Brief poranny, poniedziałek, 29 czerwca

Wenezuelscy ratownicy nadal wydobywali ludzi z zawalonych budynków cztery dni po tym, jak dwa potężne trzęsienia ziemi uderzyły w Caracas i północne wybrzeże. Według urzędników liczba ofiar śmiertelnych wynosiła około 1430 do 1450 osób, tysiące kolejnych zostały ranne, a do wielu społeczności wciąż nie można było dotrzeć. Międzynarodowe ekipy pomogły do niedzieli wyciągnąć z gruzów 33 żywe osoby, w tym dzieci i ocalałych w podeszłym wieku, ale okno ratunku zwężało się z każdą godziną.

Katastrofa obnażyła kruchość państwa. Mieszkańcy La Guairy i Caraballedy oskarżali żołnierzy o bezczynne przyglądanie się, gdy rodziny kopały gołymi rękami, a szpitale, którym już wcześniej brakowało łóżek, wody i leków, z trudem przyjmowały rannych. Międzynarodowa pomoc nadeszła z 24 krajów, w tym ze Stanów Zjednoczonych, Hiszpanii, Portugalii i Salwadoru, ale krewni zaginionych mówili, że sprzęt docierał do niektórych miejsc zbyt wolno.

Liczby pozostają nieuchwytne, ponieważ państwo, Organizacja Narodów Zjednoczonych i zagraniczni ratownicy opisują różne kategorie osób zaginionych, niedostępnych i rannych. Ta niepewność ma niemal tak samo duże znaczenie jak sama liczba ofiar: w strefie katastrofy rząd traci autorytet, gdy obywatele uważają, że rachunek jest błędny, a łopaty przychodzą za późno.

Fala upałów w Europie zaczęła ustępować w zachodniej Francji, ale liczba ofiar nadal rosła. Światowa Organizacja Zdrowia poinformowała, że od 21 czerwca w całej Europie odnotowano ponad 1 300 nadmiarowych zgonów, podczas gdy Francja zgłosiła około 1 000 dodatkowych zgonów od 24 czerwca, korzystając z niepełnych elektronicznych aktów zgonu. Francuscy urzędnicy ostrzegli, że dane z domów opieki i prywatnych mieszkań podniosą łączny bilans, a liczba wezwań alarmowych gwałtownie wzrosła w najgorętsze dni.

Upał nie zatrzymał się po prostu nad Francją. Przetoczył się przez Europę Środkową i pobił krajowe lub tymczasowe rekordy: w Słubicach w Polsce temperatura sięgnęła 40,5°C, Niemcy zgłosiły 41,7°C, a Czechy odnotowały wskazania powyżej 41°C. Tory kolejowe się wypaczały, szpitale przyjmowały więcej przypadków omdleń i problemów kardiologicznych, a osoby starsze poniosły największy ciężar śmiertelności, zwłaszcza te pozostawione w słabo chłodzonych domach.

Rządy mają lepsze systemy ostrzegania niż w 2003 roku, ale architektura zwykłego życia wciąż pozostaje w tyle za klimatem. Kontynent, który potrafi wydawać alerty, musi teraz dowieść, że potrafi schłodzić mieszkania, szpitale, pociągi i miejsca pracy, zanim następna niegdyś rzadka fala upałów nadejdzie zgodnie z rozkładem.

Spór o cieśninę Ormuz zaostrzył się, gdy minister spraw zagranicznych Iranu powiedział, że Teheran w ciągu 30 dni przejmie wyłączną kontrolę nad administracją szlaku wodnego. Stany Zjednoczone nadal popierały koordynowaną przez Oman trasę dla statków handlowych, podczas gdy obie strony wymieniały ciosy po atakach na jednostki pływające i nadbrzeżne obiekty wojskowe. Ośrodki duchowne w Komie wezwały irańskich urzędników do wstrzymania rozmów z Waszyngtonem, jeśli ramy zawieszenia broni zostaną ponownie naruszone.

Ukraina także nasiliła kampanię przeciwko rosyjskiemu systemowi paliwowemu. Drony uderzyły w rafinerie w Krasnodarze i Jarosławiu, jedną około 700 kilometrów od granicy Ukrainy, a Władimir Putin przyznał, że na stacjach paliw występują niedobory i problemy dla rolnictwa. Kijów przedstawił ataki jako sposób na zmniejszenie wojennych zasobów Moskwy, podczas gdy Rosja nazwała je uderzeniami terrorystycznymi i nakazała szybsze naprawy oraz wzmocnienie obrony powietrznej wokół rafinerii.

Pakistan otworzył kolejny front, uderzając w cele we wschodnim Afganistanie po ataku na obóz paramilitarny w Karaczi, w którym zginęło trzech żołnierzy. Islamabad oświadczył, że trafił w kryjówki Dżamaat-ul-Ahrar i zabił bojowników; Kabul powiedział, że zabici lub ranni zostali cywile, czego Pakistan nie potwierdził. Te epizody różnią się geografią, ale rymują się ze sobą: państwa i grupy zbrojne coraz częściej traktują paliwo, korytarze handlowe i przygraniczne schronienia jako najszybszy sposób, by presja była odczuwalna daleko od linii frontu.

Dwa wypadki lotnicze dodały ponurą paralelę do i tak już ciężkiego dnia w wiadomościach. W północno-wschodniej Francji samolot Pilatus, na którego pokładzie znajdowali się pilot, pięciu instruktorów spadochroniarstwa i pięciu uczestników pierwszego skoku tandemowego, rozbił się krótko po starcie z lotniska Nancy-Essey, zabijając wszystkie 11 osób na pokładzie. Maszyna spadła w pobliżu domów i supermarketu, ale nikt na ziemi nie ucierpiał, a francuscy śledczy poinformowali, że podejrzewana jest usterka techniczna.

W Arabii Saudyjskiej śmigłowiec obsługiwany przez Saudi Aramco rozbił się w Ras Tanura na wschodnim wybrzeżu królestwa, zabijając wszystkie 14 osób na pokładzie. Władze wszczęły śledztwo i nie przedstawiły żadnych dowodów na wrogie działania, mimo napiętego tła w Zatoce Perskiej. Znaczenie Ras Tanura wykracza daleko poza miejsce wypadku: znajduje się tam rafineria o mocy przerobowej 550 000 baryłek dziennie, położona w pobliżu terminalu naftowego, który dopiero niedawno wznowił załadunek ropy po zawieszeniu związanym z wojną w regionie.

Francuska katastrofa będzie sprawdzianem nadzoru nad intensywnym lotnictwem rekreacyjnym, podczas gdy saudyjska katastrofa sprawdzi zaufanie do transportu przemysłowego wokół kluczowej infrastruktury energetycznej. Bezpieczeństwo lotnicze często posuwa się naprzód po tragedii, ale tym razem pytania obejmują zarówno weekendową przygodę, jak i hydraulikę gospodarki naftowej.

Wojsko Ugandy wystąpiło bezpośrednio przeciwko największej niezależnej grupie medialnej w kraju, zmuszając Daily Monitor, NTV Uganda, Spark TV oraz kilka stacji radiowych do zejścia z anteny. Żołnierze otoczyli biura w Kampali, uniemożliwili pracownikom swobodne przemieszczanie się i podjęli działania po tym, jak generał Muhoozi Kainerugaba, dowódca armii i syn prezydenta Yoweriego Museveniego, ogłosił zamknięcia na X. Powiedział, że redakcje nie zostaną ponownie otwarte bez jego zgody.

Serbia pokazała inny, lecz pokrewny test wytrzymałości. Prezydent Aleksandar Vučić powiedział zwolennikom, że w ciągu kilku tygodni zrezygnuje, ale protestujący w Kraljevie potraktowali tę obietnicę jako roszadę, a nie odejście. Jego druga kadencja prezydencka i tak miała zakończyć się w 2027 roku, a konstytucja zakazuje trzeciej, więc analitycy spodziewają się, że będzie zabiegał o stanowisko premiera, podczas gdy lojalista obejmie prezydenturę.

Oba przypadki pokazują, jak rządzący radzą sobie z presją, nie oddając kontroli. Rodzina rządząca Ugandą zamknęła mikrofony; dominujący przywódca Serbii może zamienić gabinety. Dla obywateli praktyczne pytanie brzmi nie to, czy zmienia się tytuł albo czy nadawca wraca, lecz czy instytucje potrafią oprzeć się traktowaniu ich jak mebli w domu jednej rodziny.