Włoski raport podatkowy: 19% najlepiej zarabiających płaci 65% podatku dochodowego

Koncentracja podatków u szczytu

Dane z rocznego obserwatorium przychodów fiskalnych Itinerari Previdenziali, zaprezentowane w Narodowej Radzie ds. Gospodarki i Pracy (CNEL) w Rzymie wraz z konfederacją menedżerów CIDA, pokazują wyraźny podział w bazie włoskiego podatku dochodowego (Irpef). Spośród 58 milionów mieszkańców 42 837 963 złożyło deklaracje podatkowe za 2024 rok, a 34 105 072 zapłaciło co najmniej jeden euro podatku. Około 24,8 miliona mieszkańców zapłaciło zero Irpef. Wśród osób składających deklaracje 18,78% podatników (nieco poniżej 8 milionów osób wykazujących roczne dochody brutto powyżej 35 000 euro) wygenerowało 65% z 216,24 mld euro zebranych łącznie z Irpef i lokalnych dopłat.

Podział w niższych przedziałach dochodowych

U podstaw piramidy dochodowej podatnicy deklarujący do 20 000 euro stanowią 47% wszystkich składających deklaracje (prawie 20,2 miliona osób), ale wnoszą jedynie 5% całkowitych przychodów z Irpef. Osoby zarabiające do 7 500 euro (7 968 832 osoby) płaciły średnio 19 euro rocznie, podczas gdy 7 426 239 osób zarabiających między 7 500 a 15 000 euro płaciło średnio 204 euro. Podatnicy wykazujący dochód między 15 000 a 20 000 euro płacili średnio 1 773 euro, co jest kwotą niższą od średniego krajowego wydatku na opiekę zdrowotną na mieszkańca wynoszącego 2 347 euro. Łącznie 69,78% podatników zarabiających poniżej 29 000 euro zapłaciło 21,33% podatku, czyli około 46 mld euro.

Wysokie zarobki a progresja podatkowa

Z kolei górne warstwy podatników odpowiadają za większość wpływów publicznych. Grupa 745 615 osób deklarujących ponad 100 000 euro (1,75% składających deklaracje) zapłaciła 22,25% całkowitego Irpef. Na najwyższym poziomie 58 700 podatników zarabiających powyżej 300 000 euro (0,1% populacji) wpłaciło 14,03 mld euro, czyli 6,49% całości, co przewyższa 10,84 mld euro zapłacone łącznie przez wszystkie 27,8 miliona mieszkańców zarabiających poniżej 20 000 euro. Alberto Brambilla, prezes Itinerari Previdenziali, podczas prezentacji zwrócił uwagę na złożony charakter włoskich ram podatkowych.

Trzecią kwestią jest progresja, którą można by niemal nazwać ukrytą, ponieważ nigdy nie wskazują na nią zwolennicy obniżek podatków. Rzadko biorą oni pod uwagę, że wraz ze wzrostem dochodów odliczenia, premie i ulgi maleją, aż do całkowitego zniknięcia, co w sposób dorozumiany zachęca do zaniżania deklarowanych dochodów.

Koszty opieki społecznej a bezpośrednie wpływy podatkowe

Całkowity dochód brutto wykazany we Włoszech wzrósł w 2024 roku o 4,73% do 1 076 mld euro, przewyższając nominalny wzrost PKB o 2,85%. Podatki bezpośrednie, w tym Irpef, podatek od osób prawnych (Ires) i regionalny podatek od produkcji (Irap), przyniosły w 2024 roku 325,27 mld euro. Całość tych przychodów, wraz z 7 mld euro z podatków pośrednich, była potrzebna na sfinansowanie 138,33 mld euro na opiekę zdrowotną, 180,5 mld euro na pomoc społeczną oraz 13,5 mld euro na opiekę społeczną samorządów. Stefano Cuzzilla, prezes CIDA, odniósł się do tej nierównowagi.

Dziś mniej niż 19% podatników samodzielnie utrzymuje prawie dwie trzecie całego Irpef.

Kategorie zatrudnienia i debaty polityczne

Wśród pracowników najemnych 61,4% zarabia do 26 000 euro i płaci 12,64% podatku Irpef w tej kategorii, podczas gdy 16,46% zarabiających powyżej 35 000 euro płaci 63,14%. Wśród emerytów 16,4% deklarujących powyżej 35 000 euro pokrywa 49,7% całości. Osoby samozatrudnione wpłaciły 25,64 mld euro (11,86% całkowitego Irpef), przy czym 36,89% zarabiających powyżej 35 000 euro wygenerowało 88,88% wpłat sektora. Aby zająć się tą dystrybucją, CIDA zaproponowała ujednoliconą bazę danych pomocy, zrewidowane kryteria opieki społecznej oraz zaktualizowany wskaźnik ISEE, podczas gdy włoski rząd rozważa obniżenie stawki podatkowej z 43% do 33% dla przedziałów między 50 000 a 60 000 euro.