USA planują gwałtowne ograniczenie liczby samolotów i okrętów NATO, przerzucają lotniskowiec i okręt podwodny do Indo-Pacyfiku

Planowane cięcia w szczegółach

Stany Zjednoczone zamierzają zmniejszyć liczbę myśliwców F-16 i F-15E dostępnych dla operacji NATO ze około 150 do 100, a także ograniczyć liczbę samolotów rozpoznania morskiego z 26 do 15. Wszystkie osiem powietrznych cystern paliwowych dotychczas przydzielonych do misji europejskich zostałoby wycofane. Poza ograniczeniami w lotnictwie, propozycja zakłada przerzucenie okrętu podwodnego z rakietami, lotniskowca, kilku okrętów wojennych oraz jednej z dwóch grup bombowców obecnie przydzielonych do obrony Europy. Pentagon nie skomentował tych liczb, ale Europejskie Dowództwo USA przyznało w zeszłym tygodniu, że prowadzi przegląd zobowiązań, deklarując „dopasowanie” swojego wkładu do Modelu Sił NATO. „New York Times”, który ujawnił sprawę, zauważył, że plan został szczegółowo opisany w pisemnym dokumencie, a jego dane nie zostały zakwestionowane przez administrację Trumpa.

Zmiana strategicznego priorytetu

Dokument przekazany sojusznikom na początku czerwca daje jak dotąd najbardziej wyraźny obraz determinacji administracji Trumpa, by zmniejszyć obecność wojskową USA w Europie i skierować zasoby w stronę Indo-Pacyfiku. Majowy raport Reutera już wcześniej sygnalizował zamiar Waszyngtonu, by ograniczyć zdolności oferowane sojusznikom podczas poważnych kryzysów. Tempo zmian może być szybsze, niż spodziewały się niektóre europejskie stolice; amerykańscy urzędnicy wskazali, że środki wejdą w życie „w najbliższej przyszłości”, nie podając dokładnego kalendarza. Obserwatorzy ostrzegają, że cięcia mogą osłabić pozycję odstraszania NATO w momencie, gdy wojna Rosji z Ukrainą wciąż wystawia na próbę bezpieczeństwo Europy. Oczekuje się, że redukcje ograniczą zdolności NATO do przeprowadzania dalekosiężnych uderzeń i patroli morskich – funkcji, które w dużym stopniu opierały się na amerykańskich zasobach.

Dzielenie się kosztami i szczyt w Ankarze

Proponowane redukcje zbiegają się z ciągłą presją Białego Domu na rządy europejskie, by zwiększyły wydatki na obronność do 3,5 proc. PKB. Prezydent Trump wielokrotnie oskarżał sojuszników o niedoinwestowanie własnych armii i nadmierne poleganie na amerykańskiej ochronie. Ta kwestia będzie dominować na najbliższym szczycie NATO zaplanowanym na początek lipca w Ankarze w Turcji, na którym spodziewana jest obecność wszystkich 32 państw członkowskich. Trump potwierdził swój udział.

Wciąż jesteśmy w NATO, ale NATO wymaga znaczących zmian.

Amerykański sekretarz stanu Marco Rubio wypowiedział te słowa na początku czerwca, podkreślając dążenie Waszyngtonu do gruntownej przebudowy modelu funkcjonowania sojuszu.

Reakcja Europy i plany awaryjne

Europejscy urzędnicy, zaskoczeni tempem i zakresem cięć, starają się ocenić ich skutki. Kilka państw UE w ostatnich latach przyspieszyło własne programy przezbrojenia, napędzane wojną w Ukrainie i niepewnością co do trwałości amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa. Mimo że poziom amerykańskich wojsk na kontynencie pozostanie znaczny – Trump ogłosił niedawno rozmieszczenie około 5000 dodatkowych żołnierzy w Polsce, wkrótce po tym, jak nakazał wycofanie podobnej liczby z Niemiec – utrata zaawansowanych środków wsparcia, takich jak cysterny, okręty podwodne i bombowce, będzie trudna do zastąpienia w krótkim okresie. Analitycy ostrzegają, że zmniejszona obecność amerykańska na pierwszej linii może osłabić zdolność NATO do monitorowania rosyjskiej aktywności wojskowej i prowadzenia złożonych operacji na dystans, nawet jeśli sojusz zapewnia, że jego zobowiązanie do obrony zbiorowej pozostaje niezmienne.