Brief wieczorny, poniedziałek, 2 listopada

Ostatnie sondaże dają Demokratom prowadzenie w Michigan, Kansas, Teksasie, Maine i Ohio przed wtorkowymi wyborami środka kadencji. Mniejsze przewagi mają na Alasce i w stanie Iowa. Wyborcy zdecydują o kontroli nad Izbą Reprezentantów i Senatem oraz o obsadzie stanowisk gubernatorów i urzędów stanowych na ostatnie dwa lata prezydentury Donalda Trumpa. Walka o Izbę z założenia toczy się w niewielu okręgach: Reuters przytoczył analityków, według których tylko 40 do 50 z 435 mandatów jest naprawdę konkurencyjnych. Demokraci muszą zaś zdobyć netto cztery miejsca w Senacie, by uzyskać większość 51 do 49.

W Michigan Demokratom przybył spóźniony problem. Haley Stevens, która w sierpniu przegrała prawybory do Senatu z Abdulem El-Sayedem o mniej niż jeden punkt procentowy, poparła republikanina Mike’a Rogersa po miesiącach tarć o Izrael i dostęp do kampanii. Sztab El-Sayeda podał, że w niedzielę zebrał 2,4 mln dolarów od ponad 65 000 darczyńców, przy średniej wpłacie około 37 dolarów. Stanowe władze partii usunęły Stevens, kilku pracowników złożyło rezygnacje, a Chuck Schumer nazwał ten ruch zdradą.

Donald Trump wchodzi w głosowanie z poparciem w okolicach 35 proc., według jednej z analiz, i obiecał dorosłym po ponad 5000 dolarów, jeśli Republikanie utrzymają obie izby. Ograniczenia dotyczące głosowania korespondencyjnego forsowane przez Trumpa pozostają na razie zablokowane przez Sąd Najwyższy, a on, jak wskazują raporty, nadal bez dowodów atakuje maszyny do głosowania. Od czasu drugiej wojny światowej partia prezydenta traciła mandaty w Izbie Reprezentantów w 18 z 20 wyborów środka kadencji.

Bart De Wever w poniedziałek rano udał się do pałacu królewskiego i złożył dymisję na ręce króla Filipa po tym, jak nocne, kryzysowe rozmowy budżetowe belgijskiej pięciopartyjnej koalicji zakończyły się fiaskiem. Koalicja Arizona, złożona z N-VA, CD&V, Vooruit, Les Engagés i MR, powstawała po wyborach przez siedem miesięcy. Teraz ma przed sobą termin budżetowy niemal równie niewygodny jak własna arytmetyka.

Spór dotyczy 10 mld euro cięć wydatków i podwyżek podatków do 2029 r. De Wever i N-VA, wspierani przez MR, chcą, by większość oszczędności pochodziła z wydatków publicznych, w tym z ochrony zdrowia. Vooruit, CD&V i Les Engagés chcą większych wpływów z danin od wysokich dochodów i majątków. Deficyt Belgii sięgnął w ubiegłym roku 5%, powyżej unijnego limitu 3%, a dług publiczny przekracza 735 mld euro, czyli ponad 110% PKB. Rentowności obligacji wzrosły już po załamaniu rozmów, co podnosi koszty pożyczania pieniędzy przez państwo.

Król może przyjąć dymisję, odmówić jej przyjęcia albo wstrzymać decyzję, jeśli partie spróbują jeszcze raz. Belgijskie rządy często pracowały dalej po pierwszej audiencji u monarchy, a wcześniejsze kryzysy kończyły się tymczasowymi budżetami. Według doniesień cytowanych przez ABC król nie miał przyjąć dymisji od razu i mógł odesłać partie do stołu. Demonstracje i strajki przeciw cięciom były już zaplanowane na listopad.

Napastnicy najwyraźniej zdalnie przejęli systemy chłodnicze w supermarketach w Belgii, Szwecji, Luksemburgu, Estonii i Irlandii. Podnieśli temperaturę urządzeń do przechowywania żywności znacznie powyżej bezpiecznych wartości. Belgijskie media podały, że w kilku sklepach temperatura wzrosła do 15°C, a szwedzkie sklepy informowały, że część lodówek i zamrażarek ustawiono na 50°C. Pracownicy Delhaize ruszyli do sklepów i użyli ciężarówek chłodniczych, by ograniczyć straty w produktach świeżych i mrożonych.

Liczby różnią się w zależności od źródła i godziny, ale skala jest duża. Europa Press informowała o incydentach w co najmniej 60 belgijskich supermarketach, w tym w przynajmniej 40 sklepach Delhaize. Carrefour Belgium podał, że zaatakowano 15 z ponad 700 sklepów, Coop zgłosił sześć placówek objętych incydentem w środkowej Szwecji, a irlandzki nadawca RTÉ informował o podejrzeniach ataków na systemy chłodnicze w 13 sklepach SuperValu. Estoński Kitman Coldtech podał, że zareagował na jeden atak w ciągu kilku minut i nie odnotował istotnych szkód.

Delhaize poinformował, że centra dystrybucyjne działały dalej, a dostawy były kontynuowane. Rzeczniczka firmy opisała skutki w sklepach bez ozdobników.

Metoda przypomina ataki, które 12 października uderzyły we Francję. Według różnych źródeł dotknięte nimi sklepy liczono w setkach albo było ich około 150. Dotąd nie ustalono związku między tamtymi przypadkami a incydentami w Belgii. Komisja Europejska stwierdziła, że wydarzenia te pokazują, iż cyberataki mogą zakłócać świadczenie usług i wpływać na codzienne życie. Komisja koordynuje działania z państwami członkowskimi przez CYCLONe.

Iran oświadczył, że może ponownie otworzyć Cieśninę Ormuz w ciągu dwóch dni, jeśli Waszyngton przyjmie jego warunki. To skraca wcześniejszy, siedmiodniowy harmonogram. Esmail Baghaei, rzecznik MSZ, nazwał szybszy harmonogram gestem dobrej woli i powiedział, że wiadomości nadal są przekazywane przez mediatorów. Teheran chce, by przed ponownym otwarciem cieśniny zniesiono amerykańską blokadę morską, złagodzono sankcje naftowe i uwolniono zamrożone aktywa.

Mediacja Kataru trwa. Irańscy negocjatorzy wyjechali z Dohy 1 listopada i zostawili projekt propozycji do konsultacji. Minister spraw zagranicznych Abbas Aragczi powiedział, że Waszyngton musi zaakceptować ścieżkę uzgodnioną przez Iran i Oman. Dodał, że obecnie nie planuje się bezpośrednich rozmów USA z Iranem. Według doniesień Katar próbuje też odmrozić ponad 6 mld dol. irańskich aktywów. Ceny ropy spadły w poniedziałek. Brent potaniała o 3,2 proc., do 109,75 dol. za baryłkę, po tym jak zakończyła październik na najwyższym poziomie od sześciu miesięcy (eb46443d-1d4f-8f56-5083dc908c43).

Izrael naciska na coś przeciwnego. Benjamin Netanjahu w sobotniej, napiętej rozmowie telefonicznej wezwał Donalda Trumpa do wznowienia operacji wojskowych przeciwko Iranowi po wyborach środka kadencji 3 listopada, według osób znających przebieg rozmowy. Trump powiedział, że odbył z Netanjahu bardzo dobrą rozmowę, ale amerykański urzędnik stwierdził, że w sprawie wznowienia działań wojennych „nie jest jeszcze na tym etapie”. Spór nadal dotyczy kolejności: Teheran chce najpierw realizacji wcześniejszych zobowiązań, Waszyngton chce, by od początku rozmawiać o programie jądrowym.

Binance wznowił w niedzielę wypłaty po ataku, w którym zniknęły aktywa cyfrowe warte ponad 6,3 mld dol. FBI uznało, że za kradzieżą stoi północnokoreańska grupa TraderTraitor. Giełda zapowiedziała, że użyje środków spółki, by pokryć straty użytkowników, i odzyska około 95 proc. skradzionych aktywów. Wcześniej szacowała ten odsetek na 90 proc. Wśród skradzionych aktywów były bitcoin, ether i stablecoiny, a FBI opublikowało około 500 adresów Ethereum, które giełdy i analitycy mają blokować.

Dane spółki przytoczone przez CNBC wskazały 4,649 mld dol. wypłat i 1,01 mld dol. wpłat między 08:00 a 17:30 czasu greckiego 1 listopada. Odpływ netto, około 3,64 mld dol., odpowiada 2,1 proc. aktywów o wartości 171 mld dol., które Binance wykazał na koniec października. Binance zakwestionował wyższy szacunek DefiLlama: 5,81 mld dol. Według giełdy obejmował on błędnie wewnętrzne transfery do nowych portfeli spółki. Założyciel Changpeng Zhao powiedział, że większość odpływu netto nastąpiła w pierwszych dwóch godzinach po wznowieniu wypłat.

Circle, emitent USDC, poinformował, że zamroził tokeny warte ponad 1,1 mld dol. powiązane z atakiem. To więcej niż 800 mln dol., o których w piątek mówił prezes spółki. FBI spodziewa się, że środki będą dalej prane przez usługi DeFi i kantory błyskawicznej wymiany. Binance twierdzi, że stratę pokryje spółka, nie użytkownicy, choć pokrycie straty to nie to samo co odzyskanie skradzionych środków.

Donald Tusk zarzucił prezydentowi Karolowi Nawrockiemu, że postawił na siłową konfrontację w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. Pogłębiło to kryzys, który zaczął się, gdy pięciu sędziów wybranych przez obecny Sejm ogłosiło, że przejmują kontrolę nad Trybunałem. Anna Korwin-Piotrowska ogłosiła, że pełni obowiązki prezesa, i zawiesiła na miesiąc prezesa Trybunału Bogdana Święczkowskiego oraz jego zastępcę. Święczkowski odrzucił tę decyzję i oświadczył, że nadal kieruje Trybunałem.

Policja weszła do Trybunału 30 października, po tym jak Korwin-Piotrowska ostrzegła przed groźbami wobec sędziów i pracowników oraz ryzykiem zakłócenia porządku. Nawrocki skrócił oficjalną podróż do Afryki i wszedł do budynku. Według relacji przy wejściu doszło do szarpaniny z udziałem sędzi. Prokuratura Rejonowa Warszawa-Śródmieście poinformowała, że do poniedziałku po południu wpłynęło pięć zawiadomień dotyczących wydarzeń z 30 i 31 października. Dotyczą zarzutów wobec Korwin-Piotrowskiej, twierdzeń o siłowym wejściu Nawrockiego do Trybunału oraz zarzutu napaści na prezydenta. Nie podano informacji o postawieniu zarzutów.

Sytuacja prawna jest niejasna, a Trybunał ledwie działa. Nawrocki odmówił zaprzysiężenia kilku sędziów wybranych przez Sejm. Eksperci prawni kwestionują także podstawę decyzji Korwin-Piotrowskiej o zawieszeniu. W Trybunale czeka blisko 1000 spraw, niektóre od ponad dekady. W tym roku sędziowie nie byli nawet w stanie przyjąć budżetu Trybunału na 2027 rok. W grudniu 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że Trybunał nie jest ani niezależny, ani bezstronny z powodu wad w powołaniach sędziowskich.