Brief poranny, środa, 14 października

Energetyczne zawieszenie broni Donalda Trumpa wyglądało krucho niemal od chwili ogłoszenia. Wołodymyr Zełenski powiedział, że Ukraina nie atakowała rosyjskich rafinerii ani innych obiektów energetycznych przez dwa dni po ogłoszeniu przez Trumpa wstrzymania ognia. Rosja nadal uderzała w ukraińską energetykę i infrastrukturę krytyczną w 19 obwodach. Kijów podał następnie, że rosyjskie pociski balistyczne uszkodziły budynek mieszkalny i elektrociepłownię CHP-4 w stolicy. Zginęły co najmniej dwie osoby, a ponad 20 zostało rannych. Rosyjskie ministerstwo obrony w swoim wtorkowym podsumowaniu nie informowało o atakach na ukraińskie obiekty energetyczne.

Z rozejmem wiąże się też porozumienie w sprawie oleju napędowego, które niepokoi Kijów. Trump zniósł sankcje na eksport rosyjskiego diesla na mocy umowy, która pozwala Moskwie wysłać prawie 2 mln ton, co Waszyngton przedstawia jako sposób na obniżenie cen paliw przed wyborami połówkowymi 3 listopada. „Financial Times” podał, że amerykańscy urzędnicy ostrzegli Ukrainę: mogą wstrzymać wymianę danych wywiadowczych i wyłączyć Starlinka, jeśli Kijów nie przerwie ataków na rafinerie. Andrij Sybiha powiedział w Warszawie, że Ukraina nadal otrzymuje amerykańskie dane wywiadowcze, a Trump oświadczył, że Waszyngton wciąż się nimi dzieli.

To istotne, bo energetyczne zawieszenie broni, które ogranicza Ukrainie pole manewru, gdy Rosja dalej strzela do elektrowni, przestałoby być deeskalacją, a stałoby się presją przebraną za powściągliwość.

Donald Trump oskarżył jemeńskich Huti, że przed amerykańskimi wyborami w połowie kadencji próbują windować ceny ropy. Wcześniej doszło do serii uderzeń na Międzynarodowy Port Lotniczy im. Króla Chalida w Rijadzie. Huti przyznali się do najkrwawszego ataku w Arabii Saudyjskiej od ponad dekady. Zginęło w nim co najmniej 13 osób, według niektórych bilansów ponad 300 zostało rannych, a kilka linii lotniczych zawiesiło połączenia z królestwem (accb4cfa-8b1d-dc9e3da2d0f9).

Trump ostrzegł bez ogródek.

Koalicja pod wodzą Arabii Saudyjskiej ostrzegła potem cywilów w Sanie, by opuścili teren Jemeńskiej Spółki Naftowej i pobliskie magazyny przed możliwym uderzeniem. Rzecznik Huti, Yahya Saree, powiedział, że każdy saudyjski atak na Sanę spotka się w Rijadzie ze stanowczą i bolesną odpowiedzią. Rzecznik koalicji Turki al Maliki oświadczył zaś, że przechwycono trzy pociski balistyczne, w tym dwa wymierzone w Jamis Mushait i jeden w Rijad. Turcja zadeklarowała solidarność z Arabią Saudyjską, Egipt wezwał Huti do przerwania ataków, a cieśnina Bab al-Mandab znów przyciągnęła uwagę jako wąskie gardło transportu ropy z Zatoki Perskiej (accb4cfa-8b1d-dc9e3da2d0f9).

Sprawa wykracza poza pole bitwy. Organizatorzy imprez sportowych śledzą sytuację przed PIF Saudi International i Pucharem Azji, ale ważniejsza jest kwestia bezpieczeństwa dostaw ropy i wiarygodności regionu. Kampania rakietowa, która zamyka lotniska i zagraża szlakom żeglugowym, daje każdemu rządowi w regionie tę samą ponurą lekcję: cena baryłki może ruszyć szybciej niż dyplomacja.

Hakerzy wykorzystali mało efektowny segment technologii dla handlu detalicznego i wywołali zakłócenia w całym kraju. Nocą z 11 na 12 października atakujący zdalnie podnieśli temperaturę w systemach chłodniczych francuskich supermarketów nawet do 50°C na około sześć godzin. Zepsuły się świeże i mrożone towary, a pracownicy musieli wyrzucać mięso i zapasy mrożonek. Minister finansów Roland Lescure powiedział parlamentowi, że ucierpiało około 700 z 10 000 francuskich supermarketów. Reuters informował jednak o co najmniej 350, a Groupement Mousquetaires podał, że atak dotknął 300 sklepów Intermarché i Netto.

Lescure nazwał to ostrzeżeniem.

Danfoss, którego oprogramowanie do zarządzania chłodnictwem obsługiwało zaatakowane systemy, podał, że większość urządzeń stanowiła starsze modele, które nie otrzymywały już aktualizacji oprogramowania ani poprawek zabezpieczeń. Paryski wydział prokuratury ds. cyberprzestępczości wszczął śledztwo w sprawie strat żywności i doniesień o pożarach. Żadna grupa nie przyznała się do ataku i nie pojawiło się żądanie okupu. Francuska agencja cyberbezpieczeństwa zaleciła firmom używającym wskazanych modeli chłodziarek odłączenie ich od internetu albo ograniczenie dostępu oraz zainstalowanie aktualizacji.

Ten epizod ma znaczenie, bo supermarkety znalazły się obok fabryk, portów i stacji elektroenergetycznych w podatnym na ataki świecie połączonych urządzeń przemysłowych. Lodówka nie jest bronią strategiczną, dopóki setki lodówek nie zawodzą naraz, a kolacja zaczyna zależeć od oprogramowania układowego, którego nikt nie załatał.

Papież Leon XIV przeszedł operację płuca w rzymskiej klinice Policlinico Gemelli po tym, jak lekarze podczas rutynowej kontroli wykryli guzek. Watykan podał, że chirurdzy usunęli dolny płat prawego płuca techniką wspomaganą wideo, gdy badanie śródoperacyjne potwierdziło gruczolakoraka płuca. Papież trafił do szpitala we wtorek wczesnym popołudniem, spędził na sali operacyjnej około trzech godzin i wrócił do pokoju po prawidłowym wybudzeniu z narkozy.

Watykan odwołał wszystkie audiencje do 20 października; pobyt w szpitalu ma potrwać około tygodnia. Przed przyjęciem do szpitala papież podpisał nominacje biskupie do diecezji w Brazylii i Gwatemali. Był to drobny sygnał, że Stolica Apostolska chce pokazać ciągłość działania, choć podała wyjątkowo szczegółowe informacje medyczne. Lider hiszpańskiej opozycji Alberto Núñez Feijóo publicznie zapewnił o wsparciu po watykańskim komunikacie, że operacja przebiegła pomyślnie.

Kolejna kwestia medyczna dotyczy usuniętej tkanki i tego, czy potrzebne będzie dalsze leczenie. Dla Watykanu kwestia instytucjonalna jest prostsza, ale nie mniej delikatna: papiestwo może przetrwać chorobę, lecz nie może uciec od roli codziennego biuletynu zdrowia, gdy pacjent jest zarazem głową państwa.

MFW podniósł prognozę wzrostu światowej gospodarki z 3,0 proc. w lipcu do 3,1 proc. w 2026 r. Fundusz uzasadnia to tym, że wielkie inwestycje w infrastrukturę AI pomogły zrównoważyć wpływ droższej ropy, wywołany wojną na Bliskim Wschodzie. Prognozę na 2027 r. MFW utrzymał na poziomie 3,4 proc., ale zakłada ona, że Cieśnina Ormuz zostanie ponownie otwarta do marca, a żegluga wróci do przedwojennego rytmu do października 2027 r. Gdyby państwa i firmy nie łagodziły szoku energetycznego, światowy wzrost spadłby w tym roku do 2,5 proc., podał MFW.

Margines poprawy jest niewielki. MFW podał, że 32 kraje odpowiadają dziś za 95 proc. globalnego wzrostu, wobec 54 krajów w kwietniu, bo korzyści koncentrują się w gospodarkach budujących platformy AI lub dostarczających sprzęt. Fundusz podniósł prognozy dla takich krajów jak Korea Południowa, Malezja, Meksyk i Tajlandia, a od kwietnia obniżył je dla 47 proc. gospodarek, zwłaszcza importerów energii spoza łańcuchów dostaw AI.

Silvana Tenreyro ostrzegła, by nie mylić odporności z bezpieczeństwem.

Gwałtowne ograniczenie inwestycji w AI mogłoby obniżyć globalny PKB o 1,1 proc. do 2028 r., a dalsza eskalacja wojny, która utrzymałaby ceny ropy powyżej 130 dol. do początku 2027 r., zmniejszyłaby przyszłoroczny wzrost o pół punktu procentowego. Ta prognoza ma znaczenie, bo światowa gospodarka opiera się na dwóch chwiejnych podporach: wierze w zyski z AI i wierze, że szlaki naftowe pozostaną otwarte.

Amerykańscy regulatorzy nałożyli na Bank of America ponad 1,2 mld dol. kar za braki w kontrolach dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i przestrzegania sankcji. To trzecia najwyższa kara w historii Departamentu Skarbu. Regulatorzy stwierdzili, że bank nie zgłosił na czas ponad 5 mld dol. podejrzanych transakcji. Około jedna piąta z nich dotyczyła kwestii bezpieczeństwa narodowego. Za ryzyka, którymi bank zajął się niewystarczająco, uznali chińskie sieci prania pieniędzy oraz nielegalne finansowanie przy południowo-zachodniej granicy.

Office of the Comptroller of the Currency nałożył karę cywilną w wysokości 750 mln dol., a biuro sankcji Departamentu Skarbu zawarło ugodę na kwotę 11,6 mln dol. w sprawie domniemanych naruszeń związanych z programami dotyczącymi m.in. Iranu, Rosji, Białorusi, Mjanmy, Somalii, narkotyków i globalnego terroryzmu. Departament Skarbu podał, że bank przyznał się do umyślnego naruszenia ustawy Bank Secrecy Act. Z dokumentu sądowego wynika, że zewnętrzni kontrolerzy przejrzą podejrzane transakcje.

Bank of America oświadczył, że zainwestował miliardy dolarów w technologie do walki z przestępczością finansową i oddelegował do tego tysiące pracowników. Bank zakłada, że w wynikach za trzeci kwartał uwzględni nieodliczalny od podatku koszt w wysokości 1,2 mld dol., który obniży zysk netto o około 17 centów na akcję. Sprawa ma znaczenie, bo wielkie banki sprzedają zgodność z przepisami jako maszynę modeli, alertów i audytów, ale regulatorzy właśnie przypomnieli Wall Street, że maszyna nadal zawodzi, gdy kierownictwo pozwala przychodom wyprzedzać alarmy.