Parlament Turyngii przeprowadził pierwsze w Niemczech wysłuchanie w sprawie delegalizacji AfD

Pierwsze parlamentarne wysłuchanie w sprawie zakazu AfD

W środę wieczorem, 30 września 2026 r., komisja wymiaru sprawiedliwości parlamentu krajowego Turyngii w Erfurcie przeprowadziła pierwsze w niemieckim parlamencie publiczne wysłuchanie dotyczące potencjalnego zakazu działalności Alternatywy dla Niemiec (AfD). Sesja, która trwała do północy, analizowała wymogi prawne i argumenty polityczne wokół konstytucyjnej delegalizacji. Inicjatywa wywodzi się z wniosku partii Lewica (Die Linke), wzywającego rząd Turyngii do poparcia formalnego wniosku o delegalizację w Bundesracie. Podczas obrad zeznania złożyło ośmiu prawników i ekspertów, obok gości zaproszonych przez grupy parlamentarne.

Świadectwo historycznych analogii

Niemiecki artysta i autor Hape Kerkeling wystąpił przed komisją na zaproszenie Die Linke, przemawiając jako potomek ofiary narodowego socjalizmu, a nie ekspert prawny. Kerkeling wskazał na bliskość obozu koncentracyjnego Buchenwald i przypomniał, że NSDAP po raz pierwszy weszła do rządu w Turyngii w 1930 r., trzy lata przed przejęciem władzy w kraju. Argumentował, że bagatelizowanie zbrodni nazistowskich narusza podstawowy porządek konstytucyjny.

„Partia, która czerpie swoje istnienie z podsycania nienawiści wobec mniejszości, nie ma miejsca w naszym kraju z jego straszną historią. Kto relatywizuje, trywializuje lub umniejsza zbrodnie z lat 1933–1945, opuszcza grunt Ustawy Zasadniczej.”

Kerkeling wezwał ustawodawców do wykorzystania swoich wpływów w Bundesracie, ostrzegając, że zwlekanie z działaniami pozwoli partii na dalszą radykalizację.

Dowody prawne i obrona partii

Eksperci prawni przedstawili podczas wysłuchania obszerną dokumentację. Valentina Chiofalo, współautorka badania przeprowadzonego przez Gesellschaft für Freiheitsrechte, szczegółowo omówiła raport zawierający 2500 udokumentowanych przykładów niekonstytucyjnych wypowiedzi i planów działaczy AfD, przywołując propozycje więzienia opozycyjnych polityków i ograniczania praw obywatelskich ze względu na pochodzenie. Prawnik Hendrik Cremer argumentował, że partia działa w tradycji narodowego socjalizmu i ostrzegł, że zbyt długie czekanie może uniemożliwić skuteczną obronę demokracji. Prawnik Chan-Jo Jun skonfrontował frakcję AfD z używaniem terminu remigracja, stwierdzając, że choć oficjalny program odnosi się do osób bez prawa pobytu, członkowie partii rutynowo stosują go wobec milionów mieszkańców, a kierownictwo partii nie odcina się od tych interpretacji.

„To nie jest kwestia prawna, lecz polityczny wybór, by zaszkodzić partii.”

Prawnik AfD Christian Conrad odrzucił oskarżenia podczas sesji, opisując wysłuchanie jako kampanię polityczną mającą na celu delegitymizację partii opozycyjnej.

Ścieżki proceduralne w polityce federalnej

Zgodnie z niemiecką Ustawą Zasadniczą, jedynie Bundestag, Bundesrat lub rząd federalny mogą formalnie złożyć wniosek o delegalizację partii do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego. Turyngski urząd ochrony konstytucji od pięciu lat klasyfikuje krajowe struktury AfD jako udowodniony prawicowy ekstremizm. Podczas gdy partie lewicowe i socjaldemokraci popierają wszczęcie postępowania, dyskusje rozszerzają się również wewnątrz Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU/CSU) kanclerza Friedricha Merza, gdzie politycy tacy jak premier Nadrenii Północnej-Westfalii Hendrik Wüst opowiadali się za oceną prawnych szans wniosku. Były szef Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji Hans-Georg Maaßen również uczestniczył w obradach w Erfurcie jako zaproszony ekspert.