UE otwiera pierwszy rozdział negocjacyjny z Ukrainą i Mołdawią, odblokowując rozmowy akcesyjne po zniesieniu weta Węgier

Przełom

Unia Europejska otworzyła w poniedziałek pierwszy tzw. rozdział negocjacyjny z Ukrainą, co oznacza rozpoczęcie merytorycznych rozmów akcesyjnych cztery lata po otrzymaniu przez ten kraj statusu kandydata i dwa lata po rozpoczęciu formalnych negocjacji. Tego samego dnia wspólnota otworzyła również pierwszy rozdział z Mołdawią. Komisarz UE ds. rozszerzenia Marta Kos nazwała to „wielkim poniedziałkiem” dla procesu rozszerzenia.

„Najwyższy czas, abyśmy dotrzymali słowa.”

Komisarz podkreśliła, że oba kraje wywiązały się z wymaganych reform. Wicepremier Ukrainy ds. integracji europejskiej i euroatlantyckiej Taras Kaczka opisał ten moment jako przekroczenie Rubikonu, dodając, że ukraińskie społeczeństwo postrzega członkostwo w UE jako formalizację widocznego narodowego marzenia.

Droga do tego punktu

Ukraina złożyła wniosek o członkostwo 28 lutego 2022 r., cztery dni po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji. Mołdawia uczyniła to 3 marca 2022 r. Oba kraje otrzymały status kandydata w czerwcu 2022 r., a ich procesy akcesyjne zostały następnie połączone. Formalne negocjacje akcesyjne rozpoczęły się w czerwcu 2024 r., jednak postępy w poszczególnych rozdziałach były blokowane przez Węgry. Rząd Viktora Orbána wykorzystywał wymóg jednomyślności przy decyzjach o rozszerzeniu UE, powołując się na spór o prawa mniejszości węgierskiej na ukraińskim Zakarpaciu.

Pat został rozwiązany po zmianie władzy w Budapeszcie. Rząd Pétera Magyara oficjalnie wycofał węgierskie weto w ubiegły piątek w ramach szerszego pakietu resetu między Budapesztem a Brukselą. Ukraina i Węgry wynegocjowały kompromisy w sprawie praw językowych mniejszości, choć według źródeł głównym czynnikiem była odwilż polityczna po zmianie przywództwa.

„Mamy prawdziwie europejską politykę wobec mniejszości narodowych, która pozwala nam realizować naszą politykę tożsamości narodowej i chronić mniejszości narodowe w sposób odzwierciedlony w Traktacie UE.”

Co obejmuje pierwszy rozdział

Negocjacje rozpoczynają się od pierwszego z sześciu klastrów tematycznych, dotyczącego „podstawowych kwestii”: sądownictwa, wolności obywatelskich, bezpieczeństwa, zamówień publicznych i kontroli finansowej. Zgodnie z procedurą UE, rozdział ten jest otwierany jako pierwszy i będzie zamykany jako ostatni, pełniąc funkcję punktu odniesienia przez cały proces akcesyjny. Ukraina i Mołdawia będą musiały ostatecznie otworzyć i zamknąć wszystkie sześć klastrów przed uzyskaniem członkostwa.

Droga przed nami

Polska, Niemcy i Francja odrzuciły propozycje skrócenia ścieżki akcesyjnej Ukrainy, przesuwając potencjalną datę wejścia co najmniej na koniec lat 30. XXI wieku, jak podaje Polityka.pl. Koncepcja „odwróconej akcesji” (Ukraina w przedpokoju Unii) była dyskutowana, ale spotkała się ze sprzeciwem Warszawy i innych stolic. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz przewodniczący Rady Europejskiej António Costa wydali wspólne oświadczenie, nazywając ten krok „uznaniem determinacji, odwagi i ciężkiej pracy obu krajów we wdrażaniu reform nawet w obliczu ogromnych wyzwań” i opisując rozszerzenie jako „nasz strategiczny wybór”.