Brief wieczorny, poniedziałek, 8 czerwca

Izrael zaatakował wczesnym rankiem w poniedziałek cele w środkowym i zachodnim Iranie po tym, jak Iran wystrzelił salwy rakietowe w kierunku Izraela, kończąc kruche zawieszenie broni, które utrzymywało się od kwietnia. Bezpośrednia iskra pojawiła się wcześniej w Bejrucie, gdzie izraelskie samoloty uderzyły w dwa budynki w Dahije; Izrael określił to miejsce jako centrum dowodzenia bojowników, podczas gdy libańskie ministerstwo zdrowia podało, że zginęły dwie osoby, a 20 zostało rannych. Iran wystrzelił następnie co najmniej 20 pocisków balistycznych, a Izrael poinformował, że jego obrona powietrzna przechwyciła nadlatujący ogień bez natychmiastowych ofiar.

Donald Trump próbował powstrzymać drabinę odwetu przed wspięciem się wyżej. Wezwał Teheran do wstrzymania wystrzeleń i powrotu do negocjacji, podczas gdy amerykańskie relacje mówiły, że naciskał na Benjamina Netanjahu, by ten się powstrzymał po irańskiej salwie. Według jednej z relacji Netanjahu mimo to zatwierdził uderzenia wewnątrz Iranu, odsłaniając pogłębiającą się lukę między pragnieniem Waszyngtonu, by szybko zawrzeć porozumienie, a wojskowymi celami Izraela.

Ta wymiana pozostawia dyplomacji dwa ciężary naraz: akta Libanu, które teraz wyglądają na łatwopalne, oraz ścieżkę irańską, o której Waszyngton mówi, że wciąż jest bliska porozumienia. Irańskie groźby wobec amerykańskich i izraelskich aktywów podnoszą koszt każdego kolejnego lotu bojowego, podczas gdy izraelskie kalkulacje wydają się teraz mniej związane z harmonogramem Trumpa, niż chciałby tego Biały Dom. Rozejm, który zależy od tego, że wszystkie strony zatrzymają się jako pierwsze, nie jest wielkim rozejmem; to pauza z alarmami wciąż podłączonymi do sufitu.

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,8 nawiedziło w poniedziałek rano południowe Mindanao, zabijając co najmniej 19 osób i raniąc dziesiątki kolejnych, gdy budynki waliły się wokół miasta General Santos. Amerykańska Służba Geologiczna określiła głębokość wstrząsu na 35 kilometrów, podczas gdy filipińscy sejsmolodzy odnotowali płytsze 10 kilometrów, a to różnica, która ma ogromne znaczenie dla lokalnej siły wstrząsów. W Sarangani tymczasowo przestały działać prąd i łączność, a prezydent Ferdinand Marcos Jr. zawiesił zajęcia w dotkniętych kataklizmem rejonach w dniu, który miał być pierwszym dniem szkoły.

Ratownicy przemieszczali się zniszczonymi ulicami, podczas gdy urzędnicy ostrzegali, że bilans ofiar może się zmienić. Policja w General Santos opisywała zawalone domy i budynki publiczne, a po głównym wstrząsie nastąpiło ponad 130 wstrząsów wtórnych, w tym silne wstrząsy na morzu, które utrzymywały niepokój w społecznościach nadbrzeżnych. Pacific Tsunami Warning Center wydało alerty przed falami sięgającymi do 3 metrów wzdłuż części filipińskiego wybrzeża, przy czym mniejsze fale były możliwe w Indonezji, Malezji, Japonii i innych terytoriach zachodniego Pacyfiku.

Filipiny znają ten schemat aż nazbyt dobrze: trzęsienie ziemi, ewakuacja, wstrząsy wtórne, a potem wolniejsze podliczanie zniszczonych szkół, portów i dróg. Ich geografia pozostawia im w tej sprawie niewielki wybór, ale to przygotowanie decyduje, czy to samo zagrożenie stanie się opanowaną sytuacją kryzysową, czy narodową blizną. Próba Mindanao polega teraz nie tylko na szybkości ratunku; chodzi o to, czy państwo zdoła przywrócić zwykłe życie, zanim strach stanie się kolejnym wstrząsem wtórnym.

Partia Umowa Obywatelska Nikola Paszyniana wygrała wybory parlamentarne w Armenii, zdobywając 49,81% głosów i zapewniając sobie 61 mandatów w 105-osobowym Zgromadzeniu Narodowym. Prorosyjski sojusz Silna Armenia uzyskał 23,29%, Blok Armenia Roberta Koczariana zdobył 9,94%, a Kwitnąca Armenia weszła do parlamentu z wynikiem 4%. Frekwencja sięgnęła około 59%, dając premierowi wyraźną jednopartyjną większość, ale nie większość dwóch trzecich, która mogłaby ułatwić zmiany konstytucyjne oczekiwane w rozmowach pokojowych z Azerbejdżanem.

Paszynian przedstawił wynik jako głos za niepodległością, pokojem i europejską przyszłością. Jego rząd zawiesił udział w kierowanym przez Rosję bloku bezpieczeństwa, zbliżył się do Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych oraz próbował normalizować relacje z Azerbejdżanem i Turcją po utracie Górskiego Karabachu. Moskwa wciąż ma narzędzia nacisku gospodarczego, w tym więzi handlowe i presję gazową, ale głosowanie pokazało, że dawny układ bezpieczeństwa z Rosją stracił w Erywaniu znaczną część swojej atrakcyjności.

Kampania pozostawiła też siniaki. Władze wszczęły sprawy karne dotyczące domniemanych naruszeń wyborczych i zatrzymały osoby powiązane z opozycją, podczas gdy rywale oskarżali rząd o represje. Mimo to głosowanie daje Paszynianowi przestrzeń do negocjacji, nie wolność dyktowania warunków. Jego mandat przypomina geografię Armenii: zwrócony ku Zachodowi, ściśnięty twardszymi granicami i wciąż zbyt blisko Rosji, by udawać, że dystans jest tym samym co bezpieczeństwo.

Intesa Sanpaolo ogłosiła dobrowolną ofertę wymiany i dopłaty gotówkowej na Banca Monte dei Paschi di Siena, wyceniając każdą akcję MPS na 10,091 euro, a całą ofertę nawet na 30,6 mld euro. Ruch nastąpił kilka godzin po tym, jak Banco BPM zaprosiło MPS do rozmów o fuzji równych, tworząc trójstronną walkę wokół najstarszego i najbardziej politycznie wrażliwego banku Włoch. Akcje MPS skoczyły na otwarciu o 10%, podczas gdy Intesa spadła o 3%, co było zgrabnym rynkowym podsumowaniem tego, kto dostaje premię i kto za nią płaci.

Ta konstrukcja robi więcej niż tylko przestawia oddziały. Intesa zachowałaby Mediobancę, a za jej pośrednictwem wpływ na Generali, dużego ubezpieczyciela i istotnego posiadacza włoskiego długu publicznego. Unipol zgodził się kupić wydzielony bank obejmujący 635 oddziałów MPS i planuje połączyć go z BPER, przy wsparciu podwyższenia kapitału o maksymalnie 2,5 mld euro. Ta poboczna transakcja pozostawiłaby sieć detaliczną pod przemianowaną Banca Monte dei Paschi, podczas gdy bardziej strategiczne udziały finansowe znalazłyby się bliżej Intesy.

Regulatorzy mają teraz napięty kalendarz. Intesa musi w ciągu 20 dni złożyć dokumenty w Consob, uzyskać zgody Europejskiego Banku Centralnego, Banku Włoch, Ivass, organów ochrony konkurencji oraz kancelarii premiera zgodnie z zasadami golden power. Zamknięcie transakcji do grudnia 2026 roku zwieńczyłoby długą rehabilitację MPS, ale rozstrzygnęłoby też, kto kontroluje włoski trójkąt banków, ubezpieczeń i długu publicznego. W Rzymie konsolidacja nigdy nie jest tylko konsolidacją; to finanse noszące wpinkę z flagą.

Myśliwce NATO zestrzeliły w poniedziałek drona nad wschodnią Łotwą po tym, jak władze ogłosiły alert o zagrożeniu z powietrza dla Ludzy, Balvi, Alūksne i Rēzekne. Łotewskie siły zbrojne poinformowały, że maszyna nadleciała z Rosji i była pod wpływem rosyjskich działań walki elektronicznej, a według doniesień przechwycenia dokonały francuskie Rafale w ramach misji Baltic Air Policing. Urzędnicy zalecili mieszkańcom pozostanie w domach i stosowanie zasady dwóch ścian do czasu odwołania alarmu o 9:18 czasu lokalnego.

Incydent wpisuje się w nerwowy bałtycki schemat. Drony związane z wojną w Ukrainie już wcześniej zbaczały w przestrzeń powietrzną NATO, między innymi w Estonii i na Łotwie, gdy uderzenia dalekiego zasięgu i zakłócanie elektroniczne rozmywają granicę między przypadkiem a eskalacją. Był to pierwszy raz, gdy lotnictwo NATO zestrzeliło drona w łotewskiej przestrzeni powietrznej, niewielki akt taktyczny o nieproporcjonalnie dużym politycznym echu.

Sipri dodało strategiczne tło. W nowym roczniku instytut podał, że wszystkie dziewięć państw posiadających broń jądrową nadal modernizowało swoje arsenały w 2025 roku, podczas gdy liczba głowic w zapasach wojskowych przeznaczonych do ewentualnego użycia wzrosła z 9614 do 9745. Całkowity globalny stan posiadania nieznacznie spadł tylko dlatego, że Stany Zjednoczone i Rosja demontowały wycofane głowice, a według instytutu proces ten zwalnia w miarę erozji kontroli zbrojeń po wygaśnięciu traktatu New START.

Zagubiony dron i większy zapas głowic jądrowych nie należą do tej samej skali, ale żyją w tym samym klimacie. Niebezpieczeństwo narasta kumulatywnie: więcej maszyn przy granicach, mniej traktatów nad nimi i mniej cierpliwości między jednym a drugim.