Sąd Najwyższy rozszerza uprawnienia Trumpa do zwalniania szefów niezależnych agencji, ale chroni Rezerwę Federalną
Amerykański Sąd Najwyższy przyznał w poniedziałek Donaldowi Trumpowi szerokie zwycięstwo w kwestii prezydenckich uprawnień do odwoływania urzędników, zezwalając mu na zwolnienie komisarz FTC Rebekki Slaughter, jednocześnie odrębnie blokując jego próbę usunięcia członkini zarządu Rezerwy Federalnej Lisy Cook.
Dwie decyzje, jeden dzień
Sąd Najwyższy wydał 29 czerwca dwa orzeczenia, które na nowo wyznaczają granice władzy wykonawczej nad niezależnymi agencjami. Stosunkiem głosów 6:3 konserwatywna większość uchyliła precedens z 1935 roku, który chronił szefów agencji przed zwolnieniem bez uzasadnionej przyczyny, torując drogę prezydentowi Trumpowi do usunięcia członkini Federalnej Komisji Handlu Rebekki Slaughter. Jednocześnie inna większość 5:4 orzekła, że prezydent nie może zwolnić członka zarządu Rezerwy Federalnej bez ważnego powodu, utrzymując Lisę Cook na stanowisku.
- Trump zwalnia komisarz FTC Rebekkę Slaughter; sąd niższej instancji blokuje zwolnienie.
- Sąd Najwyższy orzeka 6:3 na korzyść zwolnienia Slaughter, uchylając precedens z 1935 roku; w odrębnym orzeczeniu 5:4 blokuje Trumpowi zwolnienie członkini zarządu Fed Lisy Cook.
Sprawa FTC: upada 90-letni precedens
Sprawa dotyczyła Slaughter, demokratycznej komisarz, którą Trump zwolnił wkrótce po powrocie do urzędu w 2025 roku. Sąd niższej instancji zablokował zwolnienie, ale Sąd Najwyższy uchylił tę decyzję. Pisząc w imieniu sześciu sędziów, większość orzekła, że prezydent może odwoływać „podwładnych” pełniących funkcje wykonawcze, obalając barierę z 1935 roku wymagającą uzasadnionej przyczyny. Trump natychmiast świętował na Truth Social, nazywając to „wielkim zwycięstwem” i „jednym z najważniejszych orzeczeń w historii dotyczących uprawnień prezydenckich”.
To historyczna i bezprecedensowa decyzja.
Trzej progresywni sędziowie zgłosili sprzeciw. Sędzia Sonia Sotomayor nazwała rozumowanie większości „chwiejnym” i ostrzegła, że doprowadzi ono do „chaosu”. Lider demokratów w Senacie Chuck Schumer stwierdził, że Sąd dał Trumpowi „wolną rękę do przekształcania niezależnych agencji federalnych w prywatne kluby dla jego partnerów golfowych i popleczników”.
Sprawa Fed: tarcza dla niezależności monetarnej
W odrębnym orzeczeniu Sąd odmówił Trumpowi prawa do zwolnienia członkini zarządu Fed Lisy Cook „bez uzasadnionej przyczyny”. Pięciu sędziów podkreśliło, że choć prezydent może odwołać urzędnika monetarnego z „ważnego powodu”, nie może tego zrobić „z jakiegokolwiek powodu lub bez powodu”. Sprawa była powszechnie postrzegana jako test prawnych barier chroniących niezależność banku centralnego przed presją polityczną.
Trump oskarżył Cook o oszustwa hipoteczne, twierdząc, że w krótkim okresie zadeklarowała dwa różne miejsca zamieszkania. Cook nazwała to błędem w dobrej wierze i natychmiast zaskarżyła zwolnienie w sądzie. Jest jedyną czarnoskórą kobietą w zarządzie Fed, powołaną przez Joe Bidena w 2022 roku, z kadencją do stycznia 2038 roku.
Dzisiejsza decyzja potwierdza zasadę, która od pokoleń stanowi podstawę zdrowego zarządzania gospodarką: Rezerwa Federalna musi podejmować wszystkie decyzje dotyczące polityki pieniężnej w oparciu o dane faktyczne i niezależną ocenę, wolną od ingerencji politycznej.
Trump bagatelizował porażkę jako „ściśle proceduralną” i obiecał „odpowiednie działania”, aby zapewnić, że „ktoś, kto dopuścił się naruszeń, nie może podejmować kluczowych decyzji”.
Inne orzeczenia
Sąd odrzucił również republikańską próbę ograniczenia głosowania korespondencyjnego i odmówił rozpatrzenia apelacji Trumpa od wyroku cywilnego, w którym uznano go za winnego napaści seksualnej i zniesławienia pisarki E. Jean Carroll. Decyzje te, choć przyćmione przez sprawy dotyczące uprawnień do odwoływania, dopełniły doniosłego dnia w Sądzie Najwyższym.
