Alan Milburn proponuje ustawową gwarancję pracy dla osób poniżej 25. roku życia

Ustawowa gwarancja dla młodych

Alan Milburn, były minister zdrowia z ramienia Partii Pracy i rządowy pełnomocnik ds. bezrobocia wśród młodzieży, chce, aby młodzi ludzie otrzymali ustawową gwarancję pracy, szkolenia lub wsparcia zawodowego. Nazywa to „gwarancją szansy”, która nałożyłaby na rząd prawny obowiązek zapewnienia osobom poniżej 25. roku życia ścieżki do zatrudnienia. Milburn wskazuje na obowiązki samorządów w zakresie zapewniania zakwaterowania osobom bezdomnym lub opieki nad dziećmi jako model do naśladowania. Argumentuje, że dotychczasowe programy zatrudnienia miały charakter tymczasowy i potrzebne jest stałe, ustawowe uprawnienie. Zgodnie z jego planem, młodzi ludzie odmawiający przyjęcia pomocy mogliby stracić prawo do zasiłków. W rozmowie z BBC wyraził się wprost:

„To powinna być gwarancja dla młodego człowieka. Ponieważ w tej chwili jedyną gwarancją, jaką mają, jest coś bardzo prostego.”

Przesunięcie środków z zasiłków na wsparcie pracy

Milburn twierdzi, że kwota wydawana na zasiłki dla młodych ludzi jest 25 razy wyższa od kwoty przeznaczanej na wsparcie zatrudnienia, i chce, aby proporcja ta zmieniła się na dwa do jednego. Opisał tę różnicę w kategoriach finansowych:

„wahadło wychyliło się zdecydowanie za daleko w jedną stronę – 25 funtów do jednego, a możemy zmienić wszystko na dwa funty do jednego”

Przyznaje, że taka zmiana oznaczałaby znaczne cięcia w wydatkach na zasiłki i że wielu młodych ludzi straciłoby świadczenia lub odczuło ich ograniczenie. Nie podał jeszcze konkretnych kwot tych cięć. Drugą stroną medalu byłby duży wzrost wydatków podatników na dalszą edukację, szkolenia, wsparcie zdrowotne i prawdopodobnie dotowane miejsca pracy. Milburn chce również, aby osoby poniżej 25. roku życia przestały pobierać dodatek z tytułu niepełnosprawności (Personal Independence Payment) oraz element zdrowotny zasiłku Universal Credit. Twierdzi, że rząd wydaje już 22 mld funtów rocznie na wsparcie nieaktywnych zawodowo młodych ludzi i że te pieniądze muszą być wydawane inaczej.

Skala problemu

Termin Neet został ukuty w 1999 roku przez Downing Street za czasów Tony'ego Blaira, kiedy koncentrowano się na około 170 tys. nastolatków nieuczących się, niepracujących i nieuczestniczących w szkoleniach. Po wielu próbach naprawy sytuacji, pandemia i lata słabej koniunktury sprawiły, że według stanu na 14 listopada 2026 r. liczba ta wzrosła do prawie miliona osób poniżej 25. roku życia. Problem kosztuje podatników miliardy, a jego ludzki koszt został opisany jako katastrofa, narodowy wstyd, a nawet kryzys moralny. Milburn przemawiał w Liverpoolu, gdzie 14,5% osób w wieku 16–24 lata w Merseyside jest bezrobotnych.

Harmonogram i reakcja rządu

Wywiad z Milburnem ma zostać wyemitowany w niedzielę 15 listopada, a pełny raport zostanie opublikowany we wtorek 17 listopada, po roku prac nad nim. Oczekuje się, że rząd w dużej mierze przychylnie odniesie się do propozycji, choć sposób reakcji sprawdzi jego gotowość i zdolność do radykalnych zmian. Milburn chce, aby zrozumiano, że Andy Burnham zna treść raportu. Powiedział BBC, że ministrowie znają już kierunek przeglądu:

„Przez cały czas premier, kanclerz, wszyscy ministrowie, oni wiedzą, co się dzieje.”

Dodał, że publikacja nie będzie dla nich zaskoczeniem, co jego zdaniem daje planowi realną szansę na wdrożenie.