Brief wieczorny, środa, 26 sierpnia

Lawina lodu i skał z lodowca w środę rano zepchnęła wodę, błoto i rumowisko korytem Lhende Khola do rzeki Bhotekoshi. Żywioł uderzył we wsie, drogi i obiekty hydroenergetyczne w nepalskich dystryktach Rasuwa i Nuwakot. Późnym popołudniem władze potwierdziły po nepalskiej stronie co najmniej 95 ofiar śmiertelnych i 93 rannych. Nepalska Rada Turystyki podała, że zaginęło 384 podróżnych, w tym wielu pielgrzymów zmierzających na górę Kajlas w Tybecie. Bilans rósł przez cały dzień, w miarę jak ratownicy docierali do Syapru Besi, Timure i innych odciętych osad przy trasie granicznej.

Nepalscy żołnierze, policja i policja zbrojna użyli dronów, wysłali zespoły medyczne i jednostki ewakuacyjne. Władze poprosiły Indie i Chiny o pomoc w akcji ratunkowej. Chiny poinformowały o zniszczeniach w porcie Gyirong w Tybecie, gdzie drogi zostały zerwane, a prąd i łączność odcięte. Xi Jinping polecił rozszerzyć akcję ratunkową i monitorować zagrożenia wtórne. Ta sama rzeka wylała 14 miesięcy temu po przerwaniu się jeziora polodowcowego. Dlatego w tej katastrofie widać niewygodną prawidłowość, a nie nieszczęśliwy przypadek.

Dla państw himalajskich powódź sprawia, że geografia klimatu staje się ryzykiem infrastrukturalnym, bo drogi, elektrownie i trasy pielgrzymkowe leżą dziś w dolinach, gdzie topniejący lód może nagle stać się bronią.

Stany Zjednoczone i Iran wymieniły groźby w sprawie cieśniny Ormuz po tym, jak Donald Trump powiedział, że marynarka wojenna USA usunęła lub zdetonowała miny na wodach międzynarodowych. Ostrzegł, że każda jednostka stawiająca nowe miny zostanie zniszczona. Kazem Gharibabadi, wiceminister spraw zagranicznych Iranu, odrzucił amerykańskie twierdzenie jako propagandę i ostrzegł, że irańskie siły będą atakować amerykańskie trałowce działające w cieśninie. Zagrożenie nie było teoretyczne: 25 sierpnia niezidentyfikowany pocisk trafił i unieruchomił tankowiec w pobliżu Omanu, a ruch handlowy przez cieśninę jest mocno ograniczony od lutego, gdy zaczęła się wojna z udziałem Stanów Zjednoczonych, Izraela i Iranu.

Przedstawiciele Iranu i Omanu wznowili rozmowy o tymczasowym korytarzu żeglugowym i skoordynowanym rozminowaniu, ale Waszyngton dokręcił też gospodarczą śrubę. Scott Bessent ogłosił Operation Economic Outcast, obejmując sankcjami niemal 60 podmiotów, osób i statków, w tym ponad 20 powiązanych z irańskimi sieciami pocisków balistycznych i badań jądrowych. Stany Zjednoczone zapowiedziały, że dadzą państwom trzecim czas na ograniczenie handlu z Iranem, zanim zastosują szersze sankcje wtórne. To oznacza presję według harmonogramu, a nie natychmiastowy finansowy wstrząs.

Wąska droga wodna, którą zwykle płynie jedna piąta światowego handlu ropą i skroplonym gazem ziemnym, stała się zarazem polem bitwy i stołem negocjacyjnym, a to zmienia każde twierdzenie o rozminowaniu w sygnał cenowy.

John Ratcliffe, dyrektor CIA, złożył 25 sierpnia niezapowiedzianą wizytę w Moskwie. Była to pierwsza wizyta szefa CIA w Rosji od 2021 r. Dane lotnicze pokazały, że jego C-17A amerykańskich sił powietrznych zatrzymał się w Rydze, po czym wylądował na Wnukowie, gdzie pozostał przez około osiem godzin. Amerykańscy urzędnicy poprosili Ukrainę o wstrzymanie ataków na czas przelotu ze względów bezpieczeństwa operacyjnego. Dmitrij Pieskow potwierdził kontakty przez służby bezpieczeństwa i powiedział, że Władimir Putin otrzymywał szybkie meldunki. Donald Trump zasugerował zaś, że wizyta może przynieść rozwój wydarzeń.

Kijów tymczasem przyznał Elonowi Muskowi Order Wolności, najwyższe państwowe odznaczenie Ukrainy dla cudzoziemców, po latach, w których Starlink pomagał ukraińskim jednostkom frontowym utrzymywać łączność tam, gdzie zawiodły sieci naziemne. Wołodymyr Zełenski chce, by Musk pozwolił terminalom Starlink działać na terytorium Rosji na potrzeby ukraińskich dronów lecących do 200 kilometrów za granicę. Zmiana jest wymierzona w wyrzutnie rakiet i systemy dowodzenia. Musk wcześniej blokował takie użycie, mówiąc, że Starlink powinien wspierać łączność obronną, a nie operacje ofensywne w Rosji.

O wojnie targują się dziś nie tylko prezydenci i generałowie, lecz także szefowie wywiadu i przedsiębiorca od satelitów, którego prywatny przełącznik może kształtować publiczną strategię.

Oliver Blume rozpoczął serię dziewięciu spotkań z załogami Volkswagena od burzliwego zebrania w Wolfsburgu. Ponad 10 000 pracowników wysłuchało tam zapowiedzi głębszej restrukturyzacji. Koncern chce zmniejszyć roczne moce produkcyjne w Europie o 500 000 aut i szykuje do 50 000 dodatkowych zwolnień. Dochodzi to do wcześniejszych redukcji i może zwiększyć planowane cięcia w grupie do 100 000 miejsc pracy do 2030 r. Emden, Zwickau, Hanower i należący do Audi zakład w Neckarsulm nie mają zagwarantowanych przydziałów modeli na lata 30. XXI wieku. Abstrakcyjny program cięcia kosztów staje się więc mapą niespokojnych miast fabrycznych.

Sytuacja w przemyśle nie daje wiele otuchy. Z badania Ifo wynika, że 25,4 proc. niemieckich producentów odnotowało spadek konkurencyjności poza Unią Europejską, podczas gdy tylko 5,2 proc. wskazało poprawę. Najmocniej ucierpiała branża samochodowa: 43 proc. firm motoryzacyjnych podało, że ich pozycja za granicą osłabła. Dalej znalazły się branże: metalowa, chemiczna, maszynowa i sprzętu elektrycznego. Klaus Wohlrabe ocenił, że problem jest strukturalny, a nie cykliczny. Innymi słowy, skromne odbicie samo nie naprawi modelu eksportowego.

Niemieckie miasta żyjące z samochodów długo traktowały globalny popyt jak siatkę bezpieczeństwa; teraz siatka ma dziury, a pracownicy Volkswagena słyszą, jak kierownictwo je liczy.

Meta zgodziła się na ugodę w sprawie pozwów wniesionych przez prokuratorów generalnych amerykańskich stanów. Zarzucali oni firmie, że projektowała Facebooka i Instagram tak, by uzależniały dzieci. Zobowiązanie finansowe sięga 16,68 mld dol., a komunikaty stanów zaokrąglają tę kwotę do 17 mld dol. Wysokość wypłat będzie zależeć od tego, czy rywale, tacy jak TikTok i YouTube, przyjmą podobne zabezpieczenia dla młodych użytkowników. Ugoda wstrzymała proces przed sądem federalnym w Oakland, gdzie zeznawał szef Instagrama Adam Mosseri, a Mark Zuckerberg miał się stawić.

Ugoda wymusza też zmiany w produktach. Meta musi ustawić domyślny dzienny limit dwóch godzin dla nastoletnich użytkowników, blokować dostęp nocą, wyłączać powiadomienia push w godzinach lekcyjnych w dni powszednie i wzmocnić weryfikację wieku. Firma musi też ograniczyć niektóre upiększające filtry twarzy, przyciąć funkcje sprzyjające porównaniom społecznym, takie jak publiczne liczniki polubień, oraz zaoferować opcje kanału nieukładanego algorytmicznie. Dla firmy, która w 2025 r. miała 201 mld dol. przychodów i 60 mld dol. zysku, pieniądze bolą mniej niż precedens.

Ta sprawa przesądzi, czy zasady bezpieczeństwa dzieci w mediach społecznościowych oznaczają widoczne ustawienia, głębsze przeprojektowanie produktu czy duży czek, po którym wracają znane nawyki.

Fraport potwierdził, że pracownik lotniska we Frankfurcie zmarł po zakażeniu malarią w pracy. To rzadkie ognisko objęło sześciu pracowników; żaden z nich nie podróżował ostatnio do regionów endemicznego występowania malarii. Badacze z Instytutu Roberta Kocha podejrzewają, że zakażony komar z rodzaju Anopheles przyleciał na pokładzie samolotu, a potem ukąsił pracowników na miejscu. Władze rozstawiły wokół lotniska pułapki na komary i wysłały schwytane okazy do Antwerpii na analizę genetyczną, a pozostałych pięciu zakażonych pracowników trafiło do szpitala.

Holenderskie służby sanitarne potwierdziły też śmierć osoby, która zakaziła się wirusem Zachodniego Nilu na miejscu, w prowincji Utrecht. To jeden z trzech prawdopodobnych przypadków zakażenia wśród ludzi na terenie Niderlandów, odnotowanych w tym roku. Dwóch innych pacjentów pozostaje w szpitalu, a w ramach monitoringu zwierząt wykryto wirusa u ptaków i konia w Utrechcie, Brabancji Północnej i Holandii Południowej. RIVM podał, że ryzyko dla ogółu społeczeństwa pozostaje niskie, ale zaznaczył, że osoby starsze i z osłabioną odpornością są bardziej narażone na ciężki przebieg choroby.

Europejska mapa komarów nie jest już tylko letnim wykresem uciążliwości; staje się testem dla lotnisk, szpitali i systemów nadzoru, które muszą wypatrzyć choroby tropikalne, zanim lekarze zaczną się ich spodziewać.