Brief poranny, niedziela, 8 listopada

Polska przeszła od pierwszego szoku po strzelaninie w Krakowie do śledztwa i żałoby. Według policji 24-letni Polak otworzył ogień z samochodu na Rynku Głównym. Zabił sześć osób, cztery kobiety i dwóch mężczyzn, a około 15 kolejnych ranił. Funkcjonariusze ścigali auto, postrzelili podejrzanego i zawieźli go do szpitala, gdzie przeszedł dwie operacje. W pojeździe policja znalazła więcej broni i dużą ilość amunicji. Wczesne doniesienia o drugim podejrzanym odrzuciła.

Marcin Kierwiński, szef MSWiA, oświadczył, że na podejrzanego wpłynęła prawdopodobnie ideologia skrajnej prawicy, choć policja nie ustaliła motywu. Śledczy znaleźli następnie w domu mężczyzny trzy ciała. Donald Tusk powiedział, że to dwie kobiety i mężczyzna, zapewne krewni sprawcy. Media podawały, że to jego rodzice i siostra. Funkcjonariusze ewakuowali dom i sprawdzali, czy nie ma w nim kolejnej broni lub materiałów wybuchowych.

W Polsce zaczęła się dwudniowa żałoba narodowa. Flagi opuszczono do połowy masztu, odwołano imprezy rozrywkowe, a nadawcy zmienili programy. Komendant główny policji Marek Boroń poinformował, że wśród zabitych są trzy Polki, obywatelka Wielkiej Brytanii i dwie osoby, których tożsamość wciąż ustalono. Dwóch policjantów zostało rannych. Donald Tusk podał ich nazwiska: Jakub Kulik i Artur Morański. Uczniów liceum z Albano Laziale we Włoszech wyprowadzono z rynku w bezpieczne miejsce. Premier Hiszpanii przekazał publicznie kondolencje.

Isaac Herzog poprosi Gadiego Eisenkota, by spróbował utworzyć kolejny rząd Izraela po konsultacjach z frakcjami 120-osobowego Knesetu. Eisenkot, były szef sztabu generalnego armii i lider centrowej partii Yashar, ma przybyć w niedzielę o 17.00 do Rezydencji Prezydenta w Jerozolimie na formalną ceremonię. Jego partia zajęła drugie miejsce w wyborach z 27 października, za Likudem Benjamina Netanjahu, ale więcej posłów wskazało Eisenkota niż Netanjahu.

Arytmetyka tłumaczy decyzję prezydenta i skalę zadania. Eisenkota wskazało 67 parlamentarzystów, Netanjahu poparło 46, a siedmiu posłów Zjednoczonego Judaizmu Tory nie wskazało nikogo, jak podawano, z powodu niezadowolenia z braku zwolnienia uczniów jesziw z obowiązkowej służby wojskowej. Zgodnie z izraelską Ustawą Zasadniczą Eisenkot dostaje 28 dni na utworzenie rządu, z możliwością przedłużenia o 14 dni. Jeśli mu się nie uda, inny kandydat może otrzymać 28 dni, a potem może rozpocząć się ostatni, 21-dniowy okres, w którym 61 posłów może zaproponować kandydata.

Benjamin Netanjahu wezwał do utworzenia rządu jedności narodowej, obejmującego partie obozu narodowego i ugrupowania syjonistyczne. Eisenkot odpowiedział, że Likud może dołączyć tylko wtedy, gdy publicznie zakończy sojusz z Itamarem Ben-Gvirem i Bezalel Smotrichem, przyjmie jego zasady i zaakceptuje jego przywództwo, gdy ten będzie premierem. Partie arabskie poparły Eisenkota, choć część jego bloku nie chce opierać większości na ich głosach, a drogę do rządzenia mogą mu też otworzyć partie ultraortodoksyjne.

Rosja zaatakowała nocą Kijów i inne regiony Ukrainy pociskami balistycznymi i dronami, kilka godzin po tym, jak Wołodymyr Zełenski ostrzegł, że Moskwa szykuje kolejny duży atak na infrastrukturę. Ukraińskie władze podały, że eksplozje i pożary uszkodziły budynki mieszkalne, przedszkole i inne obiekty w kijowskiej dzielnicy sołomiańskiej. Wołodymyr Zełenski powiedział, że w stronę Kijowa i okolic wystrzelono 36 pocisków balistycznych, a przeciwko Kijowowi i 12 innym regionom skierowano 172 drony.

Atak uderzył w system energetyczny w czułym miejscu. Wołodymyr Zełenski powiedział, że trafiona została podstacja łącząca Rówieńską i Chmielnicką Elektrownię Jądrową z Kijowem i centralną Ukrainą. Uszkodzono też podstacje w Winnicy, Żytomierzu, Równem, Charkowie i Dniepropietrowsku. Witalij Kliczko powiedział, że uderzono w obiekty energetyczne w obwodach kijowskim i żytomierskim, przez co stolica ma poważne problemy z dostawami prądu, ciepła i wody. Most Północny w Kijowie przez Dniepr zamknięto z powodu uszkodzeń. Ministerstwo Obrony Rosji podało, że uderzyło w most, i twierdziło, że służył on do przewozu ukraińskiej broni i sprzętu wojskowego.

Niedobór systemów Patriot stał się twardą granicą ukraińskiej obrony powietrznej. Boris Pistorius powiedział, że Niemcy nie mogą na razie wysłać kolejnych systemów Patriot, bo zostawiłoby to luki w obronie Niemiec. Zaapelował też do innych partnerów o większe zaangażowanie. Rosja, Ukraina i Stany Zjednoczone mają spotkać się we wtorek w Abu Zabi, a Donald Trump powiedział, że rozmowy, także telefoniczne, zaplanowano na poniedziałek i wtorek. Pistorius stwierdził, że każde porozumienie zawarte przez Waszyngton i Moskwę kosztem Ukrainy byłoby nie do przyjęcia.

Paragwajska prokuratura postawiła zarzuty byłemu prezydentowi Santiago Peña po tym, jak Senat odwołał go w związku z upadkiem Ueno Bank. Senat głosami 44 do 1 usunął go z urzędu, choć wcześniej sam zaproponował rezygnację, bo opozycja chciała pozbawić go immunitetu. Wiceprezydent Pedro Alliana został zaprzysiężony tego samego wieczoru i będzie rządził do końca kadencji w 2028 r. Prokuratorzy postawili Santiago Peña zarzuty nadużycia zaufania jako podżegaczowi oraz niegospodarności w celu osiągnięcia osobistej korzyści jako głównemu sprawcy.

Upadek banku zrobił ze skandalu politycznego kryzys w domowych budżetach. Organy nadzoru przejęły Ueno Bank trzy dni przed głosowaniem w Senacie, a według doniesień prawie 3 mln klientów straciło dostęp do oszczędności. Cyfrowy bank podawał, że ma około 3 mln klientów w kraju liczącym mniej więcej 6,5 mln mieszkańców, a także zarządza środkami publicznymi o wartości około 850 mln dolarów. Prokuratorzy twierdzą, że instytucje publiczne i emerytalne miały we wrześniu około 3,6 biliona guarani, czyli prawie 505 mln euro, w depozytach i lokatach powiązanych z Ueno. Bank Centralny podał, że do soboty 1,2 mln klientów otrzymało częściowy lub pełny zwrot gwarantowanych depozytów.

Santiago Peña najpierw trafił do aresztu domowego, a potem przeniesiono go do bazy wojskowej. Prokuratorzy wnioskowali o areszt tymczasowy i zamrożenie majątku. Carlos Carvallo, były szef Banku Centralnego, oddał się w ręce władz i również usłyszał zarzuty. Setki demonstrantów zebrały się przed domem Santiago Peña w Asunción i domagały się więzienia zamiast aresztu domowego. Policja użyła gazu łzawiącego po zamieszkach przed posesją. Senatorka opozycji Yolanda Paredes ujęła to żądanie bez ogródek.

Europejska policja bada falę fałszywych alarmów bombowych, która przez kilka dni zakłócała loty oraz pracę lotnisk i redakcji. W dziesiątkach przypadków zmieniano trasę, ewakuowano pasażerów albo przeszukiwano maszyny. Materiałów wybuchowych nie znaleziono. Alarmy dotyczyły połączeń związanych z Francją, Czechami, Bułgarią, Włochami i Portugalią. Wśród nich był rejs Aer Lingus z Dublina do Rzymu, który pod eskortą myśliwców skierowano do francuskiej bazy wojskowej. Lotnisko w Pradze poinformowało o czterech rejsach objętych alarmem w czwartek i dziewięciu w piątek.

Fałszywe groźby trafiły także do redakcji. Irlandzka RTÉ ewakuowała siedzibę i zawiesiła nadawanie po alarmie. Bułgarska Nova TV dostała podobny e-mail, a Sky poinformowała o alarmie bezpieczeństwa. W części e-maili pojawiał się tytuł „Przesłanie do Zachodu”, a nadawca podawał się za Michaiła Andropowa. Jedna z gróźb wysłanych na rzymskie lotnisko Fiumicino była podpisana przez Male State, rosyjską grupę ekstremistyczną. Jej założyciel zaprzeczył jednak odpowiedzialności i oświadczył, że grupa już nie istnieje.

Śledczy uznają rosyjski trop za główną hipotezę ze względu na motyw, metody i precedensy. Nie udowodnili jednak, że stało za nią państwo. Władze sprawdzają też prokremlowskich aktywistów i grupy hakerskie, a część e-maili wysłano z anonimowych kont w kilku krajach. Paryska prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie możliwych powiązań z obcymi państwami. Europol zwołał na przyszły tydzień spotkanie służb policyjnych, mają się też zebrać unijni eksperci ds. bezpieczeństwa transportu. Ekonomista transportu Andrea Giuricin mówił, że bezpośrednie koszty są niewielkie, ale strach może okazać się kosztowny.