Simon Harris zwraca się do liderów partyjnych po obu stronach granicy o opinię w sprawie zjednoczenia Irlandii

List do liderów po obu stronach granicy

Tánaiste Simon Harris napisał do liderów politycznych na północ i południe od granicy, prosząc o ich opinie na temat zjednoczenia Irlandii oraz o wskazanie obszarów, w których możliwe jest porozumienie. Wśród adresatów w Republice Irlandii znaleźli się lider Fianna Fáil i premier (Taoiseach) Micheál Martin, liderka Sinn Féin Mary Lou McDonald, liderka Partii Pracy Ivana Bacik oraz lider Partii Zielonych Roderic O'Gorman. Do liderów w Irlandii Północnej, którzy otrzymali list, należą lider DUP Gavin Robinson, lider Ulster Unionist Party Jon Burrows, liderka SDLP Claire Hanna, lider TUV Jim Allister oraz liderka Alliance Party Naomi Long. Harris dołączył kopię planu Fine Gael i poprosił o uwagi oraz wskazanie kwestii wymagających dalszej analizy. Chce, aby dyskusja była inkluzywna, oparta na dowodach, pełna szacunku wobec odmiennych poglądów konstytucyjnych oraz zakotwiczona w Porozumieniu Wielkopiątkowym i zasadzie zgody.

„Żadna partia polityczna nie posiada monopolu na dyskusję o przyszłości tej wyspy, ani żadna partia nie powinna próbować samodzielnie determinować jej wyniku.”

Co proponuje plan Fine Gael

Partia Fine Gael zaprezentowała swój plan zjednoczenia Irlandii podczas partyjnego zjazdu (Ard Fheis) na początku listopada 2026 roku. Wśród propozycji znajduje się utworzenie stanowiska wiceministra ds. relacji północ-południe, z siedzibą w dedykowanej jednostce w Departamencie Premiera, oraz powołanie suwerennego funduszu majątkowego w celu pokrycia kosztów transformacji. Partia chce również przeniesienia odpowiedzialności za politykę wobec Irlandii Północnej do Departamentu Premiera, podwojenia budżetu funduszu pojednania oraz rozszerzenia jego zakresu o działania na rzecz młodzieży. Inne propozycje obejmują rozszerzenie współpracy ogólnowyspowej za pośrednictwem Północno-Południowej Rady Ministerialnej, ściślejszą współpracę w sprawach gospodarczych oraz utworzenie publicznego repozytorium badań nad kwestiami konstytucyjnymi, gospodarczymi i społecznymi. Badania do dokumentu przygotowali profesor Deirdre Heenan oraz profesor Stephen Kinsella, a opracowanie ekonomiczne Kinselli liczy około 50 stron.

Rozbieżne szacunki kosztów

Kwestia kosztów zjednoczenia jest najbardziej spornym elementem propozycji, a krążące liczby znacznie się różnią. BBC podaje, że ekonomista doradzający Harrisowi oszacował koszt pierwszego roku dla irlandzkiego budżetu na około 3 mld euro (2,5 mld funtów) do 25 mld euro (20,8 mld funtów). Felietonistka Irish Times, Deirdre Heenan, wskazała zakres od 3,5 mld do 30 mld euro rocznie i zauważyła, że większość mediów wybierała najwyższą kwotę. RTE poinformowało o prognozach, według których zjednoczenie mogłoby kosztować nawet 25 mld euro rocznie. Heenan, która twierdzi, że nie należy do żadnej partii, przeprowadziła wywiady z 75 osobami ze świata polityki i społeczeństwa obywatelskiego i argumentuje, że ceny nie można ustalić, dopóki nie zostanie wybrany model zjednoczonej Irlandii.

„Nie da się oszacować ceny zjednoczenia, dopóki nie zdecyduje się, jaki model zjednoczonej Irlandii jest brany pod uwagę.”

Szerszy kontekst i kolejne kroki

RTE wiąże ponowne skupienie się na kwestii zjednoczenia z komentarzami prezydenta USA Donalda Trumpa podczas jego wrześniowej wizyty w Irlandii i donosi, że Fianna Fáil oraz Sinn Féin również przedstawiły nowe propozycje dotyczące zjednoczenia. Micheál Martin zaproponował powołanie przewodniczącego, który nadzorowałby badania nad możliwymi przyszłymi scenariuszami, w tym zjednoczeniem. Według BBC, premier przekazał swojemu klubowi parlamentarnemu własny dokument dotyczący przygotowań do zjednoczonej Irlandii zaledwie kilka dni przed publikacją planu przez Fine Gael. Felietonista Irish Times, Pat Leahy, napisał, że delegaci na Ard Fheis byli raczej sceptyczni niż entuzjastyczni wobec centroprawicowej propozycji Harrisa oraz że zjednoczenie wymagałoby zaostrzenia wydatków publicznych, które postuluje Harris. List Harrisa wzywa pozostałe partie do odniesienia się do tych propozycji.