Brief wieczorny, sobota, 29 sierpnia

Ratownicy w Nepalu i Tybecie przekopywali się przez gęste błoto po zawaleniu się lodowca, które pchnęło skały, lód i rumowisko w dół himalajskich rzek. Nepalska agencja do spraw klęsk żywiołowych podniosła bilans ofiar śmiertelnych do 669 i podała, że niemal 3000 osób zaginęło. Chińskie media państwowe informowały o siedmiu zabitych i 554 zaginionych w Tybecie. Ekipy ewakuowały albo wydobyły spod rumowiska ponad 3700 osób, ale deszcz w sobotę uziemił śmigłowce nepalskiej armii i spowolnił poszukiwania ocalałych.

Akcja skupiła się na zrównanym z ziemią przejściu granicznym Gyirong oraz projekcie hydroenergetycznym Upper Trishuli-1, gdzie ponad 100 pracowników pozostawało uwięzionych w tunelu wypełnionym błotem. Chińskie ekipy używały dronów, tratw i psów ratowniczych, a nepalscy żołnierze próbowali dotrzeć do zasypanych wejść za pomocą lin i koszy. Jeden z ratowników opisał przejście graniczne w ponurych słowach.

Inżynierowie obserwowali też nowe jeziora, które powstały, gdy osuwisko przegrodziło rzeki. Monitoring satelitarny pokazał, że jedno jezioro na rzece Purepu Tsangpo skurczyło się do 99 000 metrów kwadratowych, gdy poziom wody spadł o 10 metrów. Władze nadal jednak śledziły drugi zbiornik pod zawalonym lodowcem. Rodziny w Katmandu sprawdzały szpitale i kostnice, szukając zaginionych pielgrzymów, turystów i przewodników, którzy jechali w stronę góry Kajlas. Katastrofa zmienia ryzyko klimatyczne w górach z abstrakcyjnego ostrzeżenia w problem transportu, energetyki i bezpieczeństwa granic, z dołączonymi ciałami.

Rosyjski dron uderzył w obiekt komercyjny w miejscowości Myla, na zachód od Kijowa, gdzie składowano ukraińską amunicję wojskową. Wywołał wtórne detonacje, które zabiły co najmniej 37 osób i raniły ponad 40. Wybuch uszkodził domy, placówkę opiekuńczą i pobliską infrastrukturę, a ratownicy ewakuowali prawie 400 mieszkańców. Ukraińscy prokuratorzy wszczęli śledztwo w sprawie zaniedbań. Sprawdzą, czy materiały wybuchowe przechowywano nielegalnie w pobliżu cywilów. Wołodymyr Zełenski powiedział, że magazyn nigdy nie powinien był się tam znaleźć.

Atak był częścią większego nocnego uderzenia. Siły Powietrzne Ukrainy podały, że Rosja użyła dwóch rakiet i 267 dronów, z których obrona powietrzna miała zestrzelić 233. Ukraińscy urzędnicy informowali o ofiarach śmiertelnych w Boryspolu i Izmaile. Rosyjskie władze w Biełgorodzie oraz narzucone przez Rosję władze w Sewastopolu informowały o ofiarach i szkodach po ukraińskim ostrzale i atakach dronów. Symetria tej nocy była ponura: po obu stronach znów ucierpieli cywile, logistyka i infrastruktura energetyczna.

Premier Polski Donald Tusk po rozmowie z sekretarzem generalnym NATO Markiem Ruttem ostrzegł, że Rosja szykuje eskalację. Powołał się na oceny wywiadowcze, według których Moskwa chce zmobilizować 600 000 żołnierzy. Niemcy tymczasem przygotowywały się do formalnego obciążenia Rosji odpowiedzialnością za udaremniony spisek z użyciem dronów z ładunkami wybuchowymi na lotnisku Lipsk/Halle. Berlin chce też skoordynować działania krajowe z pakietem sankcji UE.

Daleko na południu dżunta Nigru podała, że siły lojalne wobec władz opanowały nocny bunt. Zaczął się w bazie lotniczej 101 przy lotnisku w Niamey i objął próby ataków na pałac prezydencki oraz państwowego nadawcę. Ten epizod w Sahelu nie należy do wojny w Ukrainie, ale się z nią rymuje: kruche armie, sporne bazy i zagraniczni patroni bezpieczeństwa kształtują dziś politykę od flanki Europy po wnętrze Afryki.

Donald Trump i tymczasowa prezydent Wenezueli Delcy Rodríguez ogłosili ramowe porozumienie energetyczne, które daje Stanom Zjednoczonym większościową kontrolę operacyjną nad 17 strategicznymi złożami ropy. Urzędnicy podali, że złoża zawierają ponad 65 mld baryłek potwierdzonych rezerw ropy. Umowa daje Stanom Zjednoczonym 55% faktycznego wydobycia dzięki udziałom kapitałowym i prawom zakupu po kosztach. Waszyngton planuje przeznaczać ropę do Strategicznej Rezerwy Ropy Naftowej oraz na zaopatrzenie wojska.

Arytmetyka rezerw tłumaczy polityczne emocje. Wenezuela ma około 303 mld baryłek potwierdzonych rezerw ropy, więcej niż Arabia Saudyjska, Iran i Kanada. Lata niedoinwestowania sprowadziły jednak wydobycie do zaledwie 1,2 mln baryłek dziennie. Wenezuelscy urzędnicy prognozują ponad 100 mld dolarów prywatnych inwestycji i 209 mld dolarów skumulowanych wpływów podatkowych. Zmiany konstytucyjne w Caracas i możliwa kontrola Kongresu w Waszyngtonie mogą jednak opóźnić realizację koncesji.

Umowa wpisuje się też w bieżące obawy strategiczne. Sześć miesięcy po tym, jak Stany Zjednoczone i Izrael przeprowadziły ataki na Iran, formalne rozmowy z Teheranem wciąż stoją w miejscu. Przez Cieśninę Ormuz nadal płynie ropa w ilościach, co do których są spory. Amerykańscy urzędnicy mówią o ponad 8 mln baryłek dziennie, a dane ze śledzenia ruchu morskiego wskazują raczej na około 5 mln. Brent utrzymał się poniżej 90 dolarów, ale analitycy ostrzegali, że kolejne sześć miesięcy konfliktu może ostro podbić ceny. Dyplomacja naftowa rzadko była czysta; ta oferuje tańszą benzynę, odbudowę Wenezueli i bardzo dużą geopolityczną hipotekę w tej samej baryłce.

Islandczycy głosowali w referendum konsultacyjnym w sprawie wznowienia negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską. Ponad jedna piąta uprawnionych oddała głos przed dniem wyborów. Lokale wyborcze miały zostać zamknięte o 22:00 GMT, a wstępnych wyników oczekiwano w niedzielę rano. Wygrana zwolenników nie wprowadziłaby Islandii do wspólnoty. Wznowiłaby negocjacje przerwane w 2013 roku, a każda ewentualna umowa nadal wymagałaby drugiego referendum, zgody parlamentu, zmiany konstytucji i jednomyślnej ratyfikacji w UE.

Kampania połączyła domowe budżety z narodowym instynktem. Zwolennicy przekonywali, że członkostwo w UE i późniejsze przyjęcie euro mogłyby ograniczyć wahania kursu, koszty importu i presję związaną z zadłużeniem. Przeciwnicy ostrzegali, że rybołówstwo, które zapewnia niemal 40 proc. wpływów z eksportu, mogłoby zostać objęte unijną wspólną polityką rybołówstwa i zasadami zagranicznych kwot. Minister spraw zagranicznych Thorgerdur Gunnarsdottir ujęła sprawę raczej w kategoriach bezpieczeństwa niż dorsza.

Sondaże nie dawały wygodnej odpowiedzi. Badanie Gallupa pokazało 51,6 proc. sprzeciwu wobec rozmów i 48,4 proc. poparcia, a wcześniejszy sondaż Maskiny dawał niewielką przewagę zwolennikom wznowienia negocjacji. Premier Kristrun Frostadottir powiedziała, że rząd uzna wynik, także odmowny, który zakończyłby dalsze rozważanie warunków UE. Głosowanie Islandii nie przerysuje mapy Europy z dnia na dzień, ale pokazuje, jak wojna, inflacja i arktyczny niepokój mogą skłonić nawet bogatą wyspę, by znów spojrzała na drzwi, które kiedyś zamknęła.