Norweski Sąd Najwyższy unieważnił trzy koncesje na wydobycie ropy na Morzu Północnym z powodu braku oceny emisji ze spalania

Orzeczenie sądu

Norweski Sąd Najwyższy w piątek, 13 listopada 2026 roku, uznał trzy koncesje na wydobycie ropy na Morzu Północnym za nieważne. Sędziowie stwierdzili, że przy wydawaniu zgód doszło do uchybień proceduralnych, ponieważ oceny oddziaływania na środowisko uwzględniały wyłącznie emisje związane z wydobyciem. Sąd podtrzymał wyroki dwóch niższych instancji, które wcześniej przyznały rację dwóm organizacjom ekologicznym prowadzącym sprawę. Wydobycie w polach Breidablikk i Tyrving już trwa, a produkcja z pola Yggdrasil ma ruszyć w 2027 roku. Sąd podkreślił, że wyrok nie oznacza automatycznej utraty ważności koncesji dla ich posiadaczy, jednak rząd musi teraz ponownie przeprowadzić procedurę ich weryfikacji.

Dlaczego sąd uznał zgody za wadliwe

Z komunikatu sądu wynika, że oceny emisji zostały przeprowadzone, jednak dotyczyły one jedynie tzw. emisji produkcyjnych. Późniejsze emisje ze spalania, powstające w momencie wykorzystania wydobytej ropy, nie zostały uwzględnione. Sąd sformułował ten wymóg w swojej notatce w następujący sposób:

„emisje pochodzące ze spalania wydobytej ropy muszą zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko”

Firmy naftowe nie były stroną postępowania, dlatego wyrok nie pozbawia ich automatycznie przysługujących im praw. W oświadczeniu dodano, że większość sześciu z 11 sędziów uznała badania środowiskowe oraz oceny władz za niewystarczające. Sąd Najwyższy obradował w składzie pełnym, liczącym 11 sędziów zamiast standardowych pięciu, co jest formatem zarezerwowanym dla spraw o szczególnym znaczeniu.

Standardowy skład5

Skład pełny11

Standardowy skład

5 sędziowie

Skład pełny

11 sędziowie

Dane z tekstu artykułu

Historia sprawy

Sprawa rozpoczęła się w 2023 roku, kiedy Natur og Ungdom oraz norweski oddział Greenpeace zakwestionowały koncesje dla pól Tyrving, Breidablikk i Yggdrasil. Organizacje argumentowały, że koncesje zostały przyznane przed przeprowadzeniem badań nad wpływem na środowisko. Norweski rząd zezwolił na zagospodarowanie pól mimo toczących się sporów sądowych. Sąd pierwszej instancji przyznał rację organizacjom w styczniu 2024 roku, co skłoniło Ministerstwo Energii do złożenia apelacji. Sąd apelacyjny podtrzymał tę decyzję w listopadzie 2025 roku, po czym rząd skierował sprawę do Sądu Najwyższego.

Reakcja i dalsze kroki

Haldis Tjeldflaat Helle, szefowa norweskiego oddziału Greenpeace, skomentowała wyrok dla agencji AFP krótko po jego ogłoszeniu. Nazwała go zwycięstwem w następujących słowach:

„To historyczne zwycięstwo dla klimatu i norweskiej demokracji”

Helle dodała również, że wielcy emitenci będą teraz musieli deklarować, w jakim stopniu przyczyniają się do kryzysu klimatycznego. Norweski rząd początkowo nie odpowiedział na prośbę AFP o komentarz. Za ponowną weryfikację trzech koncesji odpowiada teraz Ministerstwo Energii. Oczekuje się, że eksperci prawni oraz organizacje pozarządowe kwestionujące koncesje na wydobycie ropy i gazu będą analizować zasięg tej decyzji. Podobne spory sądowe zyskują na znaczeniu na całym świecie.