Brief poranny, piątek, 14 sierpnia

Europejska fala upałów przestała być tylko uciążliwością, a stała się problemem operacyjnym. W Kew Gardens w Wielkiej Brytanii odnotowano 38,1°C. Był to najgorętszy dzień 2026 r. i według wstępnych danych piąty najgorętszy w historii pomiarów. We Francji fala upałów trwała 17. dzień i była już dłuższa niż epizod z 2003 r. Pomarańczowy alert obowiązywał we Francji w 80 departamentach, w Châteaumeillant odnotowano 42,5°C, a pożary, zanieczyszczenie ozonem i przerwy w dostawach wody dotykały kolejnych części kraju.

Dunaj zrobił potem z upału problem energetyczny. Rumunia wyłączyła blok nr 2 w elektrowni jądrowej Cernavoda, gdy rekordowo niski poziom rzeki odciął dostęp do wody chłodzącej. Blok nr 1 był wyłączony już od końca lipca. Cernavoda zwykle dostarcza około jednej piątej rumuńskiej energii elektrycznej, a węgierska elektrownia Paks także ograniczyła produkcję, gdy poziom rzeki spadł.

Rządy łatały braki lignitem, importem, dobrowolnymi ograniczeniami zużycia i ograniczeniami produkcji w przemyśle, w tym wstrzymaniem produkcji w zakładach Dacii i Forda w Rumunii. Francja oszacowała, że powtarzające się tego lata fale upałów mogą kosztować 10–15 mld euro, a elektrownie jądrowe EDF miały rekordową niedostępność z przyczyn środowiskowych związanych z wysokimi temperaturami. Dawny układ, tani prąd z elektrowni chłodzonych przez niezawodne rzeki, wygląda mniej pewnie, gdy same rzeki stają się częścią kryzysu.

Kryzys w hiszpańskiej Ceucie stał się sporem i o kontrolę granic, i o arytmetykę. Madryt szacuje teraz, że 30 lipca z Maroka przedostało się około 80 000 migrantów, z czego mniej więcej 70 000 wróciło, a co najmniej 83 osoby zginęły. Minister spraw wewnętrznych Fernando Grande-Marlaska powiedział, że w enklawie pozostaje około 5000 osób. Połowa to małoletni bez opieki, połowa to potencjalni wnioskodawcy o azyl. Prezydent Ceuty Juan Jesús Vivas podał jednak liczbę 9000.

Vivas zażądał natychmiastowych powrotów, wstrzymania rozpatrywania wniosków azylowych w mieście i szybszych procedur prawnych deportacji. Madryt wysłał zamiast tego kolejnych 45 policjantów i obiecał, że relokacja małoletnich bez opieki zacznie się w ciągu 15 dni. Ma ją wesprzeć nadzwyczajne przekazanie 25 mln euro na opiekę. Ceuta odnotowała 1898 małoletnich bez opieki, co oznacza obowiązki prawne i organizacyjne znacznie przekraczające jej zwykłe możliwości.

Włochy utrzymały tymczasowe zawieszenie Schengen wobec Hiszpanii, tłumacząc, że ryzyko dla bezpieczeństwa narodowego nie zniknęło. Hiszpania odpowiedziała kontrolami wobec włoskich podróżnych. Rzym podał, że przywrócone kontrole przyniosły trzy zatrzymania i 21 odmów wjazdu, choć nie potrafił powiedzieć, czy sześciu zatrzymanych Marokańczyków przybyło z Ceuty. Lokalny wstrząs na granicy stał się testem europejskich odruchów: solidarność, gdy wygodnie, suwerenność, gdy robi się nerwowo.

Władimir Putin po raz pierwszy odwiedził Iturup, jedną z Wysp Kurylskich, do których roszczą sobie prawa Rosja i Japonia, a spór terytorialny zamienił się w telewizyjny przekaz z rosyjskiego Dalekiego Wschodu. Obejrzał zakład przetwórstwa ryb, odwiedził szkołę i prowadził narady o bezpieczeństwie po tym, jak nadzorował ćwiczenia morskie w regionie. Japonia wezwała ambasadora Rosji i uznała podróż za afront wobec jej roszczeń do wysp, które nazywa Terytoriami Północnymi.

Rosja odrzuciła protest Tokio i oskarżyła Japonię o rewizjonizm. Pogłębiła tym spór, który od czasu zajęcia wysp przez ZSRR w 1945 roku blokuje formalny traktat pokojowy. Wizyta odbyła się w czasie, gdy Japonia dołączyła do zachodnich sankcji w związku z Ukrainą, a Moskwa wcześniej zamroziła rozmowy pokojowe i zwiększyła aktywność wojskową na wyspach.

W Warszawie Donald Tusk powiedział, że polskie służby zatrzymały 29-letniego obywatela Rosji. Rosyjski wywiad miał go zwerbować do zabicia ukraińsko-amerykańskiego przedsiębiorcy z branży zbrojeniowej, który zaopatruje ukraińską armię. Polskie władze przedstawiły sprawę jako pierwszy znany plan zabójstwa obywatela USA na terytorium innego państwa NATO, zlecony przez Rosję. Powiązały ją też z szerszym wzorcem sabotażu, szpiegostwa i zastraszania w Europie.

Razem te dwie historie pokazują, że Rosja używa różnych dźwigni: map na Pacyfiku, skrytej przemocy w Europie i stałej sugestii, że granice są do uzgodnienia, jeśli Moskwa wywrze wystarczającą presję.

Tajwan potwierdził coś, co może być pierwszym publicznie udokumentowanym autonomicznym cyberatakiem agenta AI wymierzonym w sieci rządowe. Ministerstwo cyfryzacji podało, że lipcowy incydent nosił znamiona operacji z zagranicy i łączył ręczne włamania z narzędziami opartymi na agentach AI, takimi jak OpenClaw. Badacze stwierdzili, że napastnicy wykorzystali agentów open source do mapowania systemów rządowych, przeprowadzenia 12 fal ataków, przejęcia 85 kont i wykradzenia ponad 2500 akt osobowych pracowników ministerstwa sprawiedliwości, zanim zaczęli sondować cele związane z bezpieczeństwem jądrowym i energetyką.

W Polsce doszło do innego rodzaju wycieku, ale obejmującego więcej osób. Cyberatak na MyDr, prywatnego dostawcę oprogramowania medycznego używanego przez około 12 000 placówek ochrony zdrowia, ujawnił dane niemal 19 mln osób, w tym numery identyfikacyjne, historię leków i recepty. Francja potwierdziła włamanie do portalu podatkowego po kradzieży tożsamości. Wyspecjalizowane serwisy monitorujące odnotowały ofertę sprzedaży danych 678 437 osób oraz drugi rzekomy wyciek obejmujący niemal 2 mln właścicieli nieruchomości.

Dla rządów ten schemat jest niewygodny. Tajwan wskazuje na włamanie wspomagane AI zdolną do improwizacji. Polska pokazuje ryzyko powierzania wrażliwych danych zdrowotnych prywatnym firmom przetwarzającym dane. Francja pokazuje, jak długo wyciek z systemu publicznego może czekać na ujawnienie. Cyberbezpieczeństwo nie jest już tylko bólem głowy działu technicznego. Staje się miejscem zderzenia sprawności państwa, interesów prywatnych firm i zaufania publicznego.

Najsilniejsze od pół wieku trzęsienie ziemi w Kolumbii sprawiło, że kraj liczy straty, zamiast odnajdywać ocalałych. Wstrząs o magnitudzie 7,4 nastąpił 10 sierpnia w pobliżu San José del Palmar w departamencie Chocó. Do czwartku władze informowały o 273 zabitych, 3824 rannych i 377 zaginionych. Katastrofa dotknęła 403 gminy w 14 departamentach, zniszczyła 12 584 domy i uszkodziła prawie 75 000 kolejnych.

W Cali, trzecim co do wielkości mieście Kolumbii, zginęło co najmniej 96 osób, a władze ogłosiły czerwony alarm szpitalny, gdy publiczne placówki wypełniły się po brzegi. Cztery szpitale i sześć klinik musiały przerwać pracę, a lekarze pracowali w budynkach z uszkodzonymi ścianami i sufitami. W biedniejszym Chocó osuwiska odcięły drogi wokół epicentrum. Śmigłowce stały się głównym środkiem dostarczania pomocy, a najciężej rannych pacjentów przewożono drogą powietrzną do Medellín.

Prezydent Abelardo De La Espriella, urzędujący dopiero od kilku dni, zapowiedział ogłoszenie stanu nadzwyczajnego w gospodarce i utworzenie funduszu odbudowy. Organizacje przedsiębiorców podczas krajowego kongresu w Cartagenie zmieniły program obrad: skupiły się na darowiznach, żywności, lekach i materiałach budowlanych. Bezpośrednia faza ratunkowa w dużej mierze dobiegła końca, zaczęła się faza polityczna. Prezydent wybrany pod hasłem dyscypliny wydatków musi teraz dowieść, że oszczędności przetrwają pierwsze zderzenie z gruzami.