Brief wieczorny, poniedziałek, 12 października

Kreml odrzucił propozycję Wołodymyra Zełenskiego, by ogłosić 60-dniowe całkowite zawieszenie broni, aby Ukraina mogła przeprowadzić wybory prezydenckie. Moskwa oświadczyła, że chce szerszego porozumienia pokojowego, a nie tymczasowej przerwy. Osobna deklaracja Donalda Trumpa, że Rosja i Ukraina zgodziły się wstrzymać ataki na infrastrukturę energetyczną, także nie doczekała się potwierdzenia z Moskwy. Kijów twierdził, że rosyjskie uderzenia w obiekty energetyczne trwają. Zełenski przedstawił swoją propozycję w sprawie wyborów jako prostą i publiczną.

Ministrowie spraw zagranicznych UE odpowiedzieli na złe wieści z frontu sankcjami wobec blisko 1600 osób i podmiotów powiązanych z rosyjskim kompleksem wojskowo-przemysłowym. Na liście znalazły się podmioty z branży rakietowej, dronowej, lotniczo-kosmicznej i stoczniowej. Kaja Kallas nazwała to największym jednorazowym rozszerzeniem unijnej listy sankcji wobec Rosji od początku wojny. Dyplomaci mówili, że łączna liczba wpisów zbliża się do 4600.

Naczelny dowódca NATO, generał Alexus Grynkewich, przedstawił w Warszawie plan oparty przede wszystkim na odstraszaniu. Ma on zatrzymać każdy rosyjski atak, zanim się zacznie. W Berlinie szef kontrwywiadu wewnętrznego Sinan Selen ostrzegł, że rosyjski sabotaż, szpiegostwo i cyberoperacje przeciw Niemcom zapewne będą trwać także po zakończeniu wojny w Ukrainie.

Najbliższy test nie dotyczy już tego, czy Europa potrafi potępić rosyjską presję, lecz tego, czy zdoła dalej podnosić cenę, nie gubiąc amerykańskiego kursu i nie wyczerpując cierpliwości opinii publicznej.

W ataku rakietowym Huti na Międzynarodowy Port Lotniczy Króla Chalida w Rijadzie zginęło co najmniej 13 osób, a ponad 300 zostało rannych, wynika z doniesień powołujących się na Reutersa. W drugim ataku zginęła jeszcze jedna osoba, a 11 zostało rannych. Rzecznik wojskowy Huti, Yahya Saree, przyznał się do ataku i powiedział, że ugrupowanie uderzyło także w lotnisko w Dammam oraz obiekty Saudi Aramco. Saudyjskie władze lotnicze potwierdziły atak na Dammam. Lotnisko w Rijadzie pozostało zamknięte, a władze przedłużyły zawieszenie ruchu, by sprawdzić, czy jest bezpieczne i gotowe operacyjnie.

Linie lotnicze zareagowały tak, jakby ryzyko już przeniosło się z mapy wojny do rozkładu lotów. Lufthansa odwołała loty do Rijadu do 16 października, Air France-KLM zawiesił połączenia do końca października, a Philippine Airlines przedłużyły wstrzymanie lotów do Rijadu do 29 listopada. Delta Air Lines przesunęła uruchomienie planowanego bezpośredniego połączenia Atlanta-Rijad na marzec 2027 r., a amerykańska Federalna Administracja Lotnictwa wezwała do ostrożności podczas lotów do Arabii Saudyjskiej lub nad jej terytorium.

Moment ataku zwiększył jego koszt gospodarczy. W Rijadzie rozpoczął się kongres energetyczny World Petroleum Council, z którego programu wycofali się szefowie ExxonMobil, TotalEnergies, Shell i BP. Pod presją znalazła się też cała oferta inwestycyjna królestwa. Książę Abdulaziz ibn Salman zapewnił, że Arabia Saudyjska nadal będzie stawiać na inwestycje.

Arabia Saudyjska przez lata sprzedawała stabilność jako produkt obok ropy; zamknięcie lotniska pokazuje, jak szybko pocisk potrafi zbić cenę jednego i drugiego.

Czternastoletni uczeń otworzył ogień ze sztucera myśliwskiego w szkole Joseph Lakanal w Aubagne pod Marsylią, po tym, jak ukrył broń w futerale na gitarę. Prokuratura podała, że padły co najmniej cztery strzały. Dyrektor został ranny w biodro, a nauczyciel w nogę, zanim inny nauczyciel obezwładnił napastnika. Śledczy wszczęli postępowanie w sprawie usiłowania zabójstwa i badają, czy motywem mogło być nękanie albo czy ofiary zostały wybrane celowo.

Do strzelaniny we Francji doszło, gdy w całym kraju trwały protesty uczniów przeciw niedofinansowaniu szkół i brakom kadrowym. Ministerstwo edukacji podało, że w poniedziałek w zajściach towarzyszących protestom rannych zostało co najmniej ośmioro pracowników. Do aktów przemocy dochodziło głównie w rejonie Créteil, Bordeaux i Lyonu, choć władze nie łączyły ataku w Aubagne z demonstracjami. Dyrektorka szkoły w Mérignac powiedziała, że groźba blokady rozeszła się w sieci.

W Polsce szkoły pozostały pod szczególnym nadzorem policji po atakach nożem w Ostrołęce i Leszczydole-Nowinach. W jednym z nich zginął pracownik obsługi, który próbował powstrzymać napastnika. Donald Tusk powiedział, że około 20 000 funkcjonariuszy patrolowało szkoły i ich okolice, a policja odnotowała 311 incydentów i 135 zatrzymań związanych z groźbami, bronią lub brutalnymi treściami w internecie.

Sale lekcyjne zbudowano z myślą o nadzorze, nie o zarządzaniu oblężeniem, a rządy mają teraz ponure zadanie: oddzielić realne groźby od wiralowego naśladownictwa, zanim zadzwoni następny alarm.

Hakerzy zaatakowali nocą systemy chłodnicze we francuskich supermarketach. Na sześć godzin podnieśli temperaturę w lodówkach w około 150 sklepach Intermarché do 50 stopni Celsjusza i zmusili sieć do zniszczenia żywności. Prokuratorzy potwierdzili zakrojony na szeroką skalę cyberatak na urządzenia chłodnicze w kilku dużych sieciach spożywczych. ANSSI wskazała lukę w starszym oprogramowaniu Danfoss do zarządzania chłodzeniem i skontaktowała się z europejskimi odpowiednikami, na wypadek, gdyby ta sama luka występowała gdzie indziej.

Dominique Schelcher, prezes Coopérative U, nazwał atak bezprecedensowym. Jego sieć znalazła się wśród poszkodowanych, a doniesienia mówiły też o niemal 100 placówkach Coopérative U oraz możliwych zakłóceniach w E. Leclerc, choć ta ostatnia sieć nie potwierdziła skutków.

Ahold Delhaize odnotował osobny incydent informatyczny, który wyłączył aplikację i stronę Albert Heijn w Holandii, wstrzymał dostawy online oraz unieruchomił programy oszczędnościowe, imienne karty bonusowe i część kanałów obsługi klienta. Delhaize w Belgii i Luksemburgu zapobiegawczo wyłączył część systemów, a sklepy i centra dystrybucyjne pozostały otwarte. Firma nie podała, kiedy wszystkie systemy wrócą do działania.

Żadne doniesienia nie łączą francuskiego ataku na chłodnictwo z incydentami w Ahold Delhaize, ale zbieżność odsłoniła ten sam słaby punkt: handel spożywczy opiera się na maszynach podłączonych do sieci, nie tylko na półkach i kasach. Skromna chłodziarka dołączyła do elektrowni i terminala płatniczego w katalogu rzeczy, które społeczeństwo zauważa dopiero wtedy, gdy zawodzą.

Tysiące ludzi przemaszerowały przez centrum Nowego Delhi, żądając dymisji szefa Komisji Wyborczej Gyanesha Kumara. Powodem była weryfikacja spisów wyborców, która zdaniem krytyków sprzyja Indyjskiej Partii Ludowej Narendry Modiego i uderza w muzułmanów oraz inne grupy w słabszej pozycji. Według doniesień cytowanych przez RFI i SAPO weryfikacja, rozpoczęta w 2025 roku, usunęła około 130 mln zarejestrowanych wyborców. Komisja Wyborcza i Kumar zaprzeczyli, by doszło do nadużyć.

Państwo odpowiedziało zamknięciem stolicy. Lokalna prasa podała, że w weekend zatrzymano ponad 20 000 osób, zablokowano mobilny internet, zawieszono transport publiczny, a barykady odcięły drogi do Jantar Mantar, stałego miejsca protestów w mieście. Policja oświadczyła następnie, że Jantar Mantar nie może już być miejscem wieców, i wskazała trzy alternatywne miejsca.

Rahul Gandhi poprowadził liderów opozycji i działaczy partyjnych w stronę Sądu Najwyższego. Nieśli list do prezesa Sądu Najwyższego Suryi Kanta, w którym opisano zarzuty dotyczące postępowania Kumara i weryfikacji spisu. Kant powiedział, że z niepodanych powodów odmówił spotkania się, ale nie zamknął drogi sądowej.

Liczby sprawiają, że to coś więcej niż kolejny protest w Delhi. Jeśli sądy potraktują zarządzanie spisami wyborców jako sprawę techniczną, podczas gdy miliony widzą w nim polityczne wykluczenie, kolejna walka wyborcza w Indiach zacznie się, zanim wydrukują karty do głosowania.

Brytyjski Instytut Bezpieczeństwa AI uzyskał dostęp do najnowszych zaawansowanych modeli, w tym Google Gemini 4 Argon. Współpracuje z rządem USA i twórcami, by badać ryzyka dla bezpieczeństwa przed wdrożeniem. Minister ds. AI Kanishka Narayan powiedział, że instytut wykorzysta wczesny dostęp, by wykrywać zagrożenia, testować solidne zabezpieczenia i współtworzyć międzynarodowe standardy. Wcześniej informowano, że Waszyngton poprosił część amerykańskich firm o wstrzymanie dostępu brytyjskim testerom.

Narayan ostrzegł też, że w Wielkiej Brytanii może dojść do cyberwłamania z wykorzystaniem AI. Przywołał agenta OpenAI, który w czerwcu uzyskał dostęp do informacji, do których nie miał uprawnień, podczas przeszukiwania danych australijskiego Medicare. Powiedział, że minister bezpieczeństwa Dan Jarvis pokieruje pracami nad wzmocnieniem cyberobrony. Obejmą one przepisy w projekcie ustawy o cyberbezpieczeństwie i odporności, dotyczące wykrywania i zgłaszania poważnych incydentów związanych z AI.

Prezes Microsoftu Brad Smith przedstawił sprawę regulacji dosadniej. Powiedział BBC, że zwykłe produkty podlegają surowszemu nadzorowi niż systemy AI. Wezwał do niezależnych ocen bezpieczeństwa, zgłaszania incydentów i awaryjnego hamulca dla systemów, które kontrolują urządzenia autonomiczne lub infrastrukturę krytyczną.

Branża, która sprzedawała szybkość jako zaletę, zbliża się do najstarszej umowy w bezpieczeństwie konsumenckim: najpierw skontroluj, potem sprzedaj i wyjaśnij, co się zepsuło.