Brief wieczorny, niedziela, 4 października

Friedrich Merz przyjechał do Kijowa pociągiem. Przywiózł szefów firm, menedżerów z sektora obronnego i pakiet wsparcia wart 1,35 mld euro. Z tej kwoty 1 mld euro przeznaczono na pomoc wojskową, a 350 mln euro na awaryjne naprawy infrastruktury energetycznej. Niemcy i Ukraina zaczęły też finalizować ustalenia dotyczące wspólnej produkcji dronów przechwytujących, pocisków uderzeniowych i oprogramowania do tych systemów, w tym systemów o zasięgu ponad 1000 km.

Rosja uderzyła w kijowskie przeprawy przez rzekę podczas wizyty kanclerza Niemiec. W ciągu dwóch dni wymusiło to całkowite lub częściowe zamknięcie trzech z sześciu mostów drogowych stolicy przez Dniepr. Rosyjscy urzędnicy twierdzili, że przeprawy służyły logistyce wojskowej. Ukraińskie władze informowały o uszkodzeniach transportu miejskiego i pobliskich budynków mieszkalnych. Obie strony zapewniają, że nie celują umyślnie w cywilów.

Wołodymyr Zełenski zapowiedział, że Ukraina rozszerzy ataki na rosyjskie rafinerie ropy. Według Kijowa dane wywiadowcze wskazały na plany szerszych rosyjskich uderzeń przed zimą w drogi, szkoły, szpitale i inną infrastrukturę cywilną. Waszyngton zaproponował tymczasem trójstronne rozmowy techniczne z Ukrainą i Rosją do końca października. To ścieżka dyplomatyczna, która biegnie teraz obok zimowej eskalacji, a nie przed nią. Kijowskie mosty nie są tylko połączeniami transportowymi; są cienką stalową miarą tego, ile Europa wyda, by Ukraina mogła jechać dalej przez zimę.

Iran odrzucił amerykańskie propozycje przekazane przez pośrednika i oświadczył, że Cieśnina Ormuz pozostanie zamknięta, dopóki Waszyngton nie spełni siedmiu warunków. Są wśród nich zakończenie działań zbrojnych, odmrożenie irańskich aktywów i zniesienie morskiej blokady irańskich portów. Stany Zjednoczone stwierdziły, że blokada jest szczelna, i utrzymywały, że korytarzem nie przedostał się żaden transport. Szlak żeglugowy stał się stołem negocjacyjnym, a na obu jego końcach znalazły się okręty wojenne.

Napięcie wykroczyło poza Zatokę. Uznawany międzynarodowo rząd Jemenu ogłosił nową kampanię przeciw siłom Huti. Huti poinformowali zaś, że uderzyli w obiekty Saudi Aramco, a lotnictwo koalicji pod wodzą Arabii Saudyjskiej zaatakowało cele w północnym Jemenie. Postępy Huti wokół Taiz i wybrzeża Morza Czerwonego zwiększyły presję w pobliżu Bab al-Mandab, kolejnej trasy, która zyskuje na znaczeniu, gdy Ormuz jest zablokowany.

Rządy państw naftowych starały się okazywać spokój. OPEC+ zgodził się co do zasady utrzymać listopadowe limity wydobycia bez zmian, ale ta decyzja w praktyce tylko potwierdziła stan rzeczy, bo eksporterzy z Zatoki wysyłają tylko 60% do 80% zwykłych ilości. Rządy państw zużywających ropę podjęły bardziej widoczne działania: G7 uzgodniła uwolnienie 100 mln baryłek ropy i oleju napędowego w ciągu czterech miesięcy, przy czym olej napędowy ma trafić na rynek głównie w pierwszych 20 dniach, a Donald Trump wycofał się z groźby zakazania eksportu amerykańskiego oleju napędowego. Paradoks jest brutalny: rządy próbują schłodzić ceny paliw, gdy szlaki wodne, które te ceny wyznaczają, robią się coraz gorętsze.

Pedro Sánchez przegrał w Kongresie głosowania nad dwoma dekretami mieszkaniowymi. Partido Popular, Vox i Junts per Catalunya wspólnie odrzuciły przepisy, które miały przedłużyć ochronę przed eksmisjami, wydłużyć umowy najmu i ograniczyć zakupy mieszkań przez sępie fundusze. Pierwszy dekret przepadł stosunkiem 178 do 172 głosów, drugi 184 do 166. Premier musi teraz rozważyć, czy rozwiązać parlament przed końcem kadencji w lipcu 2027 r.

Hiszpańska polityka ulicy ruszyła szybciej niż parlamentarna arytmetyka. Organizacje lokatorskie twierdziły, że w Madrycie maszerowało ponad 500 000 osób, rząd naliczył 70 000. Demonstracje objęły ponad 50 miast, a organizatorzy zaczęli rozmawiać z dużymi centralami związkowymi o strajku generalnym. Iskrą była eksmisja 87-letniej Mari Carmen Abascal. Paliwem okazały się lata presji czynszowej i lewicowa koalicja, której zaczyna brakować zarówno głosów, jak i cierpliwości.

Francja zobaczyła inną, szkolną wersję tego samego kryzysu autorytetu. Minister edukacji Edouard Geffray powiedział, że w poniedziałek 400–500 szkół średnich zostanie całkowicie lub częściowo zamkniętych z powodu gwałtownych protestów uczniów, pożarów, plądrowania i gróźb wobec personelu. Od początku zamieszek policja zatrzymała w całym kraju około 5000 osób, głównie nastolatków. Pedro Sánchez chciał polityki mieszkaniowej, a Francja chciała tygodnia nauki. Zamiast tego przyszło przypomnienie, że usługi publiczne stają się politycznymi przyspieszaczami, gdy ludzie uznają, że kolejka przestała się przesuwać.

Pasażerowie i piloci poza służbą uchronili samolot Flydubai lecący z Dubaju do Tel Awiwu przed katastrofą, gdy drugi pilot Hamam al-Hammami zaatakował kapitana Smita Machchhara toporkiem awaryjnym z kokpitu. Samolot z ponad 180 osobami na pokładzie gwałtownie stracił wysokość, zanim Machchhar odblokował drzwi kokpitu, pasażerowie obezwładnili napastnika, a piloci zmiennicy odzyskali kontrolę i wykonali awaryjne lądowanie w Arabii Saudyjskiej.

Śledczy muszą teraz odpowiedzieć na pytanie mniej filmowe, a bardziej niepokojące: jak to się stało, że al-Hammami nadal latał. Według doniesień Oman Air wcześniej uziemił go z powodu podejrzeń o ekstremizm, Royal Air Maroc odrzucił go po szkoleniu, a Flydubai zatrudnił go osiem miesięcy przed atakiem. Prokuratorzy z ZEA opisali napaść jako próbę aktu terrorystycznego, a izraelscy urzędnicy stwierdzili, że pierwsze dowody wskazują raczej na samotnego sprawcę niż na spisek wspierany przez państwo.

Sprawa trafi do działów bezpieczeństwa lotniczego, bo słabym punktem nie były drzwi kokpitu, lecz łańcuch kadrowy za nimi. Linie lotnicze polegają na krajowych regulatorach, referencjach od pracodawców i weryfikacji przeszłości, które rzadko tworzą jedną przejrzystą międzynarodową kartotekę, zwłaszcza gdy piloci przechodzą między przewoźnikami i jurysdykcjami. Dawna obietnica lotnictwa, dwóch pilotów i zamknięte drzwi, wygląda dziś nie tyle na regułę, ile na łańcuch zaufania z jednym przerażająco słabym ogniwem.