Czeski rząd likwiduje abonament radiowo-telewizyjny, przenosząc media publiczne na budżet państwa z miliardowymi cięciami

Decyzja rządu

Rząd Andreja Babiša (ANO) przegłosował dziś likwidację opłat koncesyjnych na rzecz Czeskiej Telewizji (ČT) i Czeskiego Radia (ČRo) od przyszłego roku. Minister kultury Oto Klempíř (Motoristé) ogłosił, że Czeska Telewizja otrzyma z budżetu państwa 5,74 mld koron, czyli o około miliard mniej niż 6,73 mld, które planowała zebrać z opłat w tym roku. Czeskie Radio otrzyma 2,065 mld koron, co oznacza spadek o około 350 mln koron w porównaniu z 2,48 mld przewidywanymi z wpływów abonamentowych w 2026 roku.

„Rząd przyjął dziś nowelizację ustaw medialnych, która zgodnie z naszą deklaracją programową znosi opłaty koncesyjne na media publiczne. Dołączamy do większości krajów UE, które już odeszły od tej przestarzałej metody finansowania.”

Nowa ustawa zawiera mechanizm automatycznej indeksacji, który uruchamia korektę, gdy skumulowana inflacja przekroczy 10 procent – rząd podniósł ten próg z wcześniejszego projektu zakładającego 5 procent. Klempíř argumentował, że bardziej rygorystyczne budżety nie obniżą jakości, lecz zmuszą obie instytucje do większej efektywności.

Česká televize – wpływy z abonamentu 20266,73

Česká televize – proponowany budżet5,74

Český rozhlas – wpływy z abonamentu 20262,48

Český rozhlas – proponowany budżet2,065

Česká televize – wpływy z abonamentu 2026

6.73 mld CZK

Česká televize – proponowany budżet

5.74 mld CZK

Český rozhlas – wpływy z abonamentu 2026

2.48 mld CZK

Český rozhlas – proponowany budżet

2.065 mld CZK

Dane z tekstu artykułu

Uzasadnienie rządu

Gabinet przedstawił reformę jako realizację programu koalicyjnego, obiecując odciążenie finansowe gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Babiš podkreślił, że mechanizm będzie sprawiedliwy i przewidywalny, z wbudowaną klauzulą inflacyjną, a media publiczne muszą nauczyć się oszczędzać. „Cała Europa oszczędza, BBC oszczędza” – powiedział dziennikarzom.

„Nigdy nie zagrażaliśmy niezależności ČT. Mogliśmy odrzucić raporty i wszystko zmieść. Nie zrobiliśmy tego i nie zrobimy. Realizujemy tylko to, co obiecaliśmy.”

Premier wskazał również, że środki dla nadawców będą pochodzić z systemu elektronicznej rejestracji sprzedaży (EET), odrzucając sugestie, jakoby za wszystko mieli zapłacić zwykli obywatele.

Opozycja krzyczy o „słowackiej drodze”

Opozycja zareagowała ostro. Były minister kultury Vít Rakušan (STAN) oskarżył rząd o kłamstwo w kwestii rzekomej zmiany metody finansowania i argumentował, że rząd pozbawia media publiczne niezależności, drastycznie tnąc ich budżety.

„Dzisiejsza decyzja rządu jest jasna: obciąć dochody Czeskiej Telewizji i Czeskiego Radia oraz zlikwidować ich niezależne finansowanie. Najwyraźniej na horyzoncie widać słowacką drogę.”

Zauważył również ironicznie, że jeśli władza chce, aby nadawcy żyli za pieniądze z 2024 roku, powinna również zarządzać własnymi wydatkami na poziomie z 2024 roku. Dyrektorzy ČT i ČRo wnioskowali o zabezpieczenia, takie jak wymóg kwalifikowanej większości w parlamencie dla każdej zmiany prawa finansowego, ale ministrowie odrzucili ten pomysł. Klempíř argumentował, że żadna zwykła ustawa nie powinna być chroniona silniej niż inne i że każdy rząd powinien zachować możliwość modyfikacji budżetów większością parlamentarną.

Strajk i protesty uliczne

Pracownicy Czeskiej Telewizji i Czeskiego Radia ogłosili 24-godzinny strajk w odpowiedzi na planowaną zmianę finansowania. Tymczasem inicjatywy studenckie „Média nedáme!” oraz „Stojíme za kulturou!” zorganizowały marsz protestacyjny z Letnej pod siedzibę rządu, gdzie w południe przed Akademią Straki rozbrzmiały budziki pod hasłem „Rządzie, obudź się”.

Parlamentarna batalia przed nami

Ustawa trafia teraz do izby niższej, gdzie koalicja ANO-SPD-Motoristé posiada większość i może odrzucić prawdopodobne weto Senatu. Prezydent Petr Pavel również mógłby próbować zablokować legislację, choć koalicja wielokrotnie sygnalizowała, że przeforsuje ją bez względu na wszystko. Rząd jednocześnie forsuje towarzyszącą poprawkę konstytucyjną, która pozwoliłaby Najwyższemu Urzędowi Kontroli na badanie finansów ČT i ČRo, co krytycy postrzegają jako kolejny krok w stronę ograniczania autonomii nadawców.