Departament Stanu USA: ratyfikacja memorandum Turcja-Libia jest prowokacyjna

Od zachęty do odrzucenia

W środę 21 października 2026 r. Departament Stanu zachęcał do rozmów na temat delimitacji morskiej, wskazując na korzyści gospodarcze płynące z porozumienia. Nowe oświadczenie, przekazane gazecie Kathimerini w niedzielę 25 października 2026 r., idzie dalej, wyraźnie potępiając ratyfikację ogłoszoną przez Izbę Reprezentantów wschodniej Libii. Departament twierdzi, że komunikat zwiększył napięcie w regionie, stanowisko USA w tej sprawie pozostaje niezmienne, a ruch ten jest niekonstruktywny. Brzmienie drugiej odpowiedzi jest zatem ostrzejsze niż pierwszej, która koncentrowała się na korzyściach płynących z negocjacji.

„Ogłoszenie ratyfikacji memorandum o porozumieniu między Turcją a Libią w sprawie delimitacji morskiej zwiększyło napięcie w regionie, nie jest konstruktywne i jest prowokacyjne.”

Czego Waszyngton oczekuje od stron

Departament zachęca wszystkie kraje, w tym partnerów we wschodniej części Morza Śródziemnego, do rozstrzygania sporów morskich poprzez negocjacje w dobrej wierze oraz unikanie wszelkich prowokacyjnych działań. Określa Grecję i Turcję jako sojuszników z NATO i wzywa je do prowadzenia dialogu dwustronnego w kwestiach spornych. Według oświadczenia pokojowe rozwiązanie takich sporów otworzyłoby drogę do inwestycji komercyjnych i poszukiwań, z których skorzystałby cały region. Wezwanie do dialogu pojawiło się już w odpowiedzi dla Kathimerini z 21 października, jednak nowy tekst dodaje wyraźne odrzucenie ratyfikacji oraz sformułowanie o unikaniu prowokacyjnych działań.

„Grecja i Turcja są sojusznikami w NATO. Zachęcamy je do prowadzenia dialogu dwustronnego w celu rozwiązania wszelkich punktów spornych.”

Lobbing przed drugim oświadczeniem

Między dwoma oświadczeniami Departamentu, Grecko-Amerykańska Rada Przywódcza (HALC) wysłała list do sekretarza stanu USA Marco Rubio. W piśmie tym HALC zwróciła się do Departamentu Stanu o zajęcie jasnego i publicznego stanowiska przeciwko memorandum Turcja-Libia. Drugie oświadczenie zostało wydane po tej prośbie, choć źródła nie podają, czy było to bezpośrednią odpowiedzią na list. Nowy tekst Departamentu pojawia się zatem w momencie, gdy żądanie rady jest już znane.

Czego dotyczy spór

Memorandum to porozumienie między Turcją a Libią w sprawie delimitacji morskiej, a źródła wskazują, że jego ratyfikacja przez wschodnią Izbę Reprezentantów Libii była impulsem do zmiany tonu komunikatu. Departament wiąże rozstrzygnięcie sporu z inwestycjami komercyjnymi i poszukiwaniami, które przyniosłyby korzyści szerszemu regionowi. Wcześniejsza odpowiedź, wysłana do Kathimerini 21 października, już wcześniej wzywała do negocjacji w dobrej wierze w tej samej sprawie. Źródła nie opisują dalszych kroków podjętych przez Grecję, Turcję lub Libię po wydaniu oświadczenia.