Brief wieczorny, czwartek, 16 lipca

Stany Zjednoczone uderzyły w irańskie centra dowodzenia, stanowiska obrony przeciwlotniczej, systemy rakietowe i dronowe oraz obiekty nadzoru wybrzeża, a następnie wznowiły morską blokadę irańskich portów. Siły USA unieruchomiły też M/T Belma, tankowiec pod banderą Curaçao, po tym jak zignorował ostrzeżenia i skierował się ku wyspie Kharg, terminalowi wykorzystywanemu do większości irańskiego eksportu ropy. Donald Trump zebrał swój zespół do spraw bezpieczeństwa i powiedział, że operacje będą kontynuowane, dopóki nie wyda rozkazu ich wstrzymania.

Iran odpowiedział własnymi groźbami. Ebrahim Zolfaghari, rzecznik irańskiej kwatery głównej Khatam al-Anbiya, ostrzegł, że infrastruktura regionalna zostanie zmiażdżona, jeśli Stany Zjednoczone uderzą w infrastrukturę Iranu, podczas gdy siły irańskie zaatakowały amerykańskie obiekty wojskowe w sąsiednich krajach, a Bahrajn poinformował, że przechwycił irańskie pociski. Według Kpler ruch statków przez cieśninę Ormuz spadł z 13 jednostek poprzedniego dnia do dziewięciu w środę.

Wymiana militarna sięga teraz poza bazy lotnicze i wyrzutnie rakiet. Wyspa Kharg obsługuje większość irańskiego eksportu ropy, a przez cieśninę wcześniej przechodziła około jedna piąta światowych dostaw ropy i gazu. To sprawia, że każdy unieruchomiony tankowiec jest nie tylko sygnałem wojskowym, lecz także podatkiem od energetycznych nerwów świata.

Rosja odpaliła co najmniej osiem pocisków balistycznych w kierunku Kijowa krótko po północy, zabijając dwie osoby i raniąc sześć, w tym 16-letniego chłopca. Ukraińscy urzędnicy poinformowali, że odłamki i uderzenia pocisków trafiły w budynki niemieszkalne oraz magazyn, a szersze rosyjskie ataki na Odessę, Sumy i Zaporoże zabiły w środę kolejne osoby. Ukraina odpowiedziała też uderzeniem w elektrownię w okupowanym Sewastopolu i trafiła rosyjskie jednostki na Morzu Czarnym, pokazując, że obie strony nadal poszerzają geografię wojny.

Na froncie wewnętrznym Wołodymyr Zełenski odwołał ministra obrony Mychajłę Fedorowa po zaledwie sześciu miesiącach, wyprowadzając na ulice Kijowa ponad tysiąc protestujących oraz wywołując mniejsze demonstracje w Charkowie i Lwowie. Fedorow zwiększył produkcję dronów, forsował publiczne przetargi w zamówieniach i starł się z naczelnym dowódcą Ołeksandrem Syrskim, którego oskarżał o blokowanie reformy. Parlament zatwierdził też szefa Naftohazu Serhija Koreckiego na stanowisku premiera 289 głosami, co Zełenski przedstawił jako przygotowanie do kolejnej zimy ataków na system energetyczny.

To przetasowanie pokazuje, jak wojna stała się rywalizacją o instytucje nie mniej niż o terytorium. Ukraina może spowalniać rosyjskie postępy i nadal szkodzić samej sobie, jeśli reformatorzy, generałowie i prezydentura zmienią łańcuch dowodzenia w rodzinną kłótnię.

Komisja Europejska przyjęła dwa wiążące środki na mocy aktu o rynkach cyfrowych, które zmuszają Google do otwarcia Androida na konkurencyjnych asystentów AI oraz do udostępniania zanonimizowanych danych wyszukiwania uprawnionym konkurentom. Od stycznia 2027 r. Google musi przekazywać zapytania wyszukiwania, rankingi wyników i wzorce kliknięć kwalifikującym się wyszukiwarkom oraz chatbotom AI; od lipca 2027 r. konkurencyjni asystenci powinni uzyskać równy dostęp do 11 funkcji Androida, w tym aktywacji głosowej oraz zadań związanych z kalendarzem lub wyszukiwaniem lokalnym. Android obsługuje około 60% smartfonów w Unii Europejskiej, więc Bruksela atakuje bramę, a nie boczne drzwi.

Tymczasem Uber ogłosił gotówkową ofertę przejęcia Delivery Hero wartą niemal 13 mld euro, proponując 41,50 euro za akcję i dążąc do stworzenia największej firmy dostarczającej jedzenie poza Chinami. Zarząd Delivery Hero poparł ofertę, Prosus zgodził się sprzedać swój 17-procentowy pakiet, a Delivery Hero sprzeda działalność na 14 pokrywających się rynkach SSW Partners za około 1,4 mld euro, aby złagodzić obawy antymonopolowe. Transakcja dałaby połączonej grupie 99 rynków i 236 mld dolarów rezerwacji brutto w 2025 r., jeśli regulatorzy ją zatwierdzą.

Te dwie historie ciągną w przeciwne strony, ale łączy je wspólny motyw. Regulatorzy chcą rozluźnienia kontroli nad danymi i systemami operacyjnymi, podczas gdy platformy konsumenckie chcą łączyć przewozy, jedzenie i szybki handel w większe sieci. Ta sama Europa, która podważa zamki w Google, może wkrótce zdecydować, czy Uber kupuje efektywność, siłę rynkową, czy jedno i drugie.

Francuskie Zgromadzenie Narodowe ostatecznie przyjęło ustawę o wspomaganym umieraniu 291 głosami do 241, przy 29 wstrzymujących się, po latach sporów i trzech odrzuceniach przez Senat. Deputowani głosowali bez dyscypliny partyjnej, a galeria dla publiczności wypełniła się na ostatnie czytanie, które uczyniło Francję szóstym europejskim krajem legalizującym eutanazję, po Niderlandach, Belgii, Luksemburgu, Hiszpanii i Portugalii. Prezydent Emmanuel Macron zyskuje ważne dziedzictwo drugiej kadencji, choć Rada Konstytucyjna musi jeszcze zbadać tekst, zanim będzie mógł wejść w życie w 2027 r.

Ustawa pozwala dorosłym z ciężką, nieuleczalną i zagrażającą życiu chorobą w zaawansowanym stadium wystąpić o śmiertelny lek pod nadzorem medycznym. Pacjent musi być Francuzem albo mieć stabilne miejsce zamieszkania we Francji, mierzyć się z krótkoterminowym rokowaniem co do przeżycia, znosić ból, którego leczenie nie może złagodzić albo który pacjent uznaje za nie do zniesienia, oraz wyrazić wolną i świadomą wolę. Samo cierpienie psychiczne nie wystarczy, a pacjent musi samodzielnie przyjąć substancję, chyba że jest fizycznie niezdolny.

Głosowanie poprzestawiało zwykłą mapę polityczną Francji. Większość Francji Nieujarzmionej poparła ustawę, znaczna część Zjednoczenia Narodowego była przeciw, a poszczególni deputowani wyłamywali się z klubowych szeregów ze względów sumienia. Wcześniej przyjęto odrębną ustawę o opiece paliatywnej, co pomogło zwolennikom przekonywać, że wybór i opieka powinny iść razem. Francja nie zakończyła sporu o śmierć; przeniosła ten spór z sali sądowej i szpitalnego korytarza do ściśle spisanej procedury państwowej.