Ursula von der Leyen proponuje Kanadzie status stowarzyszony z UE podczas orędzia w Strasburgu

Propozycja członkostwa stowarzyszonego

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaproponowała, aby Kanada została pierwszym członkiem stowarzyszonym Unii Europejskiej. Przemawiając w środę, 16 września 2026 r., w Parlamencie Europejskim w Strasburgu podczas dorocznego orędzia o stanie Unii, von der Leyen zaprosiła Kanadę do zbudowania bezpośrednich więzi instytucjonalnych z 27-państwowym blokiem. Premier Kanady Mark Carney uczestniczył w sesji, siedząc bezpośrednio po lewej stronie von der Leyen, i po ogłoszeniu propozycji otrzymał wraz z przewodniczącą owację na stojąco. Choć formalne członkostwo stowarzyszone obecnie nie istnieje w traktatach unijnych, inicjatywa ma na celu podniesienie rangi relacji dwustronnych z obecnej Kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej do poziomu, który von der Leyen nazwała „Sojuszem na rzecz Przyszłości”.

Współpraca strategiczna i bezpieczeństwo gospodarcze

Orędzie nakreśliło kilka konkretnych sektorów przeznaczonych do wspólnej koordynacji między Brukselą a Ottawą. Von der Leyen wskazała surowce krytyczne, akumulatory do pojazdów elektrycznych, łańcuchy dostaw energii, cyberbezpieczeństwo, surowce naturalne oraz regulacje dotyczące sztucznej inteligencji jako główne obszary porozumienia. Zwróciła również uwagę na bezpieczeństwo Arktyki jako wspólny interes geopolityczny obu stron. Von der Leyen zauważyła, że obecny krajobraz międzynarodowy niesie złożone zagrożenia, wymieniając ataki hybrydowe, konflikty regionalne i wzrost ekstremizmu politycznego na świecie. Stwierdziła, że oba rządy podzielają wzajemne zobowiązania do demokratycznych rządów, polityki klimatycznej i stałego wsparcia dla Ukrainy.

Partnerstwa są dla Europy wyborem strategicznym. Odpowiadają one jednak również na pęknięcia w międzynarodowym systemie opartym na zasadach.

Presja handlowa i dyplomacja średnich potęg

Dyplomatyczne otwarcie następuje po kilku miesiącach napięć handlowych dotykających zarówno Kanadę, jak i Unię Europejską. Dwustronne negocjacje handlowe między Ottawą a Waszyngtonem załamały się w sierpniu 2026 r., co doprowadziło do wprowadzenia nowych ceł przez administrację Donalda Trumpa. Państwa członkowskie Unii Europejskiej również stanęły w obliczu ceł handlowych nałożonych przez tę samą administrację USA. Podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos na początku roku Carney argumentował, że ład światowy po zimnej wojnie przechodzi strukturalne pęknięcie, twierdząc, że średnie potęgi muszą działać wspólnie, aby bronić swoich interesów. Wcześniej w tym tygodniu w mediach międzynarodowych pojawiały się doniesienia o potencjalnym wniosku o status stowarzyszony, po czym Carney stwierdził, że Kanada dąży do odrębnego sojuszu, a nie formalnego członkostwa.

Europejska Rada Bezpieczeństwa i kolejne kroki

Obok inicjatywy kanadyjskiej von der Leyen wykorzystała swoje orędzie, aby zaproponować utworzenie Europejskiej Rady Bezpieczeństwa. Ten proponowany organ ma na celu zinstytucjonalizowanie współpracy w zakresie obronności i bezpieczeństwa z partnerami spoza UE na całym kontynencie europejskim, wymieniając konkretnie Wielką Brytanię, Norwegię, Ukrainę i Kanadę jako kluczowych uczestników. Von der Leyen opisała inicjatywę jako pilną odpowiedź na regionalne zagrożenia bezpieczeństwa pochodzące z Rosji.

Jest to teraz jeszcze bardziej pilne, biorąc pod uwagę charakter i skalę zagrożeń. Dlatego przedstawimy nasze pomysły, aby uczynić Europejską Radę Bezpieczeństwa rzeczywistością.

Carney ma wygłosić własne przemówienie w Parlamencie Europejskim w Strasburgu w czwartek. Obie strony przygotowują się również do dwustronnego szczytu Unii Europejskiej i Kanady, który ma się odbyć pod koniec października 2026 r.