Brief poranny, środa, 4 listopada

Demokraci są bliscy przejęcia kontroli nad Izbą Reprezentantów według prognoz CNN i NBC. Decision Desk HQ już wcześniej, w noc wyborczą, ogłosił ich zwycięstwo w tej izbie. Do obsadzenia było wszystkich 435 miejsc. Jeśli wynik utrzyma się po dalszym liczeniu głosów, Kongres zyska pierwszą realną instytucjonalną przeciwwagę wobec prezydenta Donalda Trumpa, odkąd wrócił na urząd.

Wyniki wyborów do Senatu wzmocniły wymowę wyborczej nagany. Jon Ossoff utrzymał Georgię, Chris Pappas wygrał w New Hampshire, a Annie Andrews pokonała Darline Graham w Karolinie Południowej, stanie, który nie wybrał demokratycznego senatora od 1998 roku. W Teksasie James Talarico pokonał Kena Paxtona, co dało demokratom pierwsze zwycięstwo w wyborach do Senatu w tym stanie od niemal 40 lat, jak wynika z doniesień.

Wybory gubernatorskie przyniosły ten sam przekaz, tylko z innymi akcentami. Kathy Hochul zdobyła drugą pełną kadencję w Nowym Jorku, Byron Donalds według prognoz ma zostać pierwszym czarnym gubernatorem Florydy, a Keisha Lance Bottoms wygrała w Georgii i zostanie pierwszą czarną kobietą wybraną na gubernatora w Stanach Zjednoczonych. Steve Greenberg, sondażysta Siena Research Institute, osadził wynik w Nowym Jorku w dłuższej perspektywie.

Donald Trump powiedział „Financial Times”, że Stany Zjednoczone nie mają planu bezpośredniego uderzenia na Iran. Odrzucił spekulacje, że Waszyngton rozszerzy kampanię po wyborach połówkowych. Dodał, że siły USA są gotowe, jeśli zajdzie potrzeba. Tłem są miesiące ograniczonych ataków i napięcia na morzu wokół Cieśniny Ormuz.

Komentarz padł po poniedziałkowym ograniczonym ataku USA na instalację obrony przeciwlotniczej na Keszm, irańskiej wyspie w Cieśninie Ormuz. Amerykańscy urzędnicy twierdzili, że działanie miało charakter obronny i wymierzono je w pozycje, z których siły irańskie miały odpalać rakiety ziemia–powietrze w stronę amerykańskich samolotów. Irańskie media informowały o eksplozjach na Keszm, Hengam i w pobliżu Bandar Abbas.

Żegluga nadal jest narażona. Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej Iranu podał, że trzy tankowce eksplodowały po wejściu na miny morskie, gdy płynęły przez cieśninę bez zezwolenia. Osobno brytyjskie United Kingdom Maritime Trade Operations poinformowało, że tankowiec został trafiony dwoma nieznanymi pociskami w pobliżu cieśniny. Iran twierdzi, że ma gotowy plan maksymalnego odstraszania na wypadek kolejnego ataku USA. Listy celów obejmują obiekty amerykańskie i izraelskie.

Trump powiedział też, że trwają pośrednie rozmowy z Iranem o wzbogaconym uranie, którego zapasy oszacował na około 1000 funtów. Katar twierdzi, że wciąż liczy, iż uda się stworzyć warunki do porozumienia i dalszych negocjacji, i zostawia otwarty kanał dyplomatyczny, podczas gdy ruch przez Ormuz reaguje na każde nowe ostrzeżenie.

Óscar Puente podał się do dymisji ze stanowiska ministra transportu Hiszpanii po czterogodzinnym przesłuchaniu w Kongresie w sprawie katastrofy kolei dużych prędkości pod Urdą w prowincji Toledo. Zrezygnował też z bycia głównym kandydatem PSOE w Valladolid w wyborach powszechnych 29 listopada. Tłumaczył, że po dwóch ciężkich wypadkach w niespełna rok wymaga tego polityczna godność.

Opozycja uznała, że dymisja nastąpiła za późno. Ester Muñoz z PP powiązała katastrofę pod Urdą ze styczniowym wypadkiem w Adamuz i wyliczyła, że łącznie zginęło w nich 116 osób. Vox także naciskał na niego w Kongresie, a część partnerów rządu, którzy wcześniej żądali dymisji, złagodziła ton, gdy Puente ją ogłosił.

Puente bronił wydatków na utrzymanie infrastruktury i przekonywał, że w 2026 roku zakłóceń w systemie sygnalizacji LZB było najmniej od 2010 roku. Mówił, że system zawiódł w tym roku około 170 razy, ale tylko 64 awarie wpłynęły na ruch pociągów. Trzy czwarte przypadków przypisał przyczynom zewnętrznym, takim jak kradzieże kabli, wandalizm i pożary.

Uwaga polityków przenosi się teraz z bezpieczeństwa kolei na kampanię. Alberto Nuñez Feijóo zaapelował do związków zawodowych, by ponownie rozważyły strajk generalny zapowiedziany na 11 listopada. Uznał, że po Urdzie termin jest poważnym błędem. Przedsiębiorcy przyjęli apel z zadowoleniem, a związki i mniejsze partie nadal domagały się niezależnego śledztwa w sprawie łańcucha zaniedbań.

Ukraińscy urzędnicy poinformowali, że rosyjska bomba kierowana zniszczyła szkołę wykorzystywaną jako centrum pomocy humanitarnej w Komyszuwasze, wsi w obwodzie zaporoskim. Mieszkańcy przyszli tam po pomoc, a ratownicy przeszukiwali gruzy szkoły oraz pobliski schron, do którego mieszkańcy pobiegli po pierwszych wybuchach.

Podawany bilans wzrósł do 33 zabitych, a dziesiątki osób wciąż uznaje się za zaginione. Mychajło Siomikin, pełniący obowiązki szefa obwodowej administracji wojskowej, wcześniej mówił o 48 zaginionych, a Wołodymyr Zełenski powiedział, że pod gruzami może być ponad 50 osób. Władze obwodu ogłosiły trzydniową żałobę.

Misja ONZ ds. praw człowieka w Ukrainie podała, że termin i miejsce wydawania pomocy ogłoszono wcześniej szeroko. Danielle Bell, która kieruje misją, powiedziała, że siły rosyjskie albo wiedziały o dystrybucji pomocy, albo nie podjęły podstawowych działań, by ustalić, co się dzieje. Według misji atak najpewniej naruszył podstawowe zasady międzynarodowego prawa humanitarnego.

Zełenski podał też, że w nocy Rosja przeprowadziła zmasowany ostrzał dziewięciu ukraińskich obwodów. Powiedział, że w ataku użyto 289 dronów, 17 pocisków balistycznych i 59 pocisków manewrujących, a potem wprowadzono awaryjne wyłączenia prądu. W Charkowie lokalne władze poinformowały o uszkodzeniu placówki medycznej i o przeniesieniu ponad 200 pacjentów do innych szpitali.

We wtorek służby sprawdziły co najmniej siedem lotów w Europie po groźbach bombowych. Przeszukania nie wykazały obecności materiałów wybuchowych. Wśród przewoźników były LOT, Scandinavian Airlines, Ryanair i Wizz Air. Samoloty kierowano na inne lotniska, eskortowano albo sprawdzano po lądowaniu w Polsce, Włoszech, Hiszpanii, Bułgarii i na Węgrzech.

W Polsce rejs LOT-u z londyńskiego Heathrow na Lotnisko Chopina w Warszawie, z 181 osobami na pokładzie, przekierowano do Modlina. Samolot wylądował o 10:01. Lotnisko w Modlinie zamknięto, gdy pirotechnicy sprawdzali maszynę i bagaże. Port wznowił pracę po odwołaniu alarmu o 12:21. Pasażerowie przeszli kontrolę graniczną i autokarami przewieziono ich na Lotnisko Chopina.

We Włoszech służby zajęły się dwoma lotami Ryanaira na rzymskim lotnisku Fiumicino: jednym z Lizbony i drugim z Dublina, który eskortowały włoskie siły powietrzne. W Hiszpanii lot Ryanaira z Manchesteru wylądował w Murcji ze 114 pasażerami i siedmiorgiem członków załogi, a Guardia Civil później wykluczyła obecność materiałów wybuchowych. Tamtejsi urzędnicy nazwali zgłoszenie fałszywym alarmem.

Bułgarskie władze informowały o groźbach dotyczących lotów do Sofii, w tym rejsu Wizz Air z Bergamo ze 176 pasażerami oraz lotu z Dublina ze 185 osobami na pokładzie. Rząd Wielkiej Brytanii określił groźby wobec dwóch lotów z Wielkiej Brytanii jako złośliwe fałszywe zgłoszenia. Władze nie potwierdziły związku między incydentami, choć służby w kilku krajach mają porównać materiał dowodowy.

Hakerzy włamali się do zdalnych sterowników systemów chłodniczych w supermarketach w kilku krajach Europy i podnieśli ustawienia temperatury do absurdalnych poziomów. W Silvi Marina w Abruzji sprawcy ustawili chłodzenie sklepu na 150 stopni. Urządzenia nie mogły osiągnąć takiej temperatury, ale w rzeczywistości doszła ona do 40 stopni, zanim około godz. 7 przyjechali technicy.

Władze Włoch wezwały urzędników do Palazzo Chigi, a następnie zwołały pilne spotkanie z przedstawicielami handlu detalicznego oraz resortu rolnictwa. Rząd oświadczył, że skutki w kraju były bardzo ograniczone. Atak dotknął tylko kilku placówek, głównie korzystających z przestarzałych systemów zabezpieczeń. Rząd dodał, że nie stwierdzono ryzyka dla zdrowia związanego z rozmrożeniem produktów.

Skala zjawiska jednak rosła. Giovanni Arena z Federdistribuzione podał, że na Sycylii ucierpiało 20 supermarketów w Katanii, Ragusie i Palermo. Policja wszczęła też dochodzenie w Sassari, gdzie w sklepie Viro temperaturę w lodówkach ekspozycyjnych podniesiono do około 15 stopni. Minister spraw wewnętrznych Matteo Piantedosi powiedział, że ataki wyglądają na skoordynowane w całej Europie.

Co najmniej sześć krajów zgłosiło w poniedziałek problemy z chłodzeniem, w tym Szwecja, Belgia, Luksemburg, Irlandia i Estonia. Wcześniejsze dochodzenia we Francji, Belgii i Holandii wskazywały na przestarzałe moduły zdalnego sterowania produkowane przez Danfoss i Copeland. ENISA podała, że śledztwa trwają, a sprawców nie ustalono.