Brief poranny, sobota, 22 sierpnia

Siły rosyjskie przeprowadziły atak dronami w dwóch falach na centrum handlowe w Krzywym Rogu. Zginęło co najmniej 14 osób, a co najmniej 103 zostały ranne, podali ukraińscy urzędnicy. Drugi dron uderzył około 30 minut po pierwszym, gdy ekipy ratunkowe ewakuowały rannych i gasiły pożary. Ukraina uznała taki przebieg ataku za próbę uderzenia i w ratowników, i w klientów.

Wołodymyr Zełenski, który dorastał w Krzywym Rogu, potępił atak na rodzinne miasto i wezwał do wywarcia presji na Moskwę. Uderzenie nastąpiło po śmiercionośnym ostrzale Kijowa i serii ataków, które nadwerężyły ukraińskie zapasy rakiet przechwytujących do systemów Patriot. Siły ukraińskie odpowiadały atakami na rosyjską infrastrukturę naftową i linie zaopatrzenia.

Tymczasem w Niemczech trwało dochodzenie w sprawie składu broni znalezionego w lesie w Brandenburgii. Funkcjonariusze wywiadu odkryli tam dwa pistolety i amunicję, unieszkodliwili broń i przez miesiące obserwowali miejsce. Prokuratura federalna traktuje sprawę jako podejrzenie działalności obcej agentury powiązanej z agentem zatrzymanym w Rumunii. Niemieccy urzędnicy podejrzewają, że rosyjski wywiad szukał narzędzi do zabójstw na zlecenie lub sabotażu w Europie.

Alexander Dobrindt powiedział, że odkrycie pokazało, pod jaką presją są niemieckie służby bezpieczeństwa. Niebezpieczeństwo polega na tym, że wojna Moskwy sprawdza dziś nie tylko ukraińską obronę powietrzną, lecz także zdolność Europy do wykrywania sabotażu, zanim eksplozja zamieni go w politykę.

Scott Bessent powiedział, że w poniedziałek Waszyngton przedstawi szczegóły nowego pakietu sankcji wobec Iranu. Presję gospodarczą opisał jako alternatywę dla wznowienia działań wojskowych na dużą skalę. Teheran odrzucił groźbę, a Chiny, główny odbiorca irańskiej ropy przed wojną, sprzeciwiły się jednostronnym sankcjom i wezwały do politycznego porozumienia. Ofensywa sankcyjna rusza w chwili, gdy załamała się żegluga przez Cieśninę Ormuz. Kpler odnotował w czwartek tylko siedem statków z surowcami, wobec ponad 130 dziennie przed konfliktem.

Niemcy pokazały, co ta presja oznacza, gdy przekłada się na rachunki gospodarstw domowych. Magazyny gazu były w połowie sierpnia zapełnione w około 49–50 proc., znacznie poniżej 67 proc. sprzed roku i daleko od ustawowego celu 80 proc. do 1 listopada. Wysokie ceny latem sprawiły, że zwykła zachęta, by kupować tani gaz teraz i magazynować go na zimę, przestała działać. Urzędnikom pozostała nadzieja, że zarządca rynku Trading Hub Europe wkroczy, jeśli prywatni nabywcy się wycofają.

Ta presja stała się też częścią szerszej opowieści o inflacji. Dług USA przekroczył 40 bln dolarów, rentowności długoterminowych obligacji skarbowych wzrosły do poziomów notowanych ostatnio w 2007 r., a ceny ropy i paliw stały się kolejnym zmartwieniem dla wyborców i bankierów centralnych. Europa może przetrwać drogi gaz; gorzej znosi, gdy drogi gaz, lęk o dług i niepewność sankcji przychodzą na tej samej fakturze.

Synoptycy spodziewają się, że wyjątkowo silne El Niño osiągnie szczyt pod koniec tego roku, po tym jak anomalie temperatury na Pacyfiku znacznie przekroczyły zwykłe progi. W regionie Niño 3.4 temperatura jest już o 2,6°C wyższa od 30-letniej średniej, a modele wskazują, że w listopadzie może sięgnąć 3,9°C. Prawdopodobieństwo, że zjawisko będzie silniejsze niż każdy odnotowany epizod od 1950 r., wynosi 69 proc.

Nick Dunstone z Met Office powiedział, że największy wpływ na globalną temperaturę zwykle pojawia się w roku kalendarzowym następującym po zimowym szczycie El Niño. Dlatego 2027 r. najpewniej wyprzedzi 2024 r. i zostanie najcieplejszym rokiem w historii pomiarów, a temperatura tymczasowo przekroczy poziom 1,5°C powyżej epoki przedprzemysłowej. Nastąpi to po europejskim lecie, które już przyniosło fale upałów, niski stan rzek i przeciążoną infrastrukturę.

Skutki regionalne będą różne. Synoptycy spodziewają się suszy w części tropików, w południowej Afryce, północno-wschodniej Australii i Ameryce Południowej. Europa północno-zachodnia i Wielka Brytania od jesieni mogą mieć więcej deszczu i burz. Te zmiany zagrażają zbiorom cukru, kawy i kakao. Wystawią też na próbę odporność sieci kolejowych, kanalizacji deszczowej i energetyki, które już próbują się dostosować. Prognoza daje rządom miesiące, nie lata, by traktowały upał, wodę i linie kolejowe jak problemy budżetowe, a nie temat pogawędek o pogodzie.

TikTok i ByteDance zgodziły się zapłacić 400 mln dolarów, by zakończyć spór sądowy z Departamentem Sprawiedliwości USA dotyczący domniemanych naruszeń prywatności dzieci. Sprawa dotyczyła zarzutu, że platforma zbierała dane użytkowników poniżej 13. roku życia bez właściwej zgody rodziców. Porozumienie przewiduje 300 mln dolarów od razu i kolejne 100 mln dolarów po tym, jak sąd uchyli ugodę dotyczącą Musical.ly z 2019 r. Firma formalnie nie przyznaje się do winy.

Uber dostał w Europie jeszcze mocniejszy cios. Holenderski urząd ochrony danych nałożył na spółkę karę 825 mln euro, około 966 mln dolarów, za automatyczne wyłączanie kierowców z platformy bez odpowiedniej kontroli człowieka. Regulator podał, że kierowcy tracili możliwość zarobku, gdy oprogramowanie sygnalizowało domniemane oszustwo, niskie oceny albo problemy z trasą. Naruszało to unijne przepisy ograniczające w pełni zautomatyzowane decyzje, które poważnie wpływają na źródła utrzymania. Uber zapowiedział odwołanie i przekonywał, że sporne systemy nie są już używane.

Obie sprawy uderzają w różne modele biznesowe, ale wskazują ten sam kierunek. TikTok musi pokazać, że restrukturyzacja w USA i systemy kontroli wieku młodych użytkowników nie służą tylko uspokajaniu polityków. Uber musi przekonać sądy, że kontrola człowieka istnieje dziś tam, gdzie wcześniej pierwsze ruszały algorytmy. Stary internetowy układ, najpierw brać dane, a przepraszać później, drożeje po obu stronach Atlantyku.