Wizyta Fidana na okupowanej północy Cypru wywołuje protest Nikozji przed rozmowami 9 listopada

Wizyta Fidana i stanowisko Ankary

Minister spraw zagranicznych Turcji Hakan Fidan spędził piątek 6 listopada na okupowanej północy Cypru, gdzie spotkał się z przywódcą Turków cypryjskich Tufanem Erhürmanem oraz innymi urzędnikami. Wizyta zakończyła się bez publicznych deklaracji dotyczących stanowiska Ankary wobec proponowanych środków budowy zaufania. W piątkowy wieczór Fidan napisał w serwisie X, że rozwiązanie dwupaństwowe jest najbardziej realistyczne. Dodał, że uznanie tzw. przyrodzonych praw ludności tureckiej na Cyprze jest warunkiem sprawiedliwego i trwałego porozumienia, a także pogratulował z wyprzedzeniem państwu tureckich Cypryjczyków 43. rocznicy powstania, przypadającej 15 listopada.

Nikozja potępia wizytę

Cypryjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych potępiło wizytę w oficjalnym oświadczeniu, określając ją jako nielegalną.

„Ta wizyta stanowi kolejną prowokację, dodaną do ciągłych naruszeń suwerenności, niepodległości i integralności terytorialnej Republiki Cypryjskiej przez Turcję.”

Ministerstwo stwierdziło, że podróż ta świadczy o lekceważeniu decyzji Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Unii Europejskiej. Wskazało na sprzeczność między dążeniem Turcji do wyboru jej kandydata na Sekretarza Generalnego ONZ a jednoczesnym pozostawaniem kandydatem do członkostwa w UE, powołując się na niedawny raport Komisji Europejskiej odnotowujący dalsze odchodzenie Turcji od jej zobowiązań. Resort dodał, że Turcja potwierdza swoje całkowite lekceważenie zasad Karty Narodów Zjednoczonych i prawa międzynarodowego.

„W okresie wzmożonej aktywności dyplomatycznej Turcja potwierdza swoje całkowite lekceważenie zasad Karty Narodów Zjednoczonych i prawa międzynarodowego.”

Nikozja powtórzyła swoje zaangażowanie w wznowienie negocjacji na rzecz sprawiedliwego, wykonalnego i kompleksowego porozumienia w oparciu o uzgodnione ramy oraz rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ. Zaznaczyła jednak, że decyzja o wznowieniu merytorycznych rozmów nadal zależy od stanowiska Turcji.

Poniedziałkowe spotkanie trójstronne i przejścia graniczne

Na poniedziałek 9 listopada zaplanowano spotkanie prezydenta Nikosa Christodoulidesa, Tufana Erhürmana oraz osobistej wysłanniczki ONZ Maríi Ángeli Holguín. Spotkanie ma wykazać, czy obie strony są gotowe do wdrożenia środków budowy zaufania, co otworzyłoby drogę do nowej nieformalnej konferencji pięciostronnej z udziałem obu społeczności oraz trzech mocarstw gwarancyjnych: Grecji, Turcji i Wielkiej Brytanii. Sekretarz Generalny ONZ Antonio Guterres uczynił te środki warunkiem wstępnym konferencji, jednak artykuł zauważa, że nie odnotowano realnego postępu w ich wdrażaniu. Turecka agencja informacyjna ANKA podała, że strony są bliskie porozumienia w sprawie otwarcia czterech nowych przejść granicznych: w Mia Milia, na trasie Athienou-Pyroi-Aglantzia, w Louroujina-Lympia oraz w Kampos-Karavostasi. Propozycja Holguín obejmuje również rozminowywanie, w kwestii którego strony nie zgadzają się co do wielkości obszaru objętego pracami. Ostatnie nowe przejścia otwarto w listopadzie 2018 r. w Derynei i Lefka-Aplici w ramach porozumienia między ówczesnym prezydentem Nikosem Anastasiadesem a ówczesnym przywódcą Turków cypryjskich Mustafą Akıncı. Od tego czasu, mimo powtarzających się konsultacji, nie otwarto żadnych kolejnych przejść.

Spór o kabel z Grecją

Francuski statek badawczy Abeille Marengo, wyczarterowany przez Nexans, przebywa w porcie w Heraklionie na Krecie od 27 października. Jego pierwsze rejsy mają na celu kalibrację sonaru i echosond przed rozpoczęciem badań podwodnej trasy kabla elektroenergetycznego GSI łączącego Grecję i Cypr. Zgodnie z komunikatem NAVTEX, prace mogą potrwać do 6 marca 2027 r. Badania mają rozpocząć się na południowy wschód od Karpatos i być kontynuowane do 12 mil morskich od Cypru. Około 60% badań morskich na trasie Grecja–Cypr zostało ukończonych, a w 2024 r. prace przerwano w pobliżu Kasos.

W piątek tureckie MSZ oświadczyło, że pływający pod francuską banderą statek planuje nieautoryzowane badania morskie na szelfie kontynentalnym Turcji oraz że ostrzeżenia NAVTEX wydane przez Grecję i administrację greckich Cypryjczyków zostały przez Turcję anulowane. Ankara stwierdziła również, że nie uzyskano zgody wymaganej przez prawo międzynarodowe. W sobotę Fidan powiedział korespondentowi SKAI Manolisowi Kostidisowi w Stambule, że wszystko jest w porządku. Tureckie źródła dyplomatyczne podały, że kwestia kabla została rozwiązana, nie podając szczegółów. Greckie źródła dyplomatyczne w Atenach odpowiedziały, że Grecja jest jedynym krajem wydającym zezwolenia na takie prace, działa zgodnie z prawem międzynarodowym i będzie to kontynuować, dodając, że wewnętrzne zarządzanie Turcji nie jest sprawą Aten.