Brief wieczorny, sobota, 22 sierpnia

Rozmowy handlowe w Waszyngtonie załamały się w piątek późnym wieczorem. Stany Zjednoczone szybko nałożyły 50-procentowe cła na towary z Kanady w handlu wartym około 20 mld dol. Cła objęły materiały budowlane, bibułkę do papieru toaletowego, cement, kije hokejowe i alkohol. Nie objęły ropy, gazu, energii elektrycznej i potażu. Mark Carney zawiesił negocjacje, gdy obie strony oskarżyły się nawzajem o zmienianie warunków pod koniec rozmów.

Bezpośrednia skala uderzenia jest niewielka na tle kanadyjskich towarów o wartości 382 mld dol., które Stany Zjednoczone sprowadziły w zeszłym roku. Politycznie sprawa ma jednak znacznie większy zasięg. Kanada zapowiedziała, że od 8 września wprowadzi cła odwetowe dolar za dolara na amerykańską stal, nabiał, elektronikę, sprzęt AGD, maszyny rolnicze i gotowe samochody. Carney wykorzystał też sobotnie wystąpienie, by przekonywać, że Kanada musi ograniczyć zależność od rynku amerykańskiego. Ułatwiają mu to sondaże, które pokazują silne krajowe poparcie dla twardszej postawy wobec Waszyngtonu.

Spór stał się teraz częścią zaplanowanego przeglądu umowy Stany Zjednoczone-Meksyk-Kanada. Waszyngton w lipcu odmówił przedłużenia jej na nowy, 16-letni okres. Pakt pozostaje więc w mocy do 2036 roku, ale coroczne przeglądy stają się stałymi okazjami do nacisku. Meksyk utrzymuje własny kanał rozmów z Waszyngtonem, co stawia Ottawę wobec znanego północnoamerykańskiego problemu: trójstronne zasady, dwustronna przewaga. Spór celny ma znaczenie, bo z najbardziej stabilnego łańcucha dostaw kontynentu robi polityczny stół negocjacyjny, pod którego drzwiami czekają wózki widłowe.

Rosyjski atak dronów trafił w centrum handlowe w Krzywym Rogu w dwóch falach. Zginęło co najmniej 16 osób, a ponad 130 zostało rannych. Ukraińskie władze podały, że drugi dron uderzył około 30 minut po pierwszym, gdy ratownicy i strażacy dotarli do płonącego budynku. Ekipy poszukiwawcze nadal szukały dziewięciu zaginionych osób, w tym dwojga dzieci. Ukraina informowała też o śmiertelnych atakach w Kijowie, Charkowie, Mikołajowie i Zaporożu.

Ukraina odpowiedziała atakami dronów dalekiego zasięgu na rosyjskie cele energetyczne i logistyczne. Drony uderzyły w rafinerię i magazyn dystrybucyjny Ozon w obwodzie samarskim. Trzeba było ewakuować 500 pracowników, a rosyjskie władze lotnicze wstrzymywały loty w rejonie Moskwy na czas alarmów. Ta wymiana ciosów pokazuje, jak wojna rozlewa się poza linię frontu. Obszary cywilne, magazyny i obiekty energetyczne stają się częścią mapy nacisku.

Nad Morzem Czarnym zapaliła się dla Rumunii kolejna lampka ostrzegawcza. Jej wojsko poderwało dwa F-16 i unieszkodliwiło bezzałogową jednostkę nawodną dryfującą w pobliżu platformy gazowej Neptun Deep. Trwały tam prace instalacyjne, a na miejscu przebywały setki pracowników. Bukareszt uznał, że jednostka należała do Rosji. Podał też, że odnotował ponad 100 wtargnięć dronów lub ich szczątków do przestrzeni powietrznej oraz incydentów na lądzie i na morzu.

Neptun Deep ma pomóc Rumunii stać się od 2027 r. największym producentem gazu w Unii Europejskiej. Incydent łączy więc ryzyko z pola walki z planami energetycznymi Europy. Zamki rzadko rozstrzygają współczesne wojny; platformy morskie czasem tak.

Synoptycy ostrzegli, że temperatura morza w równikowej części Pacyfiku wzrosła znacznie powyżej zwykłego progu El Niño. W regionie Niño 3.4 jest już o 2,6 stopnia Celsjusza cieplej niż wynosi średnia z 30 lat, a modele wskazują na możliwy szczyt 3,9 stopnia w listopadzie. Panel Climate Brink na podstawie danych NOAA oszacował 69-procentowe prawdopodobieństwo, że zjawisko przebije wszystkie odnotowane epizody od 1950 roku.

Globalny efekt zwykle pojawia się z opóźnieniem, bo ciepło oceanu przenosi się do atmosfery przez dziewięć do dwunastu miesięcy. Synoptycy spodziewają się teraz, że 2027 rok będzie cieplejszy niż 2024 i okaże się najcieplejszy w historii pomiarów, a przejściowo przekroczy 1,5 stopnia Celsjusza powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Taka prognoza pojawia się po trudnym europejskim lecie, gdy fale upałów podniosły temperatury w Szwajcarii do blisko 40 stopni, wysuszyły drogi wodne i obciążyły infrastrukturę kolejową w Wielkiej Brytanii.

We Włoszech widać mniejszą, natychmiastową wersję tego samego podziału na mapie. Bari i Palermo objęto 3. poziomem czerwonych alertów upałowych na weekend, a żółte ostrzeżenia przed burzami objęły Lombardię, Molise, Kampanię, Apulię i Bazylikatę. Na południu Włoch w głębi lądu temperatury w cieniu nadal mogą sięgać 40 stopni, lokalnie do 42 stopni do początku września, choć północ robi się chłodniejsza, a pogoda bardziej niestabilna.

To ważne, bo El Niño nie jest dramatem odrębnym od zmian klimatu; to ocean dokłada pchnięcie systemom, które już pracują rozgrzane.

Federalna sędzia na Manhattanie uchyliła zasady administracji Trumpa, które wstrzymały wydawanie wiz imigracyjnych wnioskodawcom z 75 państw. Jeannette Vargas orzekła, że Departament Stanu nie może wprowadzać ogólnego zakazu ze względu na obywatelstwo. Ustawy imigracyjne powierzają bowiem urzędnikom konsularnym rozpatrywanie wniosków wizowych według określonych kryteriów prawnych. Pozew złożyły organizacje broniące praw imigrantów oraz rodziny sponsorujące krewnych z państw objętych zakazem.

Orzeczenie znosi jedno z kilku ograniczeń wjazdowych wprowadzonych ze względów bezpieczeństwa oraz ryzyka korzystania z pomocy publicznej. Obejmowały one także odrębne ograniczenia dotyczące decyzji azylowych, wiz z loterii wizowej oraz wjazdu z dziesiątek państw. Departament Stanu twierdził, że wnioskodawcy z wymienionych krajów stwarzają wysokie ryzyko korzystania z pomocy publicznej. Sąd uznał jednak wstrzymanie dotyczące wszystkich obywateli danych państw za przekroczenie ustawowych uprawnień, a nie za indywidualną ocenę spełnienia warunków.

Hiszpania mierzyła się z innym napięciem migracyjnym w Ceucie, gdzie władze zaczęły usuwać migrantów ze szkół publicznych przed wznowieniem lekcji 8 września. Trzy tygodnie po masowym przekroczeniu granicy 30 lipca urzędnicy szacowali, że w mieście pozostawało od 8000 do 10 000 osób, a tymczasowych miejsc recepcyjnych było znacznie mniej, niż potrzeba. Madryt planował też przenieść 500 dziewcząt do kontynentalnej Hiszpanii i przeznaczył 25 mln euro na działania związane z ochroną dzieci.

Te dwie sprawy razem pokazują rozdwojoną osobowość polityki migracyjnej bogatych państw: sądy pilnują regulaminu, a miasta graniczne improwizują z salami lekcyjnymi, namiotami i zmianami policjantów.

Siedem osób zginęło w sobotę nad ranem w czołowym zderzeniu na A66 w pobliżu Middlesbrough. Policja hrabstwa Cleveland podała, że Volkswagen Passat jadący pod prąd po dwujezdniowej drodze zderzył się z oznakowanym radiowozem, po tym, jak funkcjonariusze rozpoczęli pościg za podejrzanym pojazdem. Na miejscu zginęło wszystkich pięć osób z Passata oraz obaj policjanci z radiowozu. Niezależny Urząd ds. Postępowania Policji wszczął dochodzenie po otrzymaniu obowiązkowego zgłoszenia.

Służby ratunkowe skierowały 14 jednostek, w tym załogi karetek, zespół do działań w strefach niebezpiecznych i lekarza zespołu urazowego, ale ratownicy nie zdołali ocalić ofiar. Władze zamknęły drogę w obu kierunkach, gdy zespoły kryminalistyczne badały wraki, dane z pojazdów i zapisy łączności policyjnej. Lokalne władze zaapelowały do mieszkańców, by nie spekulowali, bo trwa powiadamianie rodzin, a funkcjonariusze odtwarzają trasę pościgu.

Szwecją wstrząsnął kolejny atak wymierzony w bezpieczeństwo publiczne, gdy 18-latek uzbrojony w miecz zaatakował uczniów w Brinell School w Fagersta. Policja podała, że pierwsze zgłoszenie otrzymała o 14:06, a dziesięć minut później zatrzymała podejrzanego po postrzeleniu go w nogę. Zginęła 17-letnia dziewczyna, a troje innych nastolatków zostało rannych. W sobotę rano dwóch chłopców nadal przebywało w szpitalu; ich stan był stabilny.

Śledczy badają wcześniejsze przypadki przemocy z udziałem podejrzanego, jego dokumentację z opieki społecznej i aktywność w internecie sprzed ataku. Trudniejszy wniosek jest dość jasny: szybka reakcja może ograniczyć rozlew krwi, ale nie zastąpi mozolnego wypatrywania zagrożenia, zanim zawyją syreny.