Islandczycy w referendum odrzucili wznowienie rozmów akcesyjnych z UE, 52,8 proc. głosów przeciw

Wyniki referendum i podziały wśród wyborców

W ogólnokrajowym referendum przeprowadzonym w sobotę, 29 sierpnia 2026 r., islandzcy wyborcy odrzucili rządową propozycję wznowienia negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską. Oficjalne dane Krajowej Komisji Wyborczej wykazały, że 52,8 proc. głosujących sprzeciwiło się ponownemu otwarciu rozmów, podczas gdy 47,2 proc. opowiedziało się za. Frekwencja wśród uprawnionych obywateli wyniosła 82,5 proc. Wynik pokazał podział geograficzny między stolicą, Reykjavikiem, gdzie większość poparła wznowienie negocjacji, a regionami wiejskimi, gdzie wyborcy zdecydowanie odrzucili propozycję.

Rybołówstwo i suwerenność narodowa

Referendum zawierało jedno pytanie o charakterze tak lub nie dotyczące tego, czy rząd powinien wznowić rozmowy akcesyjne z Brukselą. Krajowa opozycja koncentrowała się głównie na zachowaniu suwerenności nad islandzkim rybołówstwem i rolnictwem, przy czym przeciwnicy argumentowali, że unijne przepisy ograniczyłyby lokalną władzę nad zasobami morskimi. Limity połowowe doprowadziły wcześniej do zerwania poprzedniej próby akcesji Islandii. Reykjavik złożył formalny wniosek o członkostwo w 2009 r., otwierając 27 rozdziałów negocjacyjnych i tymczasowo zamykając 11, zanim w 2013 r. zamrożono proces. Choć pełne członkostwo zapewniłoby Islandii wpływ na decyzje dotyczące europejskich regulacji, które kraj już wdraża, przeciwnicy utrzymywali, że zachowanie kontroli nad zasobami morskimi przeważa nad korzyściami z pełnej integracji politycznej.

Bezpieczeństwo Arktyki i czynniki geopolityczne

Referendum odbyło się w kontekście dyskusji o bezpieczeństwie w regionie Północnego Atlantyku i Arktyki. Islandia, wyspiarski kraj liczący 400 000 mieszkańców, jest członkiem NATO od momentu powstania sojuszu, ale nie utrzymuje stałej armii. Obrona narodowa opiera się głównie na dwustronnym traktacie obronnym podpisanym ze Stanami Zjednoczonymi w 1951 r. Debata publiczna nasiliła się po powtarzających się wypowiedziach prezydenta USA Donalda Trumpa, który wyrażał zainteresowanie zakupem sąsiedniej Grenlandii i kwestionował zobowiązania Waszyngtonu wobec sojuszników z NATO. Trump w swoich publicznych wystąpieniach kilkakrotnie błędnie nazywał Grenlandię Islandią. Zwolennicy członkostwa w Unii Europejskiej argumentowali, że przystąpienie do bloku zapewniłoby dodatkowe ramy bezpieczeństwa i chroniłoby kraj przed niestabilnością geopolityczną. Przemawiając w parlamencie w poniedziałek po spotkaniu z komisją spraw zagranicznych, minister spraw zagranicznych Thorgerdur Gunnarsdottir odniosła się do strategicznej rzeczywistości.

Nie przegłosowaliśmy sytuacji geopolitycznej, ona nadal istnieje i będziemy musieli znaleźć inne sposoby na zwiększenie naszego bezpieczeństwa.

Partnerstwa dwustronne i integracja rynkowa

Po odrzuceniu rozmów akcesyjnych rząd w Reykjaviku zasygnalizował, że będzie dążył do alternatywnych dwustronnych partnerstw w zakresie bezpieczeństwa, utrzymując jednocześnie obecne powiązania gospodarcze z Europą. Islandia jest zintegrowana ze strukturami europejskimi poprzez porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym od 1994 r., które zapewnia dostęp do jednolitego rynku Unii Europejskiej bez pełnego członkostwa politycznego, a także uczestniczy w strefie Schengen. Thorgerdur Gunnarsdottir stwierdziła, że Islandia będzie pogłębiać więzi w zakresie bezpieczeństwa z partnerami międzynarodowymi, takimi jak Kanada i Japonia, rozszerzając jednocześnie istniejące umowy dwustronne z nordyckimi sąsiadami, Norwegią i Finlandią.

UE pozostaje bardzo ważnym partnerem dla Islandii i musimy dalej wzmacniać naszą współpracę. Przyjrzymy się umowom dwustronnym, takie porozumienia mamy już z Finlandią i Norwegią.

Komisja Europejska zareagowała na referendum, stwierdzając, że przyjmuje wynik do wiadomości i szanuje demokratyczny wybór narodu islandzkiego. W Reykjaviku frakcje polityczne z całego spektrum potwierdziły swoje jednolite zaangażowanie w działanie w ramach struktur Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Będziemy musieli wzmocnić współpracę w ramach EOG. Bardzo pozytywnym wynikiem referendum jest to, że wszystkie islandzkie partie są teraz zjednoczone wokół porozumienia o EOG.