Brief wieczorny, niedziela, 21 czerwca

Amerykańscy i irańscy negocjatorzy rozpoczęli rozmowy w Bürgenstocku, a Pakistan i Katar próbują przekształcić memorandum w traktat w ciągu 60 dni. Agenda obejmuje irański program nuklearny, łagodzenie sankcji, eksport ropy i rozejm w Libanie, który obie strony już traktują jako pierwszy twardy test porozumienia na papierze. JD Vance przedstawił pierwszą sesję w optymistycznym świetle.

Cieśnina Ormuz szybko stała się kartą przetargową. Iran oświadczył, że Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej zamknął ten szlak wodny po izraelskich atakach w Libanie i po tym, co Teheran opisał jako niewyegzekwowanie rozejmu przez USA. Centralne Dowództwo USA odrzuciło tę wersję, mówiąc, że w sobotę przepłynęło tamtędy 55 statków handlowych przewożących ponad 17 mln baryłek ropy. Tim Hawkins przedstawił stanowisko Waszyngtonu w dosadnych słowach.

Liban jeszcze bardziej zaciemnił obraz przy stole. Libańskie media państwowe podały, że izraelskie ataki zabiły co najmniej 20 osób, podczas gdy Izrael oświadczył, że odpowiada na ogień Hezbollahu i utrzyma wojska w tym, co nazywa strefą bezpieczeństwa. Hezbollah powiedział, że nie zaakceptuje izraelskiej swobody ruchu, a ani Izrael, ani Hezbollah nie podpisali amerykańsko-irańskich ram. Donald Trump następnie bezpośrednio zagroził Iranowi, jeśli grupy powiązane z Teheranem wywołają kłopoty w Libanie.

Zamki rzadko rozstrzygają współczesne wojny. Ten szwajcarski kurort może jednak rozstrzygnąć, ile zaufania zostało w rozejmie, który i tak miał go niewiele w zapasie.

Rosja uderzyła w ukraińskie miasta, gdy wojna dronów się rozszerzała. Ukraińscy urzędnicy poinformowali, że bomby kierowane trafiły w blok mieszkalny w Charkowie, zabijając co najmniej jedną osobę i raniąc dziewięć, podczas gdy ataki w Zaporożu zabiły pięć osób i raniły 11. Według lokalnych urzędników ataki zabiły także ludzi w pobliżu Sum i w obwodzie chersońskim. Wołodymyr Zełenski ostrzegł cywilów, że nadejdzie więcej.

Ukraina pogłębiła też swoją kampanię przeciwko rosyjskiej infrastrukturze naftowej. Zełenski powiedział, że nowe drony Fire Point o zasięgu ponad 3000 km zostały użyte przeciwko rafinerii ropy w Tiumeni na zachodniej Syberii, ponad 2000 km od granicy Ukrainy. Ukraińskie siły uderzyły też w terminal naftowy w Kerczu i podstację elektryczną w Biłohirsku na okupowanym Krymie, podczas gdy Rosja poinformowała, że przechwyciła 187 ukraińskich dronów stałopłatów. Ukraińskie siły powietrzne podały, że zestrzeliły 92 z 99 rosyjskich dronów wystrzelonych w nocy.

Cywilny skutek stał się oczywisty na Krymie, który Rosja anektowała w 2014 roku. Siergiej Aksionow, mianowany przez Moskwę szef półwyspu, wstrzymał sprzedaż benzyny i oleju napędowego prywatnym kierowcom oraz zarezerwował dostawy dla przedsiębiorstw państwowych i służb publicznych. Powiedział, że zawieszenie rozpoczęło się o 9 rano czasu lokalnego.

Ukraina zamieniła rafinerie i składy paliw w punkty nacisku daleko od frontu. Celem kampanii nie jest już tylko uderzenie w rosyjskie dochody, lecz uczynienie wojny widoczną przy dystrybutorze.

Kopuła upału zatrzymała się nad Europą Zachodnią i podniosła temperatury o 15 do 25 stopni Celsjusza powyżej średniej we Francji, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Irlandii. W paryskim Ogrodzie Luksemburskim odnotowano 38,4°C, w Saint-Florent na Korsyce temperatura sięgnęła 41,2°C, a Francja objęła 35 ze swoich 96 departamentów czerwonym alertem upałowym, przy kolejnych 45 objętych alertem pomarańczowym. Météo-France porównało ten epizod z niebezpiecznymi falami upałów z 2003 i 2019 roku.

Francja próbowała nie dopuścić, by muzyka przerodziła się w nagły przypadek medyczny. Rząd zakazał publicznego spożywania alkoholu w departamentach objętych czerwonym alertem podczas Święta Muzyki, a SNCF zawiesiło 71 pociągów i przełożono część egzaminów maturalnych. Paryż pozostawił parki otwarte na noc i rozmieścił dodatkowe służby ratunkowe. Emmanuel Grégoire ostrzegł, że zagrożenie jest praktyczne, nie purytańskie.

Upał rozciągnął się poza Francję. W Irlandii w czwartek temperatura mogła sięgnąć 30°C, brytyjskie Met Office wydało bursztynowe ostrzeżenia przy temperaturach bliskich 35°C, a Włochy objęły osiem miast czerwonym alertem, gdy antycyklon Cerberus utrzymywał noce powyżej 25°C w niektórych miejscach. Europejskie biuro Światowej Organizacji Zdrowia poinformowało, że w ciągu ostatnich czterech lat ponad 200 000 Europejczyków zmarło z przyczyn związanych z upałem, przy czym większości tych zgonów można było zapobiec.

Lato w Europie coraz częściej przychodzi z podręcznikiem utrzymania porządku publicznego. Problem polityczny nie polega już na tym, czy fale upałów są wyjątkowe, lecz na tym, jak szybko zwykłe miasta mogą stać się schronami przed upałem.

Keir Starmer znalazł się w weekend pod presją po tym, jak „The Observer” poinformował, że w poniedziałek może ogłosić swoją rezygnację. Downing Street odrzuciło doniesienie jako spekulację, ale premier miał prowadzić konsultacje w Chequers po tym, jak Andy Burnham wygrał wybory uzupełniające w Makerfield i zdobył mandat w Izbie Gmin potrzebny do rzucenia wyzwania przywództwu. Starmer jeszcze kilka dni wcześniej upierał się, że będzie walczył.

Problem tkwi tyleż w arytmetyce, co w nastrojach. Ponad 100 posłów Partii Pracy wezwało Starmera do odejścia albo wyznaczenia harmonogramu, a czołowi ministrowie, w tym Yvette Cooper, Ed Miliband, Shabana Mahmood i Heidi Alexander, mieli powiedzieć mu, by przygotował plan wyjścia. Peter Kyle, minister ds. biznesu i bliski sojusznik, nie potwierdził doniesień o rezygnacji, ale przyznał, że premier na nowo ocenia sytuację.

Zwycięstwo Burnhama niemal podwoiło przewagę Partii Pracy w Makerfield i zmieniło długotrwałe zagrożenie dla przywództwa w zagrożenie natychmiastowe. Zwolennicy uporządkowanej zmiany chcą, by Starmer ustąpił w okolicach konferencji partyjnej, zamiast ponieść formalną porażkę. Jeśli odejdzie, Wielka Brytania zmierzałaby ku siódmemu premierowi w ciągu dekady.

Rząd z dużą większością wciąż może wyczerpać użyteczną władzę. Wybór Starmera polega teraz na tym, czy zarządzać upadkiem, czy kazać swojej partii udowodnić go publicznie.

Kolumbia głosowała w spolaryzowanej drugiej turze wyborów prezydenckich między Ivánem Cepedą, lewicowym senatorem i działaczem praw człowieka, a Abelardem De La Espriellą, prawicowym outsiderem i byłym obrońcą postaci związanych z paramilitarnymi formacjami. Cepeda chce kontynuować rozmowy pokojowe Gustavo Petro z grupami zbrojnymi i zwiększyć wydatki socjalne. De La Espriella obiecuje militarną rozprawę, cięcia podatków i mniejsze państwo, przy jednoczesnym zachowaniu popularnych świadczeń społecznych. W pierwszej turze De La Espriella zdobył 43–44 procent wobec 41 procent Cepedy, podczas gdy 17 milionów wyborców wstrzymało się od głosu.

Bezpieczeństwo kształtowało głosowanie równie mocno jak ideologia. W zeszłym roku Kolumbia odnotowała 14 780 zabójstw, najwięcej co najmniej od 2015 roku, a nielegalne grupy zbrojne w ciągu pięciu lat niemal podwoiły liczebność. Kampanię naznaczyły zabójstwo kandydata na prezydenta Miguela Uribe Turbaya oraz ataki bombowe i dronowe. John Manrique uchwycił niepokój odczuwany na ulicy.

Wybory mają także wymiar regionalny i amerykański. Donald Trump dwukrotnie poparł De La Espriellę, nazywając Cepedę radykalnym lewicowym marksistą, podczas gdy Ameryka Łacińska skręciła w prawo w Chile, Argentynie, Kostaryce, Ekwadorze, Boliwii i Peru. Petro dodał w sobotę ostatni nagłówek dotyczący bezpieczeństwa, mówiąc, że wojsko zabiło Marlona, kluczowego doradcę przywódcy dysydentów FARC Ivána Mordisco, w Cauca.

Kolumbia nie wybiera po prostu prezydenta. Wybiera, czy strach sprawia, że rozmowy pokojowe wyglądają naiwnie, czy też kolejny zwrot ku twardej linii sprawia, że przemoc łatwiej sprzedać i trudniej zakończyć.

Spór o pamięć wojenną przerodził się w kryzys dyplomatyczny między Polską a Ukrainą. Pod koniec maja Wołodymyr Zełenski nadał nazwę Bohaterów Ukraińskiej Powstańczej Armii jednej z ukraińskich jednostek specjalnych, na nowo rozbudzając polski gniew z powodu masakr wołyńskich. W piątek prezydent Karol Nawrocki pozbawił Zełenskiego Orderu Orła Białego, przyznanego mu w 2023 r. Zełenski go zwrócił, a byli prezydenci Ukrainy Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko następnie zrzekli się własnych polskich odznaczeń.

Kijów odpowiedział ostro. Minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha powiedział, że Nawrocki zaszkodził ostatnim postępom w relacjach polsko-ukraińskich, i zasugerował, że Zełenski nie zdecydował jeszcze, czy weźmie udział w Konferencji Odbudowy Ukrainy w Gdańsku w dniach 25–26 czerwca. Sybiha przedstawił sprawę orderu nie jako spór o medal, lecz jako zniewagę wobec ukraińskich żołnierzy i prawa Ukrainy do własnej historii.

Moskwa natychmiast wykorzystała kłótnię. Rosyjscy urzędnicy przedstawiali zrzeczenia się odznaczeń jako dowód swoich twierdzeń o ukraińskim nacjonalizmie, a dane z mediów społecznościowych pokazywały, że spór szybko się rozprzestrzenia: 120 mln wyświetleń w polskiej dyskusji, przy 74 proc. komentujących popierających Nawrockiego, oraz 45,3 mln wyświetleń w ukraińskiej dyskusji, gdzie poparcie dla zwrotu orderu przez Zełenskiego sięgnęło 99,5 proc.

Sojusze często strzępią się na symbolicznych szwach, zanim pękną przez budżety lub broń. Ten pokazuje, że wspólny wróg nie wymazuje różnych pamięci o tej samej przeszłości.