Brief wieczorny, sobota, 15 sierpnia

Donald Trump powiedział na wiecu w Garden City w stanie Nowy Jork, że po pokonaniu Iranu ogłosi Cieśninę Ormuz terytorium amerykańskim. Potem opisał blokadę, w której statki mogłyby przepływać wyłącznie za zgodą USA. Urzędnik Białego Domu powiedział dziennikarzom, że Trump żartował, ale słowa te padły po wcześniejszych wpisach w mediach społecznościowych, w których twierdzono, że Ameryka miała pełną kontrolę nad tym szlakiem wodnym. Teheran potraktował je więc jako politykę, nie komedię.

Kazem Gharibabadi, wiceminister spraw zagranicznych Iranu, odrzucił to twierdzenie i oświadczył, że o otwarciu lub zamknięciu cieśniny będzie decydował wyłącznie Iran. Iran od początku wojny utrzymuje zamknięcie cieśniny, a Stany Zjednoczone utrzymują morską blokadę irańskich portów. Obie strony mają więc narzędzie nacisku na żeglugę i mogą obciążać kosztami drugą stronę.

Presja gospodarcza dociera teraz do amerykańskich gospodarstw domowych. Sekretarz skarbu Scott Bessent powiedział, że Waszyngton planuje izolację gospodarczą Iranu na skalę, jakiej świat jeszcze nie widział. Tymczasem ceny benzyny w USA wzrosły o ponad 35 proc. wobec poziomu sprzed wojny, a 60-dniowy termin z memorandum o zawieszeniu broni upływa w poniedziałek. Spór przesądzi nie tylko o ubezpieczeniach tankowców, lecz także o tym, czy Amerykanie uznają, że wygrywają wojnę, czy że staje się ona tylko coraz droższa.

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,7 wystąpiło przed świtem u wybrzeży indonezyjskiej wyspy Flores. Epicentrum znajdowało się na północny północny zachód od Ende, a ognisko wstrząsu było płytkie, na głębokości 10 do 15 km. Indonezja ogłosiła ostrzeżenie przed tsunami, wezwała mieszkańców wybrzeża, by przenieśli się w głąb lądu albo na teren położony powyżej 10 metrów, a później odwołała alarm po odnotowaniu fal o wysokości 19 do 30 cm. Około 2000 osób ewakuowało się lub samodzielnie przeniosło w inne miejsce.

Liczba zabitych wzrosła do co najmniej 47 po tym, jak ratownicy dotarli do zniszczonych dystryktów. BNPB podała, że 24 osoby zginęły w Manggarai, 17 w Manggarai Wschodnim, trzy w Sikka, a po jednej w Ngada, Ende i Manggarai Zachodnim. Urzędnicy poinformowali, że część ofiar zginęła we śnie, uderzona odłamkami.

Wstrząs uszkodził setki budynków, w tym szpital w Maumere, pięć terminali lotniskowych i port Lorens Say w Sikka. Na nagraniu z Maumere widać betonowe bloki odpadające od przejścia w terminalu promowym, a wstrząsy wtórne i osobne trzęsienie ziemi na Sumatrze podsycały niepokój przez całą sobotę. Indonezja przetrwała wiele trzęsień ziemi; to znów pokazuje, jak szybko płytki wstrząs u wybrzeży potrafi obrócić sen w gruz.

Do kolejnego masowego przedarcia się do Ceuty, którego się obawiano, nie doszło 15 sierpnia. Hiszpania i Maroko obsadziły granicę policją i wojskiem oraz wzmocniły patrole. W mediach społecznościowych wzywano do następnego szturmu, dwa tygodnie po przedarciu z 30 lipca. Marokańskie siły rozproszyły jednak grupy w pobliżu Fnideq, zatrzymały 111 osób bez ważnych dokumentów i ujęły podejrzanych o podżeganie do nowych prób.

Hiszpania wysłała do enklawy 880 funkcjonariuszy policji krajowej, około 2000 żołnierzy i ponad 700 funkcjonariuszy Guardia Civil. Maroko rozstawiło punkty kontrolne na drogach, wybrzeżu i dojazdach do granicy, a także wykorzystało łodzie patrolowe, drony i drut ostrzowy. Pokaz siły na razie zadziałał, choć w mieście utrzymywało się napięcie. Melilla także wzmocniła ochronę po zauważeniu ruchu w pobliżu przejścia granicznego.

Spokojny dzień nie wymaże lipcowej katastrofy. Hiszpańscy urzędnicy podali, że wtedy nielegalnie przekroczyło granicę 72 000 osób, a według części szacunków liczba ta sięgnęła 80 000. Bilans ofiar waha się od 80 osób podawanych przez Hiszpanię do ponad 100 według organizacji pozarządowych. W jednym z humanitarnych zestawień mowa o 141 ofiarach po obu stronach. W Ceucie pozostaje około 5000 migrantów, a władze zidentyfikowały 1800 nieletnich i odrzuciły większość dotąd rozpatrzonych wniosków o azyl.

Włoski minister spraw wewnętrznych Matteo Piantedosi nazwał Ceutę ostrzeżeniem dla Europy i wezwał do ostrzejszych działań przeciwko przemytnikom ludzi. Taki język dobrze niesie się w polityce, ale Ceuta stała się nie tyle posterunkiem granicznym, ile testem wytrzymałości europejskiego nawyku zlecania sąsiadom kontroli migracji.

Izraelskie samoloty bojowe uderzyły przed świtem w południowy Liban. Zginęło 11 osób, a 19 zostało rannych. To najkrwawsza fala przemocy od 26 czerwca, gdy Liban i Izrael ogłosiły ramowe porozumienie wynegocjowane przy udziale USA. Libańskie władze podały, że w Ansar zginęło siedem osób, w tym troje dzieci i dwie kobiety, a cztery kolejne osoby w Deir El Zahrani. Izraelskie wojsko oświadczyło, że uderzyło w infrastrukturę Hezbollahu w strefie bezpieczeństwa po tym, jak ugrupowanie zaatakowało tam siły izraelskie.

Premier Nawaf Salam odrzucił izraelską wersję dotyczącą celu ataku w Ansar. Prezydent Joseph Aoun powiedział, że naloty były sygnałem wymierzonym w negocjacje i wysiłki USA. Przewodniczący parlamentu Nabih Berri oskarżył Izrael o lekceważenie zobowiązań wynikających z zawieszenia broni. Przywódca Hezbollahu Naim Qassem już wcześniej odrzucił ramowe porozumienie jako izraelski rozkaz zapisany izraelskim atramentem. Ugrupowanie zapowiedziało, że ataki na Liban spotkają się z odpowiedzią, na jaką zasługują.

Ramowe porozumienie przewiduje wycofanie Izraela z południowego Libanu w zamian za rozbrojenie Hezbollahu i przejęcie kontroli przez armię libańską. Izrael twierdzi jednak, że nie wycofa się, zanim Hezbollah się nie rozbroi. Urzędnik Departamentu Stanu USA powiedział, że stała izraelska obecność wojskowa nie mieściłaby się w zobowiązaniach zapisanych w porozumieniu. Ramowe porozumienie musi teraz dowieść, że potrafi powściągnąć i ugrupowania zbrojne, i siły państwowe, a nie tylko układać słowa.

Niemiecki Instytut Roberta Kocha oszacował, że od 6 kwietnia do 2 sierpnia z powodu upałów zmarło około 12 500 osób. To już więcej niż w którymkolwiek pełnym roku objętym dotychczasowymi statystykami. Szacunek wzrósł z 11 900 tydzień wcześniej i może jeszcze wzrosnąć. Około 9600 zgonów przypadło na jeden tydzień, od 22 do 28 czerwca, gdy w wielu miejscach temperatura przekraczała 40°C.

Najbardziej ucierpieli starsi Niemcy. Około 6300 ofiar miało 85 lat lub więcej, ponad 3100 było w wieku od 75 do 84 lat, niemal 1900 od 65 do 74 lat, a około 1200 miało mniej niż 65 lat. Najwyższe wskaźniki zgonów w przeliczeniu na liczbę mieszkańców odnotowały Kraj Saary, Nadrenia-Palatynat, Hesja i Badenia-Wirtembergia.

Ponieważ lekarze rzadko wpisują upał jako przyczynę zgonu, RKI stosuje modele statystyczne. Porównują one śmiertelność w tygodniach upalnych i bez upałów oraz zestawiają rejestry zgonów z danymi ze stacji meteorologicznych. Federalny minister środowiska Carsten Schneider ponowił apel o zmianę konstytucji, która pozwoliłaby Berlinowi szerzej finansować lokalne zabezpieczenia przed upałem, takie jak zacienienie i przepuszczalne nawierzchnie miejskie.

Te liczby przenoszą adaptację, przyjemne słowo z urbanistyki, do rejestru zdrowia publicznego. Upał przeniósł się z mapy prognozy do tabeli umieralności, a niemiecki federalizm wciąż spiera się o to, kto może posadzić cień.