Brief wieczorny, piątek, 21 sierpnia

Epidemia eboli w Demokratycznej Republice Konga zabiła 2516 osób spośród 5290 potwierdzonych przypadków, a jej tempo budzi grozę. Koordynator ONZ Julien Harneis powiedział, że połowa zgonów nastąpiła w ostatnich 20 dniach, a Lekarze bez Granic podali, że w minionym tygodniu umierała jedna osoba co 30 minut. Szczep Bundibugyo, rzadka odmiana bez licencjonowanych szczepionek i potwierdzonych metod leczenia, rozprzestrzenia się teraz na obszarze większym niż Francja.

Zespoły reagowania nie wykrywają wielu łańcuchów zakażeń. Władze sanitarne uważają, że wirus szerzył się miesiącami niewykryty w Mongbwalu, bo pierwsze przypadki mylono z malarią lub durem brzusznym. Przedstawiciele Africa CDC szacują, że nadzór wykrył tylko od 30 do 40 proc. rzeczywistych zakażeń. Mniej niż 10 proc. nowych zakażeń dotyczy znanych kontaktów. To znacznie poniżej poziomu 90–95 proc. potrzebnego do opanowania epidemii. Ponad 60 proc. zgonów nastąpiło poza ośrodkami leczenia.

Przemoc, plotki i brak pieniędzy spowalniają teraz akcję medyczną. W ciągu sześciu miesięcy odnotowano ponad 260 ataków na pracowników ochrony zdrowia, osiem osób z personelu medycznego zginęło w aktach przemocy, a 43 pracowników pierwszej linii zmarło po zakażeniu ebolą. Harneis opisał skalę wprost.

Ognisko, które wyprzedza śledzenie kontaktów, wyprzedza też politykę, i tak lokalny stan alarmowy staje się regionalnym zagrożeniem.

Donald Trump zagroził sankcjami wtórnymi państwom, które utrzymują z Teheranem więzi handlowe, transportowe lub finansowe. Gospodarczy front wojny z Iranem stał się przez to kolejnym narzędziem nacisku. Waszyngton twierdzi, że środki uderzą w kantory, linie swapowe, podstawione firmy i rejestry statków. Minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Araghchi nazwał ten ruch terroryzmem gospodarczym. Ropa Brent podrożała do 94,59 dolara za baryłkę, a West Texas Intermediate do 88,81 dolara, bo inwestorzy wyceniają ograniczoną podaż i wciąż zamkniętą Cieśninę Ormuz, przez którą przed lutym przepływało około 20 proc. ropy w handlu międzynarodowym.

Groźba sankcji wystawia też na próbę partnerów Ameryki. Chiny kupują ponad 80 proc. irańskiego eksportu ropy drogą morską, a Zjednoczone Emiraty Arabskie już zawiesiły handel dwustronny po doniesieniach o irańskich pociskach na wodach przybrzeżnych. Teheran zaprzeczył tym zarzutom. Europejskie ceny gazu także wzrosły, a niemieckie magazyny pozostają zapełnione niewiele powyżej 50 proc., czyli poniżej poziomu potrzebnego do osiągnięcia listopadowego celu.

Europa dostała inne ostrzeżenie w lesie pod Berlinem. Niemieccy śledczy znaleźli wodoodporny pojemnik z dwoma pistoletami i amunicją, unieszkodliwili broń i przez miesiące obserwowali miejsce, aż uznali, że skrytkę porzucono. Federalny Urząd Ochrony Konstytucji ocenił, że za skrytką stał rosyjski wywiad. Podejrzanego zatrzymano w Rumunii i może on zostać wydany Niemcom.

Obie historie wskazują na brudniejszy klimat strategiczny: presja wędruje dziś przez rachunki za ropę, rejestry statków, martwe skrzynki i ręce, których można się wyprzeć.

Turcja zwróciła się do Interpolu o wystawienie czerwonej noty wobec Benjamina Netanjahu i obywatela Izraela Afeka Moskovitcha. To zaostrza sprawę prowadzoną w Turcji, w której obu mężczyzn oskarża się o ludobójstwo i inne zbrodnie związane z zatrzymaniem Global Sumud Flotilla. Turecka prokuratura twierdzi, że siły izraelskie zatrzymały na zachód od Cypru około 50 jednostek z około 430 członkami załóg i aktywistami, a następnie przewiozły zatrzymanych do Izraela przed deportacją. Biuro Netanjahu odrzuciło ten krok i oskarżyło Recepa Tayyipa Erdogana o antysemityzm oraz wspieranie Hamasu.

Europa poszła drugim torem. Niemcy, Francja, Wielka Brytania i Włochy zażądały, by Izrael wycofał przetargi na ponad 1200 lokali mieszkalnych w korytarzu E1 na wschód od Jerozolimy. Ostrzegły firmy przed składaniem ofert ze względu na ryzyko prawne i wizerunkowe. Palestyńscy urzędnicy twierdzą, że E1 podzieliłby Zachodni Brzeg na część północną i południową. Izraelski minister spraw zagranicznych Gideon Saar bronił projektu jako elementu prawa narodu żydowskiego do życia na tej ziemi.

Polska złożyła własny protest po tym, jak izraelska prokuratura wojskowa umorzyła postępowanie karne w sprawie ataku z 2024 r. na konwój World Central Kitchen. Zginęło w nim siedmioro pracowników humanitarnych, w tym obywatel Polski Damian Soból. Warszawa wezwała ambasadora Izraela, zażądała udostępnienia dowodów polskim prokuratorom i domagała się odszkodowań dla rodzin ofiar.

Presja dyplomatyczna wciąż jest rozproszona, ale przeszła od oświadczeń o zaniepokojeniu do nakazów, przetargów, wezwań i pieniędzy.

Hiszpańska policja próbowała o 7.30 rano zlikwidować prowizoryczny obóz migrantów na plaży El Trampolín w Ceucie i skierować od 1200 do 1700 osób do tymczasowych miejsc zakwaterowania. Przed południem operacja utknęła, gdy około 500 migrantów wróciło na plażę. Część niosła koce z powrotem do tego samego nieformalnego obozowiska. Akcja załamała się po napływie przez granicę 30 lipca, gdy do hiszpańskiej eksklawy weszły 72 000 osób, a około 70 000 szybko wróciło do Maroka.

Spór dotyczy także liczb, co samo w sobie wiele mówi. Władze lokalne Ceuty twierdzą, że w mieście liczącym 84 000 mieszkańców pozostaje od 9000 do 10 000 migrantów, w tym około 2000 nieletnich. Hiszpańskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych podaje liczbę bliższą 5000. Madryt planuje przenieść 500 nieletnich dziewcząt bez opieki do regionów na kontynencie, a minister zdrowia Mónica García tłumaczyła tę decyzję względami bezpieczeństwa.

W UE państwa północy testują nowy pakt migracyjny bloku, tyle że w przeciwnym kierunku. Finlandia i Szwecja dołączyły do Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Państwa te przygotowują lub przeprowadzają dublińskie transfery do Włoch. Francja i Hiszpania odmówiły podobnego kroku i wolą mechanizmy solidarnościowe. Włochy twierdzą, że wiele starszych spraw wygasło, a krytycy Giorgii Meloni przekonują, że jej starcie z Hiszpanią o Ceutę obróciło się przeciwko niej.

Europejski układ jest boleśnie prosty: państwa graniczne chcą pomocy, państwa w głębi lądu chcą odesłań, a migranci śpią tam, gdzie ten spór się załamuje.

Departament Skarbu USA podwoił program odkupu obligacji do 4 mld dolarów na operację. Chce skupić mniej płynne papiery o terminie zapadalności od 10 do 30 lat i wesprzeć ich wycenę rynkową. Komunikat na krótko podbił ceny obligacji skarbowych USA, ale zwyżka szybko wygasła: rentowność papierów 10-letnich wróciła do 4,69%, a rentowność 30-latek sięgnęła 5,23%. Scott Bessent powiedział, że odkupy mogą jeszcze wzrosnąć, jeśli warunki to uzasadnią.

Moment był niezręczny. Dług federalny przekroczył w środę 40 bln dolarów, po tym, jak w kwietniu przekroczył 39 bln dolarów, a Kongresowe Biuro Budżetowe spodziewa się, że roczny deficyt przekroczy w tym roku 2 bln dolarów. Bessent część luki tłumaczył tymczasowymi zwrotami ceł i powiedział, że administracja może przedstawić rozwiązanie ograniczające deficyt już w poniedziałek.

Interwencja przypomina operację Twist, ale historia daje tylko niewielką pociechę. Badania nad wcześniejszym zarządzaniem strukturą zapadalności długu sugerują, że obniżenie długich rentowności wymaga zakupów bardzo dużych w relacji do produktu krajowego brutto. Thomas Simons, ekonomista Jefferies, uznał ten ruch za wyjątkowo improwizowany, bo ogłoszono go poza standardowymi wytycznymi dotyczącymi refinansowania. Koszty długoterminowego finansowania już przygniatają rynek mieszkaniowy i rynek długu korporacyjnego, zwłaszcza gdy inwestycje w AI oraz ryzyko inflacyjne związane z Iranem ciągną rynki kapitałowe w różne strony.

Departament Skarbu może wygładzić jeden kant rynku, ale nie odkupi polityki bilansu na 40 bln dolarów.

Uzbrojony napastnik wszedł w piątek po południu do szkoły Brinell w Fagersta i zranił trzy osoby, zanim policjanci postrzelili go w nogę i zatrzymali. Do liceum uczęszcza około 450 uczniów w wieku 16–20 lat, a służby ratunkowe otrzymały pierwsze zgłoszenie o 14.06. Dotyczyło ataku zagrażającego życiu. Na miejsce wysłano karetki, radiowozy i śmigłowiec, po czym policja ogłosiła, że nie ma już zagrożenia dla mieszkańców.

Regionalne służby medyczne podały, że dwie ofiary odniosły poważne obrażenia, a trzecią osobę przewieziono do szpitala. Początkowo nie było wiadomo, w jakim jest stanie. Policja nie ujawniła tożsamości ofiar ani motywu, a śledczy nadal zabezpieczali teren szkoły. Pierwsze informacje medyczne przekazał Jonas Cederberg, regionalny dyrektor ds. zdrowia i opieki.

Władze Fagersty zamknęły szkołę Brinell do końca dnia i zapobiegawczo odizolowały pobliskie placówki. Minister sprawiedliwości Gunnar Strömmer powiedział, że rząd pozostaje w ścisłym kontakcie z kierownictwem policji. Do ataku doszło rok po strzelaninie w szkole w Örebro, w której zginęło dziesięć osób, więc dla Szwecji szok wraca teraz ponurym echem, a nie całkowitym zaskoczeniem.

Szybka reakcja policji ograniczyła szkody, ale każdy atak w szkole każe Szwecji pytać, czy rzadka przemoc wciąż jest dość rzadka, by dawać poczucie bezpieczeństwa.