Turcja, Arabia Saudyjska i Pakistan podpisują pakt obronny w Mekce z klauzulą wzajemnej pomocy na wzór NATO

Porozumienie o wspólnej obronie z Mekki

Pakt, formalnie nazwany Porozumieniem o wspólnej obronie z Mekki, podpisano w piątek w najświętszym mieście islamu, w dniu modlitwy. Zobowiązuje on sygnatariuszy do wzajemnej obrony: każdy zewnętrzny atak zbrojny na jeden z krajów będzie uznany za atak na całą trójkę. Saudyjski wiceminister ds. dyplomacji publicznej Raid Krimli napisał na platformie X, że umowa odzwierciedla (głęboki i długoterminowy charakter strategicznych relacji między trzema krajami, które rozwijały się przez dziesięciolecia) i stanowi (kulminację szczegółowych negocjacji prowadzonych przez lata). Podkreślił, że pakt nie ma na celu tworzenia osi wojskowej ani bloku wyznaniowego i nie jest powiązany z ambicjami nuklearnymi czy wyścigiem zbrojeń. Ministerstwo spraw zagranicznych Pakistanu z zadowoleniem przyjęło porozumienie, stwierdzając, że (ma ono na celu wzmocnienie wzajemnego odstraszania wobec wszelkich form agresji).

Balansowanie Turcji w NATO

Turcja, która utrzymuje drugą co do wielkości armię w NATO i osłania wschodnią flankę sojuszu, szybko podjęła działania, by uspokoić partnerów z Atlantyku. Rządowe biuro ds. przeciwdziałania dezinformacji poinformowało na platformie X, że porozumienie (nie jest sprzeczne z istniejącymi zobowiązaniami sojuszniczymi Turcji, w tym tymi w ramach NATO) i stanowi (uzupełniający mechanizm współpracy wspierający bezpieczeństwo regionalne). Prezydent Recep Tayyip Erdoğan napisał na tureckiej platformie społecznościowej NSosyal, że pakt (nie jest wymierzony w żaden kraj) i jest otwarty na inne przyjazne narody dążące do pokoju i stabilności. Wiceprezydent Cevdet Yılmaz nazwał porozumienie (historycznym krokiem, który przyczyni się do architektury bezpieczeństwa naszego regionu). Dyrektor ds. komunikacji Burhanettin Duran przekazał na X, że porozumienie z Mekki (wzmocni wspólne bezpieczeństwo i zbiorowe odstraszanie trzech krajów). Turcja była gospodarzem szczytu liderów NATO na początku lipca 2026 r., w którym uczestniczył prezydent USA Donald Trump.

Czynnik irański

Dyplomaci w regionie przekazali serwisowi Al-Monitor, że porozumienie ma na celu między innymi przeciwdziałanie wpływom Iranu. Arabia Saudyjska mierzy się z rosnącymi zagrożeniami ze strony Iranu oraz grup powiązanych z Teheranem w Iraku i Jemenie, a rebelianci Huti wznowili ataki na saudyjską infrastrukturę energetyczną i żeglugę na Morzu Czerwonym. Dzień przed podpisaniem dokumentu saudyjski urzędnik ostrzegł przed możliwym skoordynowanym atakiem z północy i południa na krytyczną infrastrukturę królestwa. Teheran ostrzegł państwa Zatoki Perskiej, że nowe amerykańskie uderzenia mogą wywołać ataki na instalacje naftowe, rafinerie, sieci energetyczne i inną infrastrukturę strategiczną. Saudyjski komentator Ali Shihabi, uznawany za bliskiego pałacowi, stwierdził, że sojusz (odzwierciedla świadomość, że amerykańskie odstraszanie znacząco osłabło i że zagrożeniem irańskim będą musiały zająć się potęgi regionalne).

Reakcje Izraela i Grecji

Galia Lindenstrauss, starsza badaczka w izraelskim Instytucie Studiów nad Bezpieczeństwem Narodowym, oceniła pakt z perspektywy Izraela:

Z perspektywy Izraela jest to bardzo niepokojący rozwój sytuacji. Dodaje wymiar militarny do frontu politycznego, który prezentuje stałą postawę antyizraelską. Jest to również niepokojące, ponieważ zarówno Arabia Saudyjska, jak i Turcja mogą rozważać kwestię nuklearną i wiele zyskać na ścisłej współpracy obronnej z Pakistanem.

Relacje Izraela z Turcją, jedynym z trzech krajów oficjalnie uznającym państwo żydowskie, stale się pogarszają. W Atenach porozumienie wywołało konsternację, ponieważ Grecja zainwestowała kapitał dyplomatyczny w budowanie bliższych więzi z Rijadem w ciągu ostatnich pięciu lat, w tym poprzez rozmieszczenie baterii artylerii Patriot wraz z ponad 100 żołnierzami w celu ochrony rafinerii w Janbu nad Morzem Czerwonym. Greccy analitycy obawiają się, że pakt sygnalizuje odwrót Rijadu od Korytarza Gospodarczego Indie-Bliski Wschód-Europa (IMEC), w który Grecja zainwestowała, co potencjalnie może przekształcić go w (drugie wschodnie Morze Śródziemne).