Ministrowie spraw wewnętrznych UE zatwierdzają zaostrzenie przepisów deportacyjnych i debatują nad zawieszeniem azylu po kryzysie w Ceucie

Nowa dyrektywa powrotowa zatwierdzona

Podczas czwartkowego posiedzenia Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Luksemburgu unijni ministrowie formalnie zatwierdzili dyrektywę wprowadzającą surowsze zasady deportacji osób, których wnioski o azyl zostały odrzucone. Zgodnie z nowymi przepisami decyzje o powrocie wydane przez jedno państwo członkowskie będą wzajemnie uznawane w całej Unii Europejskiej, co uniemożliwi osobom z negatywną decyzją azylową przenoszenie się do innego kraju członkowskiego. Dyrektywa wejdzie w życie dzień po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Obywatele państw trzecich, którzy odmawiają współpracy z organami deportacyjnymi, muszą liczyć się z karami, w tym ograniczeniem świadczeń socjalnych, grzywnami administracyjnymi oraz sankcjami karnymi przewidzianymi w prawie krajowym. Osoby uznane za zagrożenie dla bezpieczeństwa mogą otrzymać bezterminowy zakaz wjazdu. Szwajcaria, uczestnicząca w porozumieniach z Schengen i Dublinem i reprezentowana przez sekretarza stanu Vincenzo Mascioliego, zachowała dobrowolne wzajemne uznawanie decyzji po tym, jak radca federalny Beat Jans argumentował, że automatyczne uznawanie mogłoby spowolnić szwajcarskie deportacje.

Mechanizm kryzysowy i zawieszenie azylu

Dyskusje w Luksemburgu zdominowały skutki kryzysu granicznego z końca lipca 2026 r., kiedy w ciągu kilku dni około 70 tys. migrantów przekroczyło granicę z Maroka do hiszpańskiej eksklawy Ceuta. Komisarz UE ds. migracji Magnus Brunner przedstawił mechanizm kryzysowy, który ma zapewnić państwom członkowskim szybsze i bardziej elastyczne narzędzia w obliczu nagłych masowych przekroczeń granicy. Wśród propozycji znajduje się uprawnienie nadzwyczajne pozwalające państwom członkowskim na tymczasowe wstrzymanie rozpatrywania wniosków o azyl w przypadku ogromnego napływu migrantów. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen opowiadała się za rozszerzeniem tych uprawnień w swoim corocznym przemówieniu do Parlamentu Europejskiego.

Wydarzenia tego lata pokazują jasno, że musimy mieć więcej opcji.

Holenderski minister ds. migracji Van den Brink poparł opcję zawieszenia, opisując masowe przekraczanie granicy jako bezpośrednie jej naruszenie, które wymaga natychmiastowych działań odpychających.

Uważam, że to jedyny sposób, by sobie z tym poradzić. Ponieważ tak duża grupa ludzi przekraczająca granicę, właściwie szturmująca ją, oznacza po prostu jej naruszenie. Trzeba to natychmiast przywrócić, odpychając tę grupę z powrotem.

Ośrodki powrotowe poza UE

Nowe ramy prawne umożliwiają państwom członkowskim tworzenie ośrodków powrotowych w krajach trzecich spoza UE na podstawie umów dwustronnych, przy czym wyraźnie wyłączono z transferów małoletnich bez opieki. Przed główną sesją rady ministrowie z grupy pięciu państw (Niemcy, Holandia, Austria, Grecja i Dania) spotkali się, aby skoordynować wysiłki na rzecz utworzenia zewnętrznego ośrodka powrotowego. Niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt potwierdził, że trwają negocjacje z potencjalnymi krajami przyjmującymi i prognozuje, że porozumienie może zostać zawarte przed końcem roku. Duński minister ds. migracji Morten Bødskov stwierdził, że rozmowy w grupie pięciu państw postępują. W przygotowawczych dyskusjach wziął również udział grecki minister ds. migracji Thanos Plevris.

To innowacyjne rozwiązania, które są teraz zabezpieczane prawnie.

Rozszerzony mandat Frontexu

Ministrowie dokonali również przeglądu nadchodzących propozycji Komisji Europejskiej dotyczących rozszerzenia mandatu operacyjnego Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex). Komisja planuje w najbliższych tygodniach przedstawić przepisy mające na celu zwiększenie liczby personelu agencji, bezpośrednie zaangażowanie Frontexu w deportacje migrantów do krajów spoza UE oraz upoważnienie agencji do monitorowania mediów społecznościowych w poszukiwaniu wczesnych sygnałów o wzmożonym ruchu na granicach. Alexander Dobrindt wezwał do utworzenia jednostek szybkiego reagowania Frontexu zdolnych do rozmieszczenia w ciągu 24 godzin, argumentując, że blok musi przeciwdziałać sieciom przemytniczym i zjawisku wykorzystywania migracji jako broni. Szerszy pakiet nadzwyczajny zostanie przedłożony szefom rządów UE na najbliższym szczycie Rady Europejskiej.