Brief poranny, poniedziałek, 17 sierpnia

Amir Hatami, szef irańskiej armii, zapowiedział nagrodę w wysokości 30 000 dol. dla każdego obywatela Iranu, który zabije albo pojmie i wyda amerykańskiego żołnierza. Dodał, że dla kobiet nagroda będzie podwójna. Oświadczenie padło, choć nic nie wiadomo o rozmieszczeniu wojsk lądowych USA w Iranie, poza wcześniejszą akcją ratunkową po zestrzeleniu amerykańskiego lotnika. Padło po zapowiedzi Donalda Trumpa, że ogłosi Cieśninę Ormuz terytorium USA. Teheran odrzucił te słowa jako zamach na suwerenność nad strategicznym przejściem.

Rosja i Ukraina przeniosły też działania wojenne głębiej na zaplecze przeciwnika. Ukraińskie drony uderzyły w cele w całej Rosji. Rosyjskie drony i rakiety trafiły zaś w obiekty w Ukrainie, w tym zakład ArcelorMittal w Krzywym Rogu oraz tereny cywilne wokół Kijowa, Zaporoża, Sum i Doniecka. Według doniesień łączny nocny bilans ofiar wyniósł co najmniej 19 zabitych. NATO podało, że hiszpański F-18 zestrzelił drona, który wleciał z Mołdawii w przestrzeń powietrzną Rumunii, a wstępne informacje wskazują na Rosję.

Wołodymyr Zełenski powiedział, że Ukraina w minionym tygodniu mierzyła się z ponad 1550 dronami uderzeniowymi, niemal 1560 kierowanymi bombami lotniczymi i 62 rakietami. Ponownie apelował też do sojuszników w sprawie obrony powietrznej. Liczby pokazują wojnę, której żadna ze stron nie może szybko wygrać na ziemi. Obie uderzają więc w logistykę, fabryki i miasta z powietrza. Ten schemat utrwali cierpienie cywilów, a każda propozycja zawieszenia broni będzie brzmiała nie tyle jak dyplomacja, ile jak przerwa między salwami.

Donald Trump polecił Pete’owi Hegsethowi znacząco ograniczyć ćwiczenia Ulchi Freedom Shield z Koreą Południową. Uznał, że manewry są kosztowne i wrogie Korei Północnej. Ministerstwo obrony w Seulu oświadczyło, że ćwiczenia odbędą się zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią. Było to uprzejme, ale publiczne zaprzeczenie ze strony sojusznika, na którego terytorium stacjonuje około 28 500 amerykańskich żołnierzy. Manewry miały rozpocząć się następnego dnia i objąć około 18 000 żołnierzy południowokoreańskich oraz personel z 11 państw członkowskich Dowództwa Narodów Zjednoczonych.

Jared Kushner, zięć i wysłannik Donalda Trumpa, spotkał się w Egipcie z przywódcami Hamasu, by przyspieszyć prace nad amerykańskim planem dla Gazy. Spór dotyczy kolejności działań. Hamas zaakceptował założenia obejmujące rozbrojenie i administrację technokratyczną, a Benjamin Netanjahu odrzucił najnowszą wersję i zażądał pełnego rozbrojenia przed wycofaniem się Izraela. Osiem państw muzułmańskich potępiło stanowisko Izraela, a mediatorzy z Egiptu, Kataru i Turcji próbowali utrzymać mechanizm zawieszenia broni.

Kaja Kallas, szefowa unijnej dyplomacji, zapowiedziała tymczasem na jesień najdalej idący pakiet sankcji UE wobec Rosji. Powiedziała, że środki zwiększą o jedną trzecią liczbę rosyjskich podmiotów objętych sankcjami i utrzymają presję na Moskwę po 21 wcześniejszych pakietach. Waszyngton targuje się instynktem, Bruksela dokręca śrubę komisyjnie; oba podejścia czeka teraz ten sam test: czy presja potrafi kształtować przeciwników, nie niepokojąc przyjaciół.

Zarejestrowany w Polsce autokar, który wiózł pielgrzymów wracających z Medziugoria, zjechał z węgierskiej autostrady M3 w pobliżu Mezokeresztes około 1.00 w nocy, wpadł do rowu i przewrócił się. W wypadku zginęło 12 osób, 10 jest w stanie bardzo ciężkim, a 37 innych zostało rannych. Węgierska policja zatrzymała kierowcę i sprawdza, czy zasnął za kierownicą. Polscy medycy polecieli na Węgry, by ocenić możliwość ewakuacji, a samoloty i szpitale w Polsce przygotowano na przyjęcie rannych.

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,7 nawiedziło obszar na północ od wyspy Flores we wschodniej Indonezji. Zginęły co najmniej 53 osoby, a ponad 130 zostało rannych. Ponad 5000 osób opuściło domy, w szpitalach leczono pacjentów w namiotach, a ratownicy zmagali się z zablokowanymi drogami, osuwiskami i setkami wstrząsów wtórnych. Dżakarta wysłała wojsko, policję, śmigłowce, statki i 50 000 pakietów z pomocą, ale ocalałym nadal potrzeba było namiotów, ryżu, leków, koców, wody pitnej i generatorów.

Belgia mierzyła się z innym rodzajem kryzysu w Wysokich Fenach, gdzie pożar strawił około 3000 hektarów i zmusił około 600 mieszkańców pobliskich wsi do ewakuacji. Strażaków z Belgii, Niemiec i Luksemburga wspierali żołnierze, rolnicy i unijne samoloty, dym przenosił się przez granice, a władze ostrzegały ewakuowanych, by nie wracali. Katastrofy rzadko respektują administracyjny porządek; tym razem potraktowały drogi, wyspy i lasy jak jeden długi test obciążeniowy dla wydolności państwa.

Setki migrantów protestowały na plaży El Trampolín w Ceucie. Machali hiszpańskimi flagami i domagali się azylu zamiast odesłania do Maroka. Należą do tysięcy osób, które zostały po masowym przekroczeniu granicy 30–31 lipca. Wtedy dziesiątki tysięcy ludzi przedostały się do hiszpańskiej enklawy, a większość później wróciła do Maroka. Szacunki wciąż mocno się różnią: rząd centralny Hiszpanii mówi o co najmniej 5000 osobach pozostających w Ceucie, a władze lokalne podają nawet 12 000.

Pracownicy ochrony zdrowia opisują przeciążony system i ostrzegają przed świerzbem, gruźlicą, nieżytem żołądkowo-jelitowym oraz innymi infekcjami wśród ludzi śpiących pod gołym niebem. Enrique Roviralta, szef izby lekarskiej Ceuty, wezwał do uruchomienia procedur kryzysowych i dodatkowych punktów medycznych. Minister zdrowia Mónica García odrzuciła zarzuty, że system się załamał, i stwierdziła, że łączenie migracji z chorobami jest niesprawiedliwe i ksenofobiczne. Niewielki zespół ratowników opatrywał masowo napływających ludzi z hipotermią, po podtopieniach i z urazami. Lokalni urzędnicy nadal naciskali na Madryt, by przygotował plan na wypadek katastrofy.

Fernando Grande-Marlaska, minister spraw wewnętrznych Hiszpanii, powiedział, że osoby, które przekroczyły granicę bez zezwolenia, nie zostaną w enklawie ani nie trafią do kontynentalnej Hiszpanii, z wyjątkiem nielicznych osób szczególnie narażonych. Takie stanowisko może podobać się wyborcom zaniepokojonym kwestią suwerenności, ale pozostawia nieletnich, chorych i uwięzionych na miejscu, w prawnym i fizycznym zawieszeniu. Ceuta nie jest już tylko incydentem granicznym. Jest żywym spisem obietnic Europy, gdy ludzie, którzy się o nie upominają, są już na plaży.