Parlament wycofuje się z decyzji z 2020 roku

We wtorek, 20 października 2026 r., parlament z siedzibą na wschodzie kraju jednogłośnie zatwierdził memorandum o delimitacji morskiej, które Turcja i Rząd Jedności Narodowej z Trypolisu podpisały 27 listopada 2019 roku. Porozumienie sygnowali Recep Tayyip Erdogan oraz ówczesny premier Fajiz as-Sarradż. W tym samym głosowaniu deputowani jednogłośnie uchylili dwie rezolucje z 2020 roku: rezolucję nr 1, która odrzucała ratyfikację porozumień Turcja-Trypolis, oraz rezolucję nr 6, która zrywała stosunki polityczne z Turcją. Al Jazeera zauważa, że decyzja zapadła sześć lat po wcześniejszym odrzuceniu dokumentu. Memorandum wyznacza jurysdykcję morską obu stron we wschodniej części Morza Śródziemnego, regionie cenionym za złoża surowców energetycznych.

Zbliżenie Turcji do Haftara

Zwrot Ankary w stronę wschodniej Libii poprzedził głosowanie o kilka miesięcy. Turecki minister spraw zagranicznych Hakan Fidan odwiedził Trypolis i Bengazi 11 i 12 sierpnia 2026 r., gdzie spotkał się z Chalifą Haftarem, jego synami oraz ówczesnym przewodniczącym parlamentu Aguilą Salehem, jak podaje To Vima. Al Jazeera wiąże tę zmianę z kontaktami wojskowymi z Libijską Armią Narodową Haftara, w tym z lipcową umową dotyczącą rozwoju infrastruktury wojskowej i zaawansowanych systemów nadzoru. Greckie media in.gr i Naftemporiki donoszą, że Saddam Haftar, syn Chalify Haftara, naciskał na początku października na zastąpienie Saleha deputowanym z Tobruku postrzeganym jako bliski Ankarze. To Vima wskazuje również na presję rządu Stanów Zjednoczonych w kwestii warunków porozumienia politycznego w Libii. Tarek al-Jeroushi, deputowany wschodniego parlamentu, bronił głosowania w kategoriach interesu narodowego.

„Niektóre kraje mogą być niezadowolone z tego porozumienia, ale dla nas liczy się nasz interes narodowy.”

Al Jazeera podaje, że al-Jeroushi stwierdził również, iż porozumienie wzmocni pozycję Libii jako partnera politycznego, wojskowego i gospodarczego dla kluczowych mocarstw.

Ateny odrzucają decyzję

Greckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych odrzuciło decyzję parlamentu we wtorek i określiło memorandum jako błędnie nazwane i nieważne. W oświadczeniu resortu czytamy:

„Ta decyzja nie zmienia nielegalnego, nieważnego i bezpodstawnego charakteru memorandum, które narusza międzynarodowe prawo morza.”

Według ministerstwa Turcja i Libia nie posiadają przeciwległych ani sąsiadujących wybrzeży, które mogłyby stanowić podstawę prawną dla delimitacji, a memorandum ignoruje greckie wyspy oraz ich prawa wynikające z UNCLOS i prawa zwyczajowego. Grecja powołuje się na własne umowy o delimitacji z Egiptem i Włochami oraz informuje, że powiadomiła o sprawie swoich partnerów i sojuszników. Al Jazeera donosi, że Grecja i Cypr potępiły porozumienie z 2019 roku jako poważne naruszenie prawa międzynarodowego. Naftemporiki wiąże czas decyzji z rozpoczęciem poszukiwań węglowodorów na południe od Krety w dwóch blokach będących w kręgu zainteresowań Grecji, w których zaangażowany jest Chevron, i nazywa ten moment szczególnie wrażliwym dla Aten.

Krytyka opozycji w Atenach

Rena Dourou, przewodnicząca grupy parlamentarnej SYRIZA, przeprowadziła ostry atak na premiera Kyriakosa Mitsotakisa i politykę zagraniczną rządu. W jej oświadczeniu czytamy:

„Zatwierdzenie nielegalnego i nieważnego memorandum turecko-libijskiego stanowi kolejne poważne fiasko polityki zagranicznej Nowej Demokracji.”

Dourou argumentowała, że rząd nie podążył drogą, którą uważa za opartą na prawie międzynarodowym, czyli skierowaniem sporu do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze poprzez specjalne porozumienie między Grecją a Libią. Zauważyła również, że Libia przystąpiła do Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza, w przeciwieństwie do Turcji, a Ateny nie wykorzystały tego faktu. Wezwała do zmiany greckiej polityki zagranicznej w stronę prawa międzynarodowego i obrony interesów narodowych.