Donald Trump zapowiada dymisję szefa Fed Jerome’a Powella do 15 maja

Prezydent Donald Trump zagroził dymisją szefa Rezerwy Federalnej, Jerome’a Powella, jeśli ten nie ustąpi ze stanowiska do 15 maja 2026 roku. Jest to kulminacja trwającego od miesięcy sporu o stopy procentowe oraz śledztwa karnego dotyczącego renowacji siedziby głównej banku centralnego w Waszyngtonie, której koszt wyniósł 2.5 (miliarda USD) — koszt renowacji siedziby Fed objęty dochodzeniem DOJ. Trump ogłosił swoją decyzję w środowym wywiadzie dla Fox Business, mówiąc o Powellu: „Jeśli nie odejdzie w terminie – wstrzymywałem się z jego zwolnieniem, chciałem go zwolnić, ale nie lubię budzić kontrowersji. Chcę unikać kontrowersji, ale on zostanie zwolniony”. Prezydent wykluczył jednocześnie wycofanie śledztwa prowadzonego przez DOJ, określając je nie tylko jako dochodzenie karne, ale także jako „badanie niekompetencji” Powella. Kandydat Trumpa na następcę Powella, Kevin Warsh, ma pojawić się przed Senacką Komisją Bankową 21 kwietnia. Oznacza to, że na pełne zatwierdzenie kandydatury przed terminem 15 maja pozostaną tylko 24 dni, w tym zaledwie 13 dni posiedzeń Senatu. Jeden republikański senator blokuje nominację WarshaSenator Thom Tillis, Republikanin z Karoliny Północnej zasiadający w Komisji Bankowej, zapowiedział blokowanie nominacji Warsha do czasu zakończenia śledztwa DOJ przeciwko Powellowi. Stanowi to poważną przeszkodę dla Białego Domu, gdyż przy rozkładzie głosów 13 do 11 na korzyść Republikanów, sprzeciw samego Tillisa wystarczy do doprowadzenia do pata. Trump w rozmowie z Fox Business przyznał, że jeśli Tillis nie zmieni zdania, będzie „musiał z tym żyć”, jednocześnie bagatelizując postawę senatora jako gest polityka kończącego karierę. Warsh, który zasiadał w Radzie Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej w latach 2006–2011, otrzymał sygnały poparcia od innych Republikanów. Jednak obawy części partii dotyczące wpływu śledztwa DOJ na niezależność banku centralnego zagrażają uzyskaniu wymaganych 51 głosów w Senacie. Scott Alvarez, były główny radca prawny Fed, ocenił sytuację wprost: „„Są bliscy porażki na własne życzenie przez prowadzenie tego niepopartego dowodami politycznego śledztwa”” — Scott Alvarez via The New York Times. Nawet jeśli Biały Dom spróbowałby ominąć komisję, ogólny niepokój Republikanów sprawia, że zatwierdzenie kandydatury na posiedzeniu plenarnym przed 15 maja jest mało prawdopodobne. Sędzia uchylił wezwania, ale prokuratorzy i tak się pojawiliSędzia federalny James Boasberg uchylił w styczniu wezwania DOJ skierowane do Fed, orzekając, że dochodzenie wydaje się mieć na celu wywieranie nacisku na Powella, a nie wykrycie rzeczywistych nieprawidłowości. „„Rząd nie przedstawił żadnych dowodów na to, że Powell popełnił jakiekolwiek przestępstwo poza narażeniem się prezydentowi. Istnieje mnóstwo dowodów na to, że dominującym (jeśli nie jedynym) celem wezwań jest nękanie i naciskanie na Powella, aby albo uległ prezydentowi, albo ustąpił miejsca nowemu szefowi Fed”” — James Boasberg via NPR. Boasberg odrzucił później wniosek departamentu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mimo to, jak donoszą „The Wall Street Journal” i „The New York Times”, dwóch prokuratorów i śledczy z biura prokurator federalnej Jeanine Pirro pojawili się bez zapowiedzi na placu budowy siedziby Fed, żądając oprowadzenia. Pełnomocnik Fed, Robert Hur, określił to jako próbę obejścia nakazu sądowego. Pirro, pełniąca funkcję prokuratora federalnego dla Dystryktu Kolumbii od maja 2025 roku i będąca sojuszniczką Trumpa, broniła śledztwa, twierdząc, że projekt budowlany przekraczający budżet o niemal 80 procent wymaga kontroli. Tymczasem według Al Jazeery, prokurator federalny przyznał w marcu, że dochodzenie nie wykazało śladów przestępstwa. Powell nie ustępuje, Sąd Najwyższy rozważa równoległy spórPowell zapowiedział, że nie zamierza odchodzić bez walki. Stwierdził, że jeśli następca nie zostanie zatwierdzony przed końcem jego kadencji, będzie pełnił funkcję tymczasowego przewodniczącego (chair pro tem), co według niego jest przewidziane przez prawo i stosowane już w przeszłości. „„Tego wymaga prawo. I tak właśnie postąpimy w tej sytuacji”” — Jerome Powell via NPR. Niezależnie od przewodniczenia, kadencja Powella jako gubernatora Fed wygasa dopiero w styczniu 2028 roku, co daje mu podstawę prawną do pozostania w Radzie przez blisko dwa lata i uniemożliwia Trumpowi obsadzenie tego miejsca. Powell zadeklarował również, że nie opuści Rady dopóki śledztwo DOJ nie zostanie zakończone w sposób transparentny. Sytuacja prawna dotycząca odwoływania urzędników Fed pozostaje niejasna: Sąd Najwyższy bada obecnie legalność próby zwolnienia przez Trumpa gubernator Lisy Cook, pozwalając jej na pozostanie na stanowisku do czasu rozstrzygnięcia. Niektórzy sojusznicy Trumpa sugerują, że prezydent mógłby wyznaczyć jednego z obecnych nominatów – Stephena Mirana, Michelle Bowman lub Christophera Wallera – na pełniącego obowiązki szefa Fed, opierając się na opinii prawnej z czasów administracji Cartera oraz dokumencie z 1983 roku autorstwa Johna Robertsa. Rezerwa Federalna działa w oparciu o ustawowe gwarancje niezależności od czasu swojego powstania w 1913 roku. Tradycja, zgodnie z którą urzędujący przewodniczący może pozostać na stanowisku jako przewodniczący pro tem do czasu zatwierdzenia następcy, ma precedensy w poprzednich administracjach, w tym w przypadkach dotyczących samego Powella. Kwestia prawna, czy prezydent może odwołać gubernatora Fed bez podania przyczyny, nie została ostatecznie rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy, co czyni sprawę Cook potencjalnie przełomowym wyrokiem dla ładu korporacyjnego banku centralnego.