Rumunia: Elektrownia jądrowa Cernavodă wyłącza oba reaktory z powodu niskiego stanu Dunaju, kraj traci 20 proc. mocy

Wyłączenia reaktorów a poziom rzeki

Rumuńska elektrownia jądrowa Cernavodă, jedyny tego typu obiekt w kraju, straciła oba działające bloki w ciągu 48 godzin, gdy przepływ Dunaju spadł do poziomu uniemożliwiającego bezpieczny pobór wody chłodzącej. Blok nr 1 został wyłączony w procedurze kontrolowanej 28 lipca, a operator Nuclearelectrica ogłosił 29 lipca, że blok nr 2 zostanie wyłączony późnym wieczorem tego samego dnia lub do godziny 10:00 30 lipca, w zależności od dalszego spadku poziomu rzeki. Jest to pierwszy przypadek, gdy oba reaktory zostały wyłączone jednocześnie z powodu niskiego stanu wody.

Podobnie jak w przypadku bloku nr 1, blok nr 2 zostanie wyłączony w sposób kontrolowany ze względu na ekstremalnie niski, bezprecedensowy poziom Dunaju spowodowany dotkliwą suszą, zgodnie z procedurami elektrowni mającymi zastosowanie w sytuacjach ekstremalnej suszy.

Tymczasowy premier Ilie Bolojan przekazał stacji Digi24, że przepływ Dunaju w punkcie poboru wody spadł do 1600 metrów sześciennych na sekundę, co stanowi mniej niż połowę wartości 3900–4500 m³/s notowanych zazwyczaj w miesiącach letnich. „To mniej niż połowa przepływu Dunaju w normalnym okresie” – powiedział, dodając, że pompy pobierające wodę chłodzącą muszą zostać zatrzymane, gdy poziom rzeki spadnie poniżej dwóch metrów. Narodowy Instytut Hydrologii i Gospodarki Wodnej (INHGA) prognozuje, że przepływ w sekcji wlotowej Baziaș spadnie dalej do około 1500 m³/s między 29 lipca a 5 sierpnia, znacznie poniżej wieloletniej średniej lipcowej wynoszącej 4700 m³/s.

Wpływ na krajową sieć energetyczną

Oba bloki Cernavodă dostarczały łącznie około 1300 MW mocy podstawowej, co stanowi blisko 20 proc. dziennego zużycia Rumunii wynoszącego około 7000 MW. Po wyłączeniu obu reaktorów kraj stracił tzw. bezpieczną moc, dostępną przez całą dobę niezależnie od warunków pogodowych. Dumitru Chisăliță, prezes Stowarzyszenia Inteligentnej Energii, określił sytuację jako „krytyczną, ale możliwą do opanowania”. Rumunia musi teraz zwiększyć do maksimum krajową produkcję z elektrowni cieplnych, gazowych, węglowych, wodnych, wiatrowych i słonecznych, jednocześnie znacząco zwiększając import energii elektrycznej.

Najtrudniejsze są godziny wieczorne, zwłaszcza między 20:00 a 23:00. Bolojan zauważył, że kraj importował już około 1700 MW podczas wieczornego szczytu 29 lipca i będzie musiał importować „nieco większą ilość”. Chisăliță oszacował, że szczytowy import może wzrosnąć do 3000–3200 MW, co jest wartością bardzo zbliżoną do maksymalnej przepustowości połączeń transgranicznych Rumunii na zachodzie i południu.

Konsekwencje cenowe dla rynku

Utrata jądrowej mocy podstawowej i konieczność polegania na drogim imporcie w godzinach szczytu spowodowały już gwałtowne wzrosty cen energii elektrycznej na rynku dnia następnego. Chisăliță wskazał, że rozpiętość między najniższą a najwyższą ceną godzinową na rynku (PZU) ma wzrosnąć 30 lipca 25-krotnie, przekraczając poprzedni rekord wynoszący 23.

Z perspektywy cenowej jutro będziemy mieli największą różnicę między cenami godzinowymi. Jeśli ostatnia duża różnica wynosiła 23-krotność między najniższą a najwyższą ceną w ciągu dnia, jutro na rynku dnia następnego będziemy mieli 25-krotność. Szczerze mówiąc, spodziewam się, że pojutrze ceny w godzinach szczytu będą jeszcze wyższe.

Ostrzegł, że trend ten prawdopodobnie nie odwróci się szybko, a konsumenci ostatecznie odczują skutki w swoich rachunkach za prąd.

Rządowy apel o oszczędzanie

Zwracając się do opinii publicznej 29 lipca, Bolojan wezwał gospodarstwa domowe i dużych odbiorców przemysłowych do dobrowolnego ograniczenia zużycia energii elektrycznej w krytycznym oknie wieczornym.

Korzystam z okazji, aby zaapelować do obywateli Rumunii oraz do dużych odbiorców przemysłowych o rozważenie możliwości dobrowolnej redukcji – po prostu o zwrócenie uwagi na to, ile zużywają w godzinach wieczornych, od 20:00 do 23:00, kiedy mamy deficyt energii.

Przyznał, że kryzys odzwierciedla również lata niedoinwestowania w nowe moce dyspozycyjne. „Teraz widzimy, co oznacza brak inwestycji na przestrzeni lat” – zauważył.

Perspektywy i prognoza suszy

Przy braku prognozowanych znaczących opadów deszczu w dolnym dorzeczu Dunaju, wyłączenie spowodowane suszą może potrwać od jednego do dwóch tygodni. Bolojan ostrzegł, że przepustowość importowa sama w sobie może stać się ograniczona, jeśli susza dotknie kraje sąsiednie. Jeden z bloków w węgierskiej elektrowni jądrowej Paks już ograniczył produkcję z prawie 2000 MW do około 1200 MW. Nuclearelectrica poinformowała, że stale monitoruje poziom Dunaju i ponownie uruchomi bloki w Cernavodă tylko wtedy, gdy warunki hydrologiczne pozwolą na bezpieczną eksploatację.