W skrócie
Istat szacuje łączną wartość na 218,2 mld euro w 2024 roku, co oznacza wzrost o 0,3 proc. z 217,6 mld euro, podczas gdy jej udział w PKB spadł z 10,2 proc. do 9,9 proc.
Liczba nieregularnych pełnoetatowych jednostek pracy wzrosła w 2024 roku o ponad 145 tys., przy czym liczba nieregularnych pracowników najemnych wzrosła o 5,4 proc. wobec 1,6 proc. wzrostu pracy legalnej.
Działalność nielegalna spadła o 0,9 proc. do 19,8 mld euro, podczas gdy szara strefa osiąga 30,7 proc. wartości dodanej w pozostałych usługach osobistych.
Główne dane
Istat, włoski krajowy urząd statystyczny, szacuje wartość szarej strefy w 2024 roku na 218,2 mld euro, co oznacza wzrost o 0,3 proc. z 217,6 mld euro w 2023 roku. PKB w cenach bieżących wzrosło w tym samym czasie o 3,2 proc., dlatego udział szarej strefy w PKB spadł z 10,2 proc. do 9,9 proc. Istat opublikował te dane w piątek, 16 października 2026 roku.
- 2023
- 10.2 % PKB
- 2024
- 9.9 % PKB
Dane z tekstu artykułu
Gospodarka nieformalna, obejmująca pracę nierejestrowaną oraz zaniżone przychody i koszty, odpowiadała za 198,4 mld euro, czyli o 0,8 mld więcej niż rok wcześniej. Działalność nielegalna spadła w tym samym okresie o 0,9 proc., do 19,8 mld euro. Raport określa udział komponentu nielegalnego w szarej strefie na 9,1 proc., co stanowi spadek o jeden punkt procentowy względem poziomu z 2021 roku.
- Gospodarka nieformalna
- 198.4 mld euro
- Działalność nielegalna
- 19.8 mld euro
Dane z tekstu artykułu
Praca nieregularna wciąż rośnie
To właśnie praca nieregularna napędza wzrost całkowitej wartości szarej strefy. Istat doliczył się 3,277 mln pełnoetatowych jednostek pracy (ULA) w sektorze nieregularnym w 2024 roku, z czego 2,396 mln to pracownicy najemni. Oznacza to wzrost o ponad 145 tys. jednostek, czyli o 4,6 proc. względem 2023 roku. Liczba nieregularnych pracowników najemnych wzrosła o 5,4 proc. (121,8 tys.), podczas gdy liczba nieregularnych samozatrudnionych wzrosła o 2,7 proc. (23,4 tys.). Praca legalna wzrosła w tym samym roku o 1,6 proc., przy czym liczba legalnie zatrudnionych pracowników wzrosła o 2,9 proc., a liczba legalnie samozatrudnionych spadła o 1,6 proc. Wartość dodana z pracy nieregularnej wzrosła o 3,9 proc., czyli o około 3,1 mld euro, a jej udział w szarej strefie osiągnął 36,8 proc. (wzrost z 35,5 proc.). Istat definiuje pozycje nieregularne jako takie, które naruszają przepisy podatkowe lub składkowe, a także działalność nielegalną, której nie można zaobserwować bezpośrednio poprzez firmy, instytucje lub źródła administracyjne.
- 2021
- 2.98 mln ULA
- 2023
- 3.13 mln ULA
- 2024
- 3.277 mln ULA
Dane z tekstu artykułu
Dłuższy trend i debata polityczna
Gazeta Il Fatto Quotidiano, analizując te same dane Istat, wskazuje na 2,98 mln jednostek nieregularnych w 2021 roku i twierdzi, że liczba ta była stabilna w 2022 roku, po czym wzrosła do 3,13 mln w 2023 roku. W porównaniu z 2022 rokiem gazeta doliczyła się 298 tys. więcej jednostek nieregularnych oraz wzrostu wskaźnika pracy nierejestrowanej z 12,5 proc. do 13,1 proc. Dziennik argumentuje, że zniesienie dochodu obywatelskiego (reddito di cittadinanza) przez rząd Giorgii Meloni nie ograniczyło pracy nierejestrowanej, choć przyznaje, że dane nie dowodzą bezpośredniego związku przyczynowego. Według gazety rząd pod koniec 2023 roku, podczas renegocjacji włoskiego Krajowego Planu Odbudowy (PNRR) z Brukselą, uzyskał usunięcie zobowiązania do zmniejszenia pracy nieregularnej o 2 punkty procentowe względem 2020 roku. Zobowiązanie to zastąpiono ustaleniami dotyczącymi inspekcji, centrów zatrudnienia i portalu krajowego.
Gdzie znajduje się szara strefa
Dane Istat pokazują, że szara strefa osiąga 30,7 proc. wartości dodanej w pozostałych usługach osobistych, a następnie w handlu, transporcie, zakwaterowaniu i gastronomii (18,5 proc.) oraz budownictwie (17,7 proc.). W rolnictwie sama praca nieregularna odpowiada za 15,2 proc. wartości dodanej sektora, podczas gdy w przemyśle wskaźnik ten waha się między 0,9 proc. a 2,8 proc. Niezadeklarowane napiwki i czynsze spadły o 13,1 proc., czyli o 1,6 mld euro. Handel narkotykami przyniósł 14,9 mld euro wartości dodanej, o 0,4 mld mniej niż w 2023 roku, podczas gdy usługi prostytucji wzrosły o 2,8 proc., do 4,2 mld euro. Przemyt papierosów pozostał marginalny, osiągając 0,6 mld euro wartości dodanej, co stanowi 3,1 proc. działalności nielegalnej.
Reakcje
Francesco Seghezzi, prezes Adapt, stwierdził, że liczby te powinny skłonić do skupienia się nie tylko na liczbie zatrudnionych, ale także na warunkach pracy.
„To sygnał, który powinien skłonić nas do przyjrzenia się nie tylko liczbie zatrudnionych osób, ale także warunkom, w jakich pracują.”
Związek zawodowy Cgil wezwał natomiast do zmiany kursu w polityce gospodarczej.
„Te liczby potwierdzają porażkę strategii realizowanej przez rząd w ostatnich latach. Potrzebna jest radykalna zmiana.”
Raport Istat wykorzystuje rok 2024 jako rok odniesienia dla wszystkich przytoczonych danych.