Trybunał w Hadze skazał byłego prezydenta Kosowa Hashima Thaçiego na 25 lat więzienia za zbrodnie wojenne
Specjalistyczne Izby Sądu Kosowa uznały 58-letniego byłego dowódcę partyzanckiego za winnego 96 morderstw wojennych i tortur, odrzucając wnioski obrony o uniewinnienie po trzyletnim procesie.
Wyrok w Hadze
16 września 2026 r. Specjalistyczne Izby Sądu Kosowa w Hadze skazały byłego prezydenta Kosowa Hashima Thaçiego na 25 lat więzienia po trzyletnim procesie. Przewodniczący składu sędziowskiego Charles Smith ogłosił wyrok pierwszej instancji wobec 58-letniego byłego lidera politycznego i dowódcy. Międzynarodowy panel sędziowski uznał Thaçiego za winnego zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, przypisując mu odpowiedzialność za 96 morderstw politycznych, bezprawne uwięzienie, prześladowania i tortury. Prokuratura domagała się dla Thaçiego kary 45 lat pozbawienia wolności, podczas gdy obrońcy wnosili o pełne uniewinnienie. Thaçi, który przed sądem nie przyznał się do winy, zachował spokój podczas odczytywania wyroku. Orzeczenie jest nieprawomocne.
Zakres zarzutów i dowody w procesie
Proces, który rozpoczął się w kwietniu 2023 r., obejmował zeznania blisko 300 świadków i udział 155 pokrzywdzonych. Sędziowie ustalili, że Thaçi wraz z trzema współoskarżonymi tworzyli najwyższe dowództwo Armii Wyzwolenia Kosowa (UÇK) podczas konfliktu zbrojnego między marcem 1998 r. a czerwcem 1999 r. Łącznie sąd wymierzył czwórce dowódców kary przekraczające 80 lat więzienia, przy czym wyroki dla trzech współoskarżonych wyniosły od 13 do 25 lat. Sąd ustalił, że jednostki UÇK przetrzymywały setki osób w obozach na terenie Kosowa i północnej Albanii w nieludzkich warunkach. Ofiarami byli przeciwnicy polityczni, Serbowie, Romowie oraz Kosowscy Albańczycy oskarżani o współpracę z serbskimi służbami bezpieczeństwa.
- Władze jugosłowiańskie zamykają regionalny parlament Kosowa w Prisztinie
- Eskalacja konfliktu zbrojnego i działanie obozów UÇK w Kosowie i Albanii
- Kosowo ogłasza niepodległość, a Thaçi zostaje premierem
- Utworzenie Specjalistycznych Izb Sądu Kosowa pod naciskiem międzynarodowym
- Thaçi ustępuje z urzędu prezydenta, by oddać się do dyspozycji sądu w Hadze
- Specjalistyczne Izby rozpoczynają proces o zbrodnie wojenne przeciwko Thaçiemu i trzem współoskarżonym
- Sędziowie skazują Thaçiego na 25 lat więzienia
Mandat prawny i ustalenia sądu
Postępowanie koncentrowało się na kwestii, czy UÇK funkcjonowała jako luźna formacja partyzancka, czy jako skoordynowana struktura wojskowa z jednolitym dowództwem. Panel sędziowski uznał, że przywództwo polityczne skupione wokół Thaçiego posiadało niemal wyłączną władzę decyzyjną nad operacjami wojennymi. Sędzia Smith zaznaczył podczas ogłaszania wyroku, że trybunał oceniał indywidualne czyny zabronione, a nie szeroki kontekst walki o niepodległość Kosowa. Smith podkreślił, że choć siły serbskie dopuszczały się zbrodni na etnicznych Albańczykach, zadanie sądu ograniczało się wyłącznie do konkretnych aktów oskarżenia wniesionych przeciwko oskarżonym.
W tej sprawie nie chodzi o ważenie odpowiedzialności jednej strony przeciwko drugiej.
Tło polityczne i protesty uliczne
Specjalny Sąd został utworzony w 2015 r. pod naciskiem międzynarodowym jako część systemu sądownictwa Kosowa, jednak ze względów bezpieczeństwa działa w Holandii z udziałem międzynarodowych prokuratorów i sędziów. Thaçi był pierwszym premierem Kosowa po ogłoszeniu niepodległości w 2008 r., a później pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych i prezydenta, zanim ustąpił w 2020 r., aby stawić czoła oskarżeniom. Po ogłoszeniu wyroku doszło do starć między holenderską policją a zwolennikami Thaçiego zgromadzonymi przed budynkiem sądu w Hadze. W Prisztinie mieszkańcy wyszli na ulice, wyrażając solidarność ze skazanymi. Agon Maliqi, analityk Atlantic Council Europe Center, określił wyrok mianem tektonicznego wydarzenia, które może prowadzić do napięć politycznych między Kosowem a rządami państw zachodnich.
