Brief poranny, czwartek, 15 października

Wołodymyr Zełenski przyjechał do Londynu z dwoma pilnymi problemami: rosyjskimi atakami na ukraiński system energetyczny i problemem z łącznością wywołanym przez SpaceX. Ukraińscy urzędnicy twierdzili, że SpaceX ograniczył działanie terminali Starlink lub Starshield w ruchu do prędkości około 100 mil na godzinę. Zakłóciło to misje dronów ścigających szybsze, odrzutowe Shahedy. Elon Musk mówił zaś, że wersję wojskową kontroluje rząd Stanów Zjednoczonych. Andy Burnham przyjął Zełenskiego na Downing Street i zapowiedział szybsze dostawy brytyjskich lekkich pocisków wielozadaniowych. Chodzi o czteroletni pakiet 5000 pocisków za 1,6 mld funtów oraz osobny pakiet obrony powietrznej wart 45 mln funtów.

Większy niepokój budzi polityka, nie technika. Porozumienie Donalda Trumpa w sprawie rosyjskiego oleju napędowego podzieliło Waszyngton i europejskich sojuszników. Giorgia Meloni i Friedrich Merz odrzucili je jako prezent dla Moskwy, gdy rosyjskie ataki na ukraińskie miasta i elektrownie trwały. Zełenski powiedział Piersowi Morganowi, że czuje się zdradzony, i wprost ostrzegł Trumpa przed symbolicznym znaczeniem tej zmiany.

Brytyjska oferta nie zastąpi amerykańskiego wywiadu, łączy satelitarnych ani skuteczności sankcji. Sygnalizuje jednak, że europejskie rządy próbują zbudować podłogę pod Kijowem, podczas gdy Waszyngton sprawdza sufit. Wojna zależy teraz tyle samo od tego, kto kontroluje przełączniki, co od tego, kto dostarcza pociski.

Ruch Hutich poinformował, że uderzył w międzynarodowe lotnisko Króla Chalida w Rijadzie oraz obiekty Aramco w Az-Zahranie i saudyjskiej stolicy. Saudyjska obrona częściowo zakwestionowała te twierdzenia, a niezależni obserwatorzy nie mogli ich zweryfikować. Saudyjska obrona cywilna podała, że przechwycone pociski raniły mieszkańców oraz uszkodziły domy i pojazdy. Wcześniejsze ataki na lotnisko miały zabić co najmniej 13 osób i ranić setki. Informacje o atakach i przechwyceniach pojawiły się, gdy nasiliły się walki w Jemenie, a placówki medyczne w Maribie, Taizzie i na wybrzeżu Morza Czerwonego przyjmowały wielu rannych.

Na morzu Singapur podał, że GFS Pride zatonął w Cieśninie Ormuz po trafieniu nieznanymi pociskami, a cała 21-osobowa załoga została bezpiecznie ewakuowana. Drugi statek zarejestrowany w Singapurze, GFS Giselle, miał uszkodzony kadłub po trafieniu kolejnym pociskiem i dotarł do portu o własnych siłach. Irańska Gwardia Rewolucyjna oświadczyła, że kontenerowiec zatonął po wpłynięciu na minę. CENTCOM odrzucił tę wersję i podał, że siły USA oraz partnerzy z Zatoki pomogli we wtorek utrzymać przepływ przez cieśninę ponad 19 mln baryłek ropy. „Financial Times”, cytowany w doniesieniach, napisał, że w pierwszych jedenastu dniach października trafiono 24 statki.

Oba fronty wzajemnie się nakręcają. Pociski nad Rijadem podnoszą koszty ubezpieczeń i ryzyko polityczne na lądzie, a ataki w pobliżu Ormuzu zagrażają morskim przepływom ropy i skroplonego gazu ziemnego. Pokaz tenisowy można przełożyć. Kursu tankowca nie da się po prostu przełożyć na nowy termin, dlatego premia za bezpieczeństwo w Zatoce znów jest wyceniana promieniem rażenia, a nie liczbą baryłek.

Osiem stanów USA pozwało OpenAI w odrębnych sprawach przed sądami stanowymi. Zarzucają firmie, że wprowadzała klientów w błąd co do bezpieczeństwa ChatGPT i nie chroniła dzieci oraz szczególnie narażonych użytkowników. Pozwy dotyczą kar cywilnych, zmian w zabezpieczeniach dla młodych użytkowników, a w niektórych przypadkach także usunięcia danych osobowych zebranych niezgodnie z prawem. W Kalifornii sędzia Edward Davila stwierdził, że najpewniej wyda wstępny nakaz zakazujący OpenAI wykorzystywania poufnych informacji, które według Apple byli pracownicy wynieśli na potrzeby prac nad sprzętem. Ten spór może spowolnić plany OpenAI dotyczące urządzeń przed planowanym debiutem za 1,4 bln dolarów.

Osobna sprawa dotycząca bezpieczeństwa nadała tym obawom konkretny kształt. FBI aresztowało Abdulrahmana Alfozana, byłego inżyniera OpenAI, po tym jak w sali konferencyjnej kierownictwa w San Francisco znaleziono ukryty rejestrator USB. OpenAI podało, że nie ma dowodów na wyniesienie wag modeli, kodu źródłowego ani danych klientów. We Francji napastnicy zdalnie podnieśli temperaturę w systemach chłodniczych supermarketów do 50 stopni Celsjusza na około sześć godzin, zmuszając sklepy do wyrzucenia świeżej i mrożonej żywności. Jedna z firm cyberbezpieczeństwa podała, że atak na wystawione w internecie sterowniki Danfoss dał się odtworzyć w laboratorium z użyciem Claude’a firmy Anthropic.

Marco Fanuli z TrendAI podał najprostsze wyjaśnienie, dlaczego to się rozlewa.

Branża AI w przyspieszonym tempie odrabia starą przemysłową lekcję: gdy oprogramowanie dotyka dzieci, tajemnic, żywności i technologii związanych z bezpieczeństwem narodowym, zaufanie staje się regulowanym aktywem, a nie hasłem marketingowym.

Portugalia wybrała Lufthansę, a nie Air France-KLM, jako nabywcę pakietu do 44,9 proc. TAP Air Portugal. Luís Montenegro zapowiedział, że niemiecka grupa będzie odpowiadać za zarządzanie wykonawcze i operacyjne. Cena wyjściowa wynosi 1,025 mld euro, a wzrośnie do 1,201 mld euro za 49,9 proc., jeśli pracownicy nie obejmą zarezerwowanego dla nich pakietu 5 proc. Rząd podał, że oferta Lufthansy była o 16 proc. wyższa od propozycji francusko-holenderskiego rywala. Sprzedaż wciąż wymaga poparcia politycznego, ale Lizbona już zostawiła możliwość pełnej prywatyzacji do 2028 r.

Joaquim Miranda Sarmento przedstawił prywatyzację jako sprawdzian narodowej odwagi po restrukturyzacji TAP.

Związki zawodowe i biura podróży przyjęły ten wybór z rezerwą, choć szef TAP Luís Rodrigues uznał cenę za uczciwą. Plan zakłada rozwój floty, większą rolę Porto, ponad 1000 bezpośrednich miejsc pracy w zakładzie Lufthansa Technik w Santa Maria da Feira do 2030 r. i łącznie około 3000 miejsc pracy. Dla Lufthansy TAP oznacza większy zasięg grupy w Ameryce Łacińskiej i na trasach transatlantyckich; należą do niej już Swiss, Austrian Airlines, ITA i Brussels Airlines. Dla Portugalii transakcja oznacza sprzedaż kontroli, choć bez pełnego przyznania, że to pożegnanie: znajomy europejski kompromis z niemiecką instrukcją obsługi.