenie w 44-letniej historii elektrowni może potrwać tygodnie.

Rumunia zaatakowała ten sam problem materiałami wybuchowymi i kamieniem. Jej władze przygotowały detonację skały Pârjoaia i zatopienie czterech załadowanych barek, aby skierować więcej wody z Dunaju ku elektrowni jądrowej Cernavodă, gdzie jeden reaktor został już wyłączony, a drugi był zagrożony. W miejscu, w którym Dunaj wpływa do Rumunii, przepływ spadł poniżej 1600 metrów sześciennych na sekundę wobec wieloletniej średniej wynoszącej 4700, a do 7 sierpnia prognozowano dalszy spadek do około 1450.

Niemcy zobaczyły komercyjną wersję tego samego ścisku. Wodowskazy na Renie osiągnęły rekordy albo zbliżyły się do nich w Kolonii, Duisburgu-Ruhrorcie, Düsseldorfie, Bonn i Kaub, zmuszając barki do ograniczania ładunków, wstrzymując promy i nasilając ostrzeżenia dotyczące dostaw paliwa. Firmy mogą dzielić ładunki między większą liczbę jednostek, ale podnosi to koszty frachtu akurat wtedy, gdy upał zwiększa zapotrzebowanie na energię elektryczną. Europa zbudowała znaczną część swojego śródlądowego systemu energetycznego i transportowego na cichym założeniu, że wielkie rzeki dalej pracują; tego lata to założenie jest redagowane publicznie.

Japonia i Stany Zjednoczone podjęły wspólne działania, by wesprzeć jena, przekazali agencji Reuters japońscy urzędnicy, co byłoby pierwszą skoordynowaną interwencją obu krajów od 2011 roku. Tym razem cel jest odwrotny niż po posunięciu po Tohoku: Tokio i Waszyngton próbują podnieść kurs waluty, która spadła wobec dolara do najsłabszego poziomu od 1986 roku. Operacja wciąż trwała, powiedział jeden z urzędników, choć ani japońskie ministerstwo finansów, ani Departament Skarbu USA nie potwierdziły formalnie tych działań w niedzielę.

Skala wygląda na dużą nawet jak na japońskie standardy, mocno naznaczone interwencjami. Reuters podał, że Tokio mogło sprzedać nawet 58,97 mld dolarów podczas czwartkowej sesji w Nowym Jorku, a Bloomberg odczytał dane Banku Japonii z rynku pieniężnego jako sugerujące operację o wartości około 8,45 bln jenów. Przekroczyłoby to poprzedni rekord dla jednej sesji, wynoszący 5,92 bln jenów w kwietniu 2024 roku. Bank Japonii utrzymał stopę procentową na poziomie 1,0 procent głosami 8 do 1, ale prezes Kazuo Ueda pozostawił rynki z przekonaniem, że wrześniowa podwyżka pozostaje możliwa.

Udział USA nadaje temu ruchowi dodatkową siłę. Sekretarz skarbu Scott Bessent mówił, że jen wydaje się bardzo niedowartościowany, a zdjęcie Reutera pokazało notatnik z posiedzenia gabinetu, w którym zapisano możliwy zakup jenów za 5 mld do 10 mld dolarów. Analitycy odczytali zainteresowanie Waszyngtonu jako częściowo defensywne: nieuporządkowany ruch jena i wyprzedaż japońskich obligacji mogłyby przełożyć się na rentowności amerykańskich obligacji skarbowych. Interwencja może kupić czas, ale tylko polityka może kupić wiarygodność. Dealerzy walutowi zostali teraz ostrzeżeni, że jen nie jest już tylko problemem Japonii.