Kanadyjska poetka Anne Carson laureatką literackiej Nagrody Nobla 2026 za innowacje w poezji klasycznej

Decyzja Szwedzkiej Akademii i uzasadnienie

Szwedzka Akademia ogłosiła w czwartek 8 października 2026 r., że kanadyjska poetka, eseistka i tłumaczka Anne Carson została laureatką literackiej Nagrody Nobla 2026. Carson (76 l.) jest drugą kanadyjską pisarką uhonorowaną tym wyróżnieniem po Alice Munro w 2013 r. Akademia doceniła jej odważną i pełną wyobraźni twórczość, która wchodzi w dialog z klasyczną tradycją, tworząc nowe formy dla współczesnej literatury. Anders Olsson, przewodniczący komitetu noblowskiego Akademii, stwierdził, że Carson tworzy zabawne i ironiczne dzieła, poruszając się między poezją klasyczną a nowoczesną, a także różnymi gatunkami i formami artystycznymi. Nagroda obejmuje gratyfikację finansową w wysokości 12 mln koron szwedzkich (około 1 mln euro). Oficjalne wręczenie medalu zaplanowano na 10 grudnia w Sztokholmie, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla.

Reakcja Carson z Islandii

Stała sekretarz Szwedzkiej Akademii Ingrid Carlberg skontaktowała się z Carson, gdy pisarka spacerowała na Islandii, gdzie mieszka przez część roku. Carlberg przekazała, że Carson słuchała wiatru, gdy odebrała telefon, i zareagowała z głębokim zaskoczeniem. W wywiadzie dla islandzkiego nadawcy publicznego RUV, Carson opowiedziała o warunkach podczas spaceru, przytrzymując czapkę przed podmuchami.

Tutaj nie sposób nie słuchać wiatru. Żyjemy na łasce wiatru. Tak, właśnie to robiłam.

Zapytana o decyzję Szwedzkiej Akademii, Carson odpowiedziała nadawcy w lekceważącym tonie.

To szaleństwo. Oni wszyscy są szaleni.

Na pytanie, czy nagroda zmieni jej pozycję publiczną, Carson zauważyła ze śmiechem, że jej wydawca prawdopodobnie liczy na większą widoczność, dodając, że spodziewa się naklejek na swoich książkach.

Cztery dekady przekładów klasyki i poezji

Urodzona w Toronto 21 czerwca 1950 r. Carson zbudowała czterdziestoletnią karierę jako hellenistka i pisarka, wykładając literaturę na Uniwersytecie Princeton w New Jersey, Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley oraz Uniwersytecie McGilla w Montrealu. Jej debiutancka książka, zbiór esejów Eros the Bittersweet, ukazała się w 1986 r., badając ludzkie pragnienie poprzez źródła starogreckie. W 1995 r. wydała Glass, Irony & God, zawierający The Glass Essay, 36-stronicowy poemat narracyjny łączący rozstanie z twórczością Emily Brontë. Następnie Carson opublikowała Autobiography of Red w 1998 r., powieść wierszem reinterpretującą grecki mit o Geryonie i Heraklesie jako nowoczesną historię o dorastaniu i dynamice władzy między dwoma młodymi mężczyznami. Jej kolejne publikacje to m.in. zbiór The Beauty of the Husband z 2001 r., który zdobył nagrodę T.S. Eliot Prize, a także Nox, Red Doc> oraz Norma Jeane Baker of Troy.

Ostatnie wyróżnienia i występy publiczne

Przez całą karierę Carson tłumaczyła dramaty i poezję antyczną, w tym dzieła Eurypidesa i Safony, eksperymentując z czytaniami scenicznymi i prezentacjami hybrydowymi. Jej sztuka Antigonick przyciągnęła tłumy na Uniwersytecie Nowojorskim, a w maju wystąpiła na Międzynarodowym Festiwalu Poezji w Barcelonie wraz z islandzką tancerką Aðalheiður Halldórsdóttir i artystą Jamesem Merrym. 11 czerwca 2025 r. Carson przyjechała do Warszawy, aby osobiście odebrać Międzynarodową Nagrodę Literacką im. Zbigniewa Herberta w Pałacu Rzeczypospolitej. Jej wyróżnienie noblowskie to 123. nagroda literacka przyznana przez Szwedzką Akademię od 1901 r. Carson dołączy do innych laureatów podczas uroczystej ceremonii w Sztokholmie 10 grudnia, podczas gdy Pokojowa Nagroda Nobla zostanie wręczona oddzielnie w Oslo.