Porozumienie ministerialne w Kopenhadze

Ministrowie z Danii, Niemiec, Austrii, Holandii i Grecji spotkali się 4 września 2026 roku w Kopenhadze, aby sformalizować plany dotyczące ośrodków powrotowych dla migrantów poza granicami Unii Europejskiej. Koalicja, znana jako Grupa Pięciu, uzgodniła wspólne warunki negocjacyjne umów z państwami przyjmującymi spoza UE. Duński minister ds. imigracji i integracji Morten Bødskov prowadził dyskusje z niemieckim ministrem spraw wewnętrznych Alexandrem Dobrindtem oraz greckim ministrem ds. migracji i azylu Thanosem Plevrisem. W spotkaniu w Danii uczestniczył również unijny komisarz ds. migracji Magnus Brunner. Rządy państw uczestniczących zadeklarowały chęć sfinalizowania porozumienia z krajem partnerskim na przełomie roku i przygotowania pierwszych lotów deportacyjnych do końca 2027 roku.

„Oznacza to, że ze strony duńskiej spodziewamy się być gotowi na wysłanie pierwszych cudzoziemców do kraju partnerskiego do końca przyszłego roku.”

Kandydaci na partnerów i negocjacje techniczne

Koalicja potwierdziła, że trwają wstępne rozmowy techniczne z kilkoma potencjalnymi rządami przyjmującymi, choć ministrowie odmówili podania konkretnych nazw podczas konferencji prasowej. Dyskusje dyplomatyczne koncentrują się na potencjalnych partnerach w Afryce i Azji Środkowej, przy czym wśród rozważanych kandydatów wymieniono Rwandę, Ugandę i Uzbekistan. Niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt stwierdził, że proponowane ośrodki mają na celu rozbicie modelu operacyjnego sieci przemytników ludzi i ograniczenie nielegalnych przyjazdów. Pięć rządów planuje przyspieszyć negocjacje podczas kolejnego spotkania ministerialnego zaplanowanego na koniec września 2026 roku w Monachium. Grecki minister ds. migracji Thanos Plevris przekazał, że dialog techniczny postępuje i wyraził optymizm co do szybkiego potwierdzenia kraju partnerskiego.

„Chcemy w tym roku osiągnąć porozumienie z państwami trzecimi, które umożliwi następnie stworzenie ośrodków powrotowych.”

Zakres działań i tło polityki europejskiej

Inicjatywa opiera się na zmianach wprowadzonych w czerwcu 2026 roku, kiedy Parlament Europejski zatwierdził reformę przepisów migracyjnych i powrotowych, tworząc podstawy prawne dla placówek zewnętrznych. Ta zmiana legislacyjna była następstwem inicjatywy 19 państw członkowskich UE, w tym Danii, Włoch, Holandii i Austrii, wzywających do wprowadzenia mechanizmów powrotowych w krajach trzecich. Zgodnie z ramami omawianymi w Kopenhadze, ośrodki powrotowe miałyby początkowo przyjmować osoby z odrzuconymi wnioskami azylowymi oraz osoby podlegające nakazom deportacji, których nie można bezpośrednio odesłać do krajów pochodzenia z powodu braku dokumentów podróży lub odmowy wjazdu. Urzędnicy zaznaczyli, że w przyszłych fazach placówki mogłyby zostać rozszerzone o rozpatrywanie wstępnych wniosków o azyl poza terytorium Europy.

Obawy dotyczące praw człowieka i wyzwania prawne

Dążenie do utworzenia ośrodków powrotowych poza Europą spotkało się z krytyką organów nadzorczych i organizacji praw człowieka. W lipcu 2026 roku Rada Europy ostrzegła, że przenoszenie cudzoziemców do państw trzecich wiąże się z poważnym ryzykiem dla praw człowieka, wskazując na niebezpieczeństwo arbitralnego zatrzymania i złego traktowania. Organizacje pozarządowe zapowiedziały sprzeciw wobec tych ram, powołując się na wcześniejsze trudności z procesami zewnętrznymi, w tym włoskimi ośrodkami w Albanii i wcześniejszymi duńskimi propozycjami dotyczącymi Rwandy. Choć Komisja Europejska zatwierdziła ogólne ramy prawne w ramach zaktualizowanego paktu, Unia Europejska jako całość nie osiągnęła konsensusu w sprawie wspólnego wdrażania ośrodków detencyjnych w krajach trzecich.