Europejski Trybunał Praw Człowieka: Szwajcaria naruszyła prawa strajkujących pracowników szpitala w Neuchâtel

Orzeczenie

Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł 5 listopada 2026 r., że Szwajcaria naruszyła artykuł 11 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który chroni wolność zgromadzania się i stowarzyszania. Sprawa dotyczy 17 byłych pracowników szpitala La Providence w Neuchâtel oraz czterech sekretarzy związkowych, zwolnionych po strajku w 2013 roku. Sędziowie w Strasburgu uznali, że zwolnienia naruszyły istotę prawa do strajku. Szwajcarskie sądy uznały strajk za nielegalny, więc orzeczenie z Strasburga zmienia krajowy wyrok.

Przebieg strajku

Spór rozpoczął się 26 listopada 2012 r., gdy około dwudziestu pracowników szpitala przerwało pracę w proteście przeciwko przejęciu placówki przez grupę Genolier. Pracownicy sprzeciwiali się odmowie stosowania przez nowego właściciela CCT 21, układu zbiorowego pracy dla sektora zdrowia w Neuchâtel. Kierownictwo szpitala wezwało strajkujących do powrotu na stanowiska, a 22 osoby odmówiły. 5 lutego 2013 r. wszyscy strajkujący zostali zwolnieni ze skutkiem natychmiastowym po 71 dniach protestu.

Szwajcarskie sądy po stronie szpitala

Zwolnieni pracownicy zaskarżyli decyzję, a sprawa przeszła przez wszystkie szwajcarskie instancje aż do Federalnego Sądu Najwyższego. Trybunał regionalny orzekł w 2017 r., że fundacja szpitalna nie popełniła wykroczenia, argumentując, że strajk nie przestrzegał zasady proporcjonalności. Według trybunału 71-dniowy czas trwania był nietypowy w szwajcarskim orzecznictwie i mógł zaszkodzić jakości opieki nad pacjentami. Federalny Sąd Najwyższy doszedł do podobnych wniosków w 2018 i 2020 roku. Uznał, że strajk stracił charakter ostateczności po 23 stycznia 2013 r., kiedy szpital poczynił ustępstwa, w tym utrzymanie układu zbiorowego na rok 2013.

Dlaczego Strasburg wydał inne orzeczenie

Trybunał uznał, że strajkujący i związki zawodowe nie mogli przewidzieć, że początkowo legalny strajk zostanie później uznany za nielegalny. Stwierdził również, że nie dokonano właściwego wyważenia prawa pracowników do strajku względem interesów pracodawcy. Odmawiając ochrony przed zwolnieniem na tej podstawie, szwajcarskie sądy podważyły istotę prawa do strajku, które trybunał traktuje jako kluczowy element wolności stowarzyszania się na mocy artykułu 11. Według trybunału ani brzmienie artykułu 28 szwajcarskiej konstytucji, ani krajowe orzecznictwo nie dawały jasnej podstawy do stwierdzenia, że legalny strajk mógł stać się nielegalny od tej daty.

Odszkodowania

Szwajcaria musi wypłacić odszkodowania wnioskodawcom. Jedna wersja danych wskazuje na kwoty od 2300 do 9000 franków. Inna określa wypłatę na około 9000 franków dla pracowników, którzy wnieśli pozew, oraz około 4500 franków dla członków związków zawodowych.