Świat
USA pod Trumpem: drugi mandat
Aktualizacja 5 g. temu
2/5
Polityka zagraniczna USA pod administracją Trumpa przesuwa się zdecydowanie od multilateralizmu w stronę doktryny transakcyjnego, bilateralnego targowania się, wywierając presję na istniejące sojusze, relacje handlowe i instytucje globalne.
USA podniosły cła na samochody z UE i rozpoczęły ofensywę dyplomatyczną przeciwko Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu, dodając nowe wymiary do istniejących napięć handlowych i w stosunkach międzynarodowych.
Stan obecny
Sojusznicy z NATO mierzą się z fiskalnymi skutkami decyzji Sojuszu o podniesieniu wydatków obronnych do 5% PKB do 2035 roku, z czego co najmniej 3,5% ma być przeznaczone na podstawową obronność. Cel ten, uzgodniony pod stałą presją prezydenta Trumpa, wymusza znaczącą realokację w europejskich budżetach i zaostrza debaty na temat strategicznej autonomii UE, ponieważ wielu europejskich członków NATO stoi przed koniecznością niemal potrojenia rocznych nakładów obronnych. Wszyscy 32 członkowie NATO mają osiągnąć długoletni cel wydatków obronnych na poziomie 2% PKB w 2026 roku, co stanowi dramatyczną zmianę w porównaniu z 2023 rokiem, kiedy tylko 10 sojuszników spełniało to kryterium. Pięciu sojuszników jest na dobrej drodze do osiągnięcia nowego celu 3,5% PKB na podstawową obronność, a 17 do osiągnięcia wytycznej 1,5% PKB na szersze wydatki obronne i związane z bezpieczeństwem, co jest znacznie wcześniej niż termin 2035 roku. Zobowiązanie do 5% PKB może wymagać około 1,9 biliona dolarów dodatkowych rocznych wydatków w całym NATO do 2035 roku.
Spójność Sojuszu
Prezydent Trump nadal łączy amerykańskie gwarancje bezpieczeństwa, w tym Artykuł 5, z osiągnięciem przez sojuszników celu wydatków obronnych na poziomie 5% PKB, publicznie ostrzegając, że kraje pozostające w tyle mogą spotkać się z ograniczeniem amerykańskiego zaangażowania. Ta retoryka wzmacnia postrzeganie amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa jako warunkowych i transakcyjnych, w przeciwieństwie do nacisku na solidarność w poprzednich administracjach. Mimo wcześniejszej krytyki, prezydent Trump zakończył ostatni szczyt NATO pochwałami dla postępów sojuszników w wydatkach obronnych i deklaracją „wielkiej jedności”. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte wezwał członków do przedstawienia konkretnych krajowych planów realizacji zobowiązania do wydatków obronnych i bezpieczeństwa na poziomie 5% PKB, jednocześnie odnotowując postępy, z szacunkowo 258 miliardami dolarów więcej zainwestowanymi w obronność przez sojuszników w latach 2025 i 2026. USA wygaszają programy pomocy wojskowej dla europejskich armii na granicy z Rosją, kończąc finansowanie do września 2026 roku, co zmusza państwa NATO na linii frontu do samodzielnego finansowania własnego odstraszania. Administracja Trumpa realizuje strategię „NATO 3.0”, zakładającą, że Europa przejmie główną odpowiedzialność za swoje bezpieczeństwo, podczas gdy USA przeniosą uwagę na inne regiony.
Polityka handlowa i pomocowa
Administracja Trumpa zaostrza groźby celne wobec państw członkowskich UE, celując w kraje, które wprowadzają podatki od usług cyfrowych, grożąc 100-procentowymi cłami i wszczynając dochodzenie na podstawie Sekcji 301 przeciwko Niemcom w sprawie cen leków. Przedstawiciel Handlu USA potwierdził, że Waszyngton przywrócił wyższe cła na produkty z UE, w tym samochody, po tym jak UE nie wdrożyła ratyfikowanego porozumienia handlowego „Turnberry” do 4 lipca 2026 roku. Demontaż USAID i związane z nim cięcia pomocy doprowadziły do setek tysięcy nadmiarowych zgonów i mogą przyczynić się do nawet 9,4 miliona zgonów do 2030 roku, według analizy z lutego 2026 roku. Nowe rozporządzenia wykonawcze rozszerzają bezpośrednią kontrolę prezydenta Trumpa nad regulacjami finansowymi i technologicznymi, z potencjalnymi implikacjami dla polityki zagranicznej. USA znacząco ograniczyły swoją oficjalną pomoc rozwojową, z finansowaniem obniżonym do 28,5 miliarda dolarów w budżecie na 2026 rok, a cofnięcia mogą zmniejszyć tę kwotę do 8,1 miliarda dolarów. Ta zmiana kieruje finansowanie humanitarne przez ONZ w znacznie mniejszej skali, uzależniając wsparcie od porozumień na poziomie krajowym, zgodnych z priorytetami handlowymi i bezpieczeństwa USA. Urzędnicy Trumpa ostrzegli, że możliwe są dalsze cięcia amerykańskiego finansowania agencji ONZ, chyba że organizacje wielostronne przyjmą model „handel zamiast pomocy”. Kongres uchwalił ustawę o pomocy zagranicznej o wartości 50 miliardów dolarów 3 lutego 2026 roku, mając na celu ponowne inwestycje w pomoc i przywrócenie władzy ustawodawczej nad cięciami administracji. USA podniosły również cła importowe na samochody i ciężarówki z UE z 15% do 25%, co przedstawiono jako karę za nieprzestrzeganie przez UE uzgodnionej umowy handlowej.
Działania wewnętrzne
Krajowy program administracji zyskuje na dynamice dzięki poparciu Kongresu, ponieważ Izba Reprezentantów uchwaliła ustawę o wartości około 70 miliardów dolarów na finansowanie egzekwowania przepisów imigracyjnych przez trzy lata, zapewniając znaczne nowe środki dla ICE i Straży Granicznej z niewieloma ograniczeniami. Sądowy opór trwa, a sędzia federalny w Kalifornii zablokował politykę administracji dotyczącą aresztowań na terenie sądów i przedłużonego przetrzymywania w tymczasowych obiektach, uznając je za arbitralne i kapryśne. Prezydent Trump ogłosił zakończenie zawieszenia broni z Iranem z 17 czerwca, ale zgodził się kontynuować negocjacje, dając Teheranowi sobotni termin na publiczne zobowiązanie się do utrzymania otwartej Cieśniny Ormuz. Rozporządzenia wykonawcze zaostrzają federalną kontrolę nad egzekwowaniem przepisów imigracyjnych, karząc jurysdykcje „azylowe” i wymagając od niezależnych agencji regulacyjnych przedkładania ważnych regulacji Białemu Domowi do przeglądu, wzmacniając podejście jednolitej władzy wykonawczej. Orzeczenie Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2026 roku pozwala prezydentowi na odwoływanie szefów niezależnych agencji bez podania przyczyny, wzmacniając kontrolę Białego Domu nad organami regulacyjnymi. Administracja Trumpa opublikowała plan regulacyjny zakładający eliminację 702 istniejących federalnych przepisów, z prognozowanymi oszczędnościami w wysokości 1,5 biliona dolarów do końca września, co wpłynie na obszary takie jak ochrona środowiska i nadzór finansowy. Sąd Najwyższy utrzymał również istotne elementy polityki imigracyjnej Trumpa, w tym orzeczenia umożliwiające administracji odebranie tymczasowego statusu ochronnego niektórym obywatelom i ograniczenie praw uczestnictwa migrantów. Prezydent Trump przywrócił blokadę morską irańskich portów i nałożył 20-procentową opłatę od wartości ładunku dla statków przepływających przez Cieśninę Ormuz. Sekretarz stanu Marco Rubio ogłosił 13 lipca 2026 roku ofensywę dyplomatyczną, oskarżając Międzynarodowy Trybunał Karny o prowadzenie „wojny” z amerykańską suwerennością za pomocą środków prawnych.
Kluczowe wydarzenia
Pełna kronika464
W tym tygodniu
- USA podniosły cła na samochody i ciężarówki z UE z 15% do 25% 1 maja 2026 roku.
- Aktualizacja inwestycji obronnych NATO na 2026 rok potwierdziła szybkie ruchy Europy w kierunku celu 5% PKB.
- Sekretarz stanu Rubio rozpoczął ofensywę dyplomatyczną przeciwko Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu.