Brief wieczorny, niedziela, 8 listopada

24-letni mężczyzna wjechał 7 listopada do krakowskiego Starego Miasta i otworzył ogień do przechodniów, turystów i taksówkarzy na Rynku Głównym. Policja ścigała jego czarnego subaru, aż uderzył w stojący pojazd. Sprawca wysiadł w wojskowym ekwipunku i postrzelił dwóch policjantów, a jeden z rannych funkcjonariuszy pomógł go powstrzymać. Według doniesień miał przy sobie półautomatyczny karabin AR-15.

Władze naliczyły sześć ofiar śmiertelnych: 51-letnią Austriaczkę, 32-letniego Brytyjczyka, trzy Polki w wieku 47, 53 i 61 lat oraz Polaka w wieku około 50 lat. Według doniesień rannych jest 15 lub 16 osób. Prokuratura poinformowała, że dwóch rannych policjantów wybudzono po operacjach ze śpiączki farmakologicznej. Podejrzany pozostaje w stanie krytycznym pod nadzorem policji i nie można go jeszcze przesłuchać. Policja znalazła później w mieszkaniu w Ostrowcu Świętokrzyskim zastrzelonych: jego 52-letniego ojca, 51-letnią matkę i 21-letnią siostrę.

Premier Donald Tusk podziękował policjantom, ratownikom medycznym i przypadkowym świadkom. 8 listopada rozpoczęły się dwa dni żałoby narodowej. W Warszawie opuszczono flagi, a cogodzinny hejnał mariacki wstrzymano na noc, jak podano, po raz pierwszy od II wojny światowej. Minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński powiedział, że podejrzanego przyciągała skrajnie prawicowa ideologia i ultranacjonalistyczne idee. Włoscy studenci, którzy schronili się w Hard Rock Cafe, wyjechali 8 listopada autokarem do Włoch, w podróż liczącą 1600 kilometrów.

Demokraci zdobyli solidną większość w obu izbach Kongresu w wyborach połówkowych 3 listopada. To mocno ograniczyło władzę Republikanów na ostatnie dwa lata kadencji Donalda Trumpa. Republikanie stracili Teksas i Kansas oraz dziesiątki mandatów w Izbie Reprezentantów. Sprzeciw w dużej mierze napędzał gniew z powodu kosztów życia. Donald Trump odpowiedział na Truth Social, że Ameryka zrobiła ogromny krok wstecz, i zapowiedział, że w razie potrzeby będzie korzystał z prawa weta.

Potem Donald Trump mianował Stephena Millera, zastępcę szefa kancelarii i doradcę ds. bezpieczeństwa krajowego, szefem kancelarii Białego Domu na miejsce Susie Wiles. 41-letni Miller tworzył politykę deportacyjną administracji i forsował protekcjonistyczne działania handlowe. Wiles próbowała hamować część programu ceł, w tym wprowadzenie ceł w 2025 roku, które Trump nazwał Dniem Wyzwolenia. Deputowany Marlin Stutzman, republikanin z Indiany, którego wynik spadł z 65% w 2024 roku do poniżej 55% w tym roku, nazwał awans błędem.

Demokraci przejęli też ponad 500 mandatów w parlamentach stanowych i zdobyli kontrolę nad co najmniej tuzinem izb. Zdobyli pełnię władzy w Michigan, Arizonie, Pensylwanii, Minnesocie, Wisconsin i Nevadzie oraz przejęli izby w Teksasie, Georgii i Karolinie Północnej. Wynik daje im pole do działania w sprawach mieszkalnictwa, szkół, podatków, sztucznej inteligencji i zmian granic okręgów wyborczych, a Bloomberg podaje, że są gotowi zablokować wniosek Trumpa o 1,5 bln dolarów na budżet obronny.

Dowództwo Centralne USA ogłosiło 7 listopada utworzenie grupy zadaniowej Żelazna Brama, która ma blokować irański handel drogą lądową i przez Morze Kaspijskie. Jednostka będzie miała bazę w Tampie i będzie koordynować pracę około 20 cywilnych i wojskowych specjalistów we współpracy z Departamentami Skarbu, Stanu i Sprawiedliwości oraz agencjami wywiadowczymi. Admirał Brad Cooper powiedział, że decyzja wzmacnia blokadę morską, która według CENTCOM uniemożliwiła Iranowi eksport ropy naftowej wartej ponad 25 mld dol.

CENTCOM podało, że unieruchomiło statek handlowy M/V Huda w Zatoce Omańskiej, gdy załoga zignorowała ostrzeżenia i próbowała przedrzeć się przez blokadę. Według danych od lipca przekierowano 147 statków, unieruchomiono pięć jednostek i zniszczono dziesięć irańskich tankowców, które Waszyngton określa jako część sieci floty cieni Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej. Irańscy Strażnicy Rewolucji poinformowali tymczasem, że 7 listopada trzy tankowce wpadły na miny morskie w Cieśninie Ormuz. Dodali, że 8 listopada nawet trzy kolejne jednostki eksplodowały i stanęły w płomieniach po tym, jak wyłączyły systemy nawigacyjne i zignorowały irańskie polecenia.

Teheran odrzuca nowe naciski na handel lądowy. Hosejn Mohebi, rzecznik Strażników Rewolucji, powiedział, że plan się nie powiedzie, a Iran już współpracuje z sąsiadami, by utrzymać otwarte szlaki lądowe. Cytowany przez inne media Axios podał, że CENTCOM przygotowuje także warianty szerszej kampanii powietrznej przeciwko obiektom nuklearnym, energetycznym i rakietowym. Katar prowadzi zaś regionalne mediacje, by zapobiec kolejnej eskalacji. Donald Trump powiedział 5 listopada, że wkrótce coś się wydarzy i że być może będzie musiał zniszczyć większą część kraju.

Pociąg jadący z Gizy do Fajum uderzył 8 listopada w Al-Ajjat, na południe od Kairu, w tył pociągu relacji Kair–Asuan. Siła zderzenia wykoleiła pociąg dalekobieżny, a kilka wagonów przewróciło się obok toru. Policja zabezpieczyła teren dla ekip ratunkowych, a lokalne władze podały, że w żadnym z pociągów nie było zagranicznych turystów, choć Fajum, Asuan i Giza przyciągają przyjezdnych.

Bilans rósł przez całe popołudnie. Pierwsze doniesienia mówiły o 64 rannych i braku potwierdzonych ofiar śmiertelnych, późniejsze dane wskazywały na czterech zabitych i 88 rannych, a najnowsze raporty podawały co najmniej siedmiu zabitych i 112 rannych. ANSA podała, że 45 osób mogło opuścić szpital. Na miejscu miało działać od 52 do 72 karetek, a minister zdrowia Chalid Abd al-Ghaffar nakazał szpitalom w Gizie i Bani Suwajf podnieść gotowość.

Prezydent Abd al-Fattah as-Sisi nakazał śledztwo i polecił instytucjom państwowym działać zgodnie z jego ustaleniami. Prokurator generalny wysłał zespół, który ma zbadać okoliczności, oszacować szkody i ustalić dokładny bilans. Władze kolejowe skierowały ekipy i dźwigi do usuwania skutków wypadku oraz przywracania ruchu. W Al-Ajjat dochodziło już do wielu katastrof kolejowych, w tym najtragiczniejszej w Egipcie: w 2002 roku w pożarze pociągu świątecznego zginęło ponad 370 osób.

Sędzia zastosował tymczasowy areszt wobec byłego prezydenta Santiago Peñy i byłego szefa banku centralnego Carlosa Carvallo po tym, jak prokuratorzy postawili im zarzuty w sprawie upadku Ueno Banku. Senat Paragwaju odwołał Santiago Peñę 6 listopada. Odrzucił jego dymisję, by nie mógł odejść z urzędu, zachowując immunitet. Wiceprezydent Pedro Alliana został zaprzysiężony na kadencję do 2028 r. i zaczął powoływać nowy gabinet.

Prokuratorzy zarzucili Santiago Peñi nadużycie zaufania jako podżegaczowi oraz niegospodarność w celu osiągnięcia osobistej korzyści jako głównemu sprawcy. Twierdzą, że we wrześniu 2026 r. Ueno Bank miał około 3,6 biliona guaraníes w środkach publicznych i funduszach ubezpieczeń społecznych. Według prokuratury Peña pomagał lokować te środki w banku i przedłużać lokaty, mimo że miał udziały w Ueno Holding. Jego adwokat mówi, że były prezydent zaprzecza, by złamał prawo. Sędzia wskazał na ryzyko ucieczki i możliwe utrudnianie śledztwa.

Ueno Bank miał około trzech milionów klientów, gdy 3 listopada interweniował bank centralny. Według niektórych danych to liczba bliska połowie ludności kraju. Bank Centralny podał, że do 8 listopada 1,2 mln klientów otrzymało częściowy lub pełny zwrot ubezpieczonych depozytów. Najpierw wypłacane są pieniądze drobnym deponentom, do 10 mln guaraníes, czyli około 1600 dolarów. Większe roszczenia mają być zaspokajane stopniowo. Banki otworzyły oddziały w weekend, by obsłużyć klientów, a państwowy koncern naftowy Petropar złożył skargę, domagając się ochrony swoich aktywów.

Opozycyjna senatorka Yolanda Paredes powiedziała, że byłemu prezydentowi nie należy pozwolić wrócić do domu.