Pierwszy sondaż SRG: Szwajcarzy przeciwni inicjatywie neutralności, remis w sprawie żywności

Wyraźna przewaga przeciwników inicjatywy neutralności

Pierwszy ogólnokrajowy sondaż trendów przeprowadzony przez instytut badawczy gfs.bern dla Szwajcarskiego Towarzystwa Radiowo-Telewizyjnego (SRG) pokazuje, że szwajcarscy wyborcy przed głosowaniem 27 września 2026 r. skłaniają się ku odrzuceniu inicjatywy neutralności. Badanie przeprowadzone między 3 a 16 sierpnia 2026 r. wśród ponad 15 000 zarejestrowanych wyborców wykazało, że 54% respondentów sprzeciwia się poprawce do konstytucji, a 42% ją popiera (4% niezdecydowanych). Silny sprzeciw zadeklarowało 43% badanych, podczas gdy 30% wyraziło zdecydowane poparcie. Margines błędu statystycznego wynosi plus minus 2,8 punktu procentowego.

Kształtowanie się opinii jest już dość dobrze ustalone.

Głębokie podziały polityczne i regionalne w kwestii neutralności

Inicjatywa, uruchomiona przez organizację Pro Schweiz i wspierana m.in. przez Christopha Blochera, ma na celu wpisanie do szwajcarskiej konstytucji zasady wieczystej zbrojnej neutralności. Blocher zainwestował ponad 2 mln franków szwajcarskich z własnych środków w kampanię na rzecz tego wniosku. Inicjatywa zakazuje Szwajcarii przystępowania do sojuszy wojskowych oraz przyjmowania sankcji gospodarczych innych niż te nałożone przez ONZ. Sondaż wskazuje, że wniosek cieszy się silnym poparciem jedynie w Szwajcarskiej Partii Ludowej (SVP), gdzie 86% wyborców zamierza głosować na tak. Wyborcy wszystkich pozostałych głównych partii odrzucają ten środek, w tym Socjaldemokratyczna Partia Szwajcarii (SP) w 86%, Radykalno-Demokratyczna Partia Szwajcarii (FDP) w 64%, a także Zieloni Liberałowie (GLP) i Zieloni, którzy wykazują zdecydowaną większość przeciwną.

Intencje głosowania różnią się również w zależności od granic językowych. Włoskojęzyczna część Szwajcarii popiera inicjatywę (55% poparcia), podczas gdy niemieckojęzyczna Szwajcaria ją odrzuca (57% przeciw, 41% za). We francuskojęzycznej Romandii 49% sprzeciwia się tekstowi, a 43% go popiera. Wyborcy z miast odrzucają wniosek w 59%, podczas gdy gminy wiejskie skłaniają się ku poparciu (51%). Wyborcy z wykształceniem podstawowym popierają wniosek w 59%, podczas gdy osoby z wyższym wykształceniem odrzucają go w 58%.

Pat w sprawie inicjatywy żywnościowej

W przeciwieństwie do wyraźnej różnicy zdań w sprawie neutralności, sondaż pokazuje statystyczny remis w kwestii inicjatywy żywnościowej, która również znajdzie się na karcie do głosowania 27 września. Wniosek wymagałby od Szwajcarii osiągnięcia w ciągu dziesięciu lat samowystarczalności żywnościowej na poziomie co najmniej 70%, zwiększenia krajowej produkcji roślinnej oraz wdrożenia surowszej ochrony wód pitnych. Przeciwnicy mają niewielką przewagę (49% zamierza odrzucić wniosek, 47% planuje go przyjąć, 4% niezdecydowanych). Mimo wyrównanych wyników, 76% respondentów spodziewa się, że inicjatywa żywnościowa zostanie odrzucona przy urnach, a średni oczekiwany udział głosów na tak szacowany jest na 42%.

Podziały partyjne w polityce żywnościowej

Poparcie dla środków żywnościowych rozkłada się wzdłuż innych linii politycznych niż w przypadku głosowania nad neutralnością. Najsilniejsze poparcie płynie od wyborców Zielonych (84%), SP (64%) i GLP (55%). Z kolei bazy wyborcze centroprawicy i prawicy sprzeciwiają się wnioskowi, na czele z FDP (69% przeciw), SVP (62% przeciw) i Centrum (58% przeciw). Widoczne są również podziały demograficzne: 55% respondentek wyraża poparcie, podczas gdy mężczyźni skłaniają się ku odrzuceniu. Zarówno Rada Federalna, jak i Zgromadzenie Federalne zalecają odrzucenie obu inicjatyw.